الجزية والغنائم والإمارة · Sunan Abi Dawud

Sunan Abi Dawud، حدیث 2990

روایت‌شده توسط Mujja'ah ibn Murarah. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Da'if (ضعیف)کتاب: الجزية والغنائم والإمارة
سنن أبي داود
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Mujja'ah ibn Murarah

Da'if (ضعیف)

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عِيسَى، حَدَّثَنَا عَنْبَسَةُ بْنُ عَبْدِ الْوَاحِدِ الْقُرَشِيُّ، قَالَ أَبُو جَعْفَرٍ - يَعْنِي ابْنَ عِيسَى - كُنَّا نَقُولُ إِنَّهُ مِنَ الأَبْدَالِ قَبْلَ أَنْ نَسْمَعَ أَنَّ الأَبْدَالَ مِنَ الْمَوَالِي قَالَ حَدَّثَنِي الدَّخِيلُ بْنُ إِيَاسِ بْنِ نُوحِ بْنِ مُجَّاعَةَ عَنْ هِلاَلِ بْنِ سِرَاجِ بْنِ مُجَّاعَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ مُجَّاعَةَ أَنَّهُ أَتَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَطْلُبُ دِيَةَ أَخِيهِ قَتَلَتْهُ بَنُو سَدُوسٍ مِنْ بَنِي ذُهْلٍ ‏.‏ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لَوْ كُنْتُ جَاعِلاً لِمُشْرِكٍ دِيَةً جَعَلْتُ لأَخِيكَ وَلَكِنْ سَأُعْطِيكَ مِنْهُ عُقْبَى ‏"‏ ‏.‏ فَكَتَبَ لَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِمِائَةٍ مِنَ الإِبِلِ مِنْ أَوَّلِ خُمُسٍ يَخْرُجُ مِنْ مُشْرِكِي بَنِي ذُهْلٍ فَأَخَذَ طَائِفَةً مِنْهَا وَأَسْلَمَتْ بَنُو ذُهْلٍ فَطَلَبَهَا بَعْدُ مُجَّاعَةُ إِلَى أَبِي بَكْرٍ وَأَتَاهُ بِكِتَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَكَتَبَ لَهُ أَبُو بَكْرٍ بِاثْنَىْ عَشَرَ أَلْفَ صَاعٍ مِنْ صَدَقَةِ الْيَمَامَةِ أَرْبَعَةِ آلاَفٍ بُرًّا وَأَرْبَعَةِ آلاَفٍ شَعِيرًا وَأَرْبَعَةِ آلاَفٍ تَمْرًا وَكَانَ فِي كِتَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم لِمُجَّاعَةَ ‏"‏ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ هَذَا كِتَابٌ مِنْ مُحَمَّدٍ النَّبِيِّ لِمُجَّاعَةَ بْنِ مُرَارَةَ مِنْ بَنِي سُلْمَى إِنِّي أَعْطَيْتُهُ مِائَةً مِنَ الإِبِلِ مِنْ أَوَّلِ خُمُسٍ يَخْرُجُ مِنْ مُشْرِكِي بَنِي ذُهْلٍ عُقْبَةً مِنْ أَخِيهِ ‏"‏ ‏.‏

ترجمه

محمد بن عیسی به ما حدیث نقل کرد، عنبسه بن عبدالواحد قرشی به ما حدیث نقل کرد. ابوجعفر (یعنی پسر عیسی) گفت: پیش از آنکه بشنویم ابدال از میان موالی هستند، او را از جمله ابدال می‌پنداشتیم. او گفت: داخِل بن ایاس بن نوح بن مُجَاعَة از هلال بن سراج بن مجاعة، از پدرش و از جدش مجاعة برایم روایت کرد که او نزد پیامبر ﷺ آمد تا دیه برادرش را مطالبه کند که توسط قبیله بنی سدوس از تیره بنی ذهل کشته شده بود. پیامبر ﷺ فرمودند:

«اگر برای مشرکی دیه‌ای تعیین می‌کردم، برای برادرت تعیین می‌کردم، اما من به تو غرامتی خواهم داد.» سپس پیامبر ﷺ سندى براى او نوشت كه صد شتر از اولين خمسِ به‌دست‌آمده از مشركان بنی ذهل به عنوان غرامت برادرش به او داده شود. او بخشی از آن را گرفت، سپس بنی ذهل اسلام آوردند. پس از آن، مجاعة برای دریافت باقی‌مانده نزد ابوبکر رفت و نوشته پیامبر ﷺ را به او ارائه داد. ابوبکر نیز برای او دوازده هزار صاع از صدقات یمامه مقرر کرد؛ شامل چهار هزار صاع گندم، چهار هزار صاع جو و چهار هزار صاع خرما. متن نامه‌ای که پیامبر ﷺ برای مجاعة نوشت بدین شرح بود: «به نام خداوند بخشنده مهربان. این نوشته‌ای است از محمد پیامبر به مجاعة بن مراره از بنی سلمی. همانا من صد شتر از نخستین خمسِ حاصل‌شده از مشرکان بنی ذهل را به عنوان غرامت برادرش به او بخشیدم.»

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

پیامبر ﷺ برای برادرِ کشته‌شده دیه‌ای مقرر کرد.

پیشینه و سبب بیان

طبق متن، مججعة بن مرارة از پیامبر ﷺ برای برادرش که به دست بنی‌سدوس از بنی‌ذُهل کشته شده بود، دیه خواست. پیامبر ﷺ پرداختی را مقرر کرد؛ پس از اسلام‌آوردن بنی‌ذُهل، موضوع بعداً به ابوبکر ارجاع شد.

توضیح واژه‌های دشوار
دیه

غرامت مالی‌ای که طبق احکام اسلامی به بازماندگان فرد کشته‌شده پرداخت می‌شود.

خُمس

یک‌پنجمِ برخی غنایم جنگی که برای مصرفی مشخص اختصاص می‌یابد.

صاع (sāʿ)

واحد سنتی اندازه‌گیری حجم برای غلات و دیگر مواد غذایی.

برداشت‌های عالمان

متن میان تعیین دیه و اختصاص پرداختی از اموال عمومی تفاوت می‌گذارد. چون زنجیرهٔ راویان این روایت ضعیف است، فقیهان نمی‌توانند این گزارش‌ها را به‌تنهایی دلیلی برای حکمی الزام‌آور بدانند. مذاهب فقهی احکام دیه را بر پایهٔ ادلهٔ معتبرتر و فقه مدون خود استوار می‌کنند؛ این روایت به‌تنهایی تعیین نمی‌کند که در یک پروندهٔ مشخص چه مبلغی باید پرداخت شود.

درس‌هایی برای امروز
  1. ادعاهای مربوط به غرامت را با شواهد معتبر و از راه مراجع قضایی صلاحیت‌دار بررسی کنید.
  2. در اختلاف‌ها، میان تکلیف قانونیِ مقرر و حمایتی که از اموال عمومی پرداخت می‌شود تفاوت بگذارید.
  3. پیش از استناد به یک روایت برای اثبات حکم دینیِ الزام‌آور، اعتبار آن را بررسی کنید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.