الجزية والغنائم والإمارة · Sunan Abi Dawud

Sunan Abi Dawud، حدیث 3028

روایت‌شده توسط Abyad ibn Hammal. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Da'if (ضعیف)کتاب: الجزية والغنائم والإمارة
سنن أبي داود
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Abyad ibn Hammal

Da'if (ضعیف)

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَحْمَدَ الْقُرَشِيُّ، وَهَارُونُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ الزُّبَيْرِ، حَدَّثَهُمْ حَدَّثَنَا فَرَجُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنِي عَمِّي، ثَابِتُ بْنُ سَعِيدٍ عَنْ أَبِيهِ، سَعِيدٍ - يَعْنِي ابْنَ أَبْيَضَ - عَنْ جَدِّهِ، أَبْيَضَ بْنِ حَمَّالٍ أَنَّهُ كَلَّمَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي الصَّدَقَةِ حِينَ وَفَدَ عَلَيْهِ فَقَالَ ‏ "‏ يَا أَخَا سَبَإٍ لاَ بُدَّ مِنْ صَدَقَةٍ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَ إِنَّمَا زَرْعُنَا الْقُطْنُ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَقَدْ تَبَدَّدَتْ سَبَأٌ وَلَمْ يَبْقَ مِنْهُمْ إِلاَّ قَلِيلٌ بِمَأْرِبٍ ‏.‏ فَصَالَحَ نَبِيَّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى سَبْعِينَ حُلَّةِ بَزٍّ مِنْ قِيمَةِ وَفَاءِ بَزِّ الْمَعَافِرِ كُلَّ سَنَةٍ عَمَّنْ بَقِيَ مِنْ سَبَإٍ بِمَأْرِبَ فَلَمْ يَزَالُوا يُؤَدُّونَهَا حَتَّى قُبِضَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَإِنَّ الْعُمَّالَ انْتَقَضُوا عَلَيْهِمْ بَعْدَ قَبْضِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِيمَا صَالَحَ أَبْيَضُ بْنُ حَمَّالٍ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي الْحُلَلِ السَّبْعِينَ فَرَدَّ ذَلِكَ أَبُو بَكْرٍ عَلَى مَا وَضَعَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَتَّى مَاتَ أَبُو بَكْرٍ فَلَمَّا مَاتَ أَبُو بَكْرٍ رضى الله عنه انْتَقَضَ ذَلِكَ وَصَارَتْ عَلَى الصَّدَقَةِ ‏.‏

ترجمه

محمد بن احمد قرشی و هارون بن عبدالله برای ما حدیث کردند که عبدالله بن زبیر برایشان روایت کرده است، فرج بن سعید برای ما حدیث کرد، عمویم ثابت بن سعید از پدرش سعید (یعنی پسر ابیض) و او از جدش ابیض بن حمال روایت کرد که وی هنگامی که به همراه هیئتی نزد رسول الله ﷺ آمد، درباره صدقه با ایشان سخن گفت. پیامبر ﷺ فرمودند:

«ای برادر سبأ! پرداخت صدقه ضروری است.» او عرض کرد: «یا رسول الله! کشت ما تنها پنبه است و مردم سبأ پراکنده شده‌اند و جز اندکی در مأرب از آنان باقی نمانده است.» سپس پیامبر خدا ﷺ با آنان صلح کرد مبنی بر اینکه هر ساله از طرف بازماندگان سبأ در مأرب، هفت دست لباس پارچه‌ای هم‌ارزش با قیمت پارچه‌های معافر پرداخت شود. آنان این مبلغ را تا زمان وفات رسول الله ﷺ می‌پرداختند. اما پس از رحلت رسول الله ﷺ، کارگزاران آن توافق هفتاد دست لباسی را که ابیض بن حمال با رسول الله ﷺ کرده بود، نقض کردند. سپس ابوبکر (رض) آن را دقیقاً مطابق آنچه رسول الله ﷺ مقرر فرموده بودند، احیا کرد و این رویه تا زمان فوت ابوبکر ادامه داشت. چون ابوبکر (رض) از دنیا رفت، این توافق نیز لغو شد و صدقه (زکات) معمولی بر آنان وضع گردید.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

پیامبر ﷺ ترتیبی سالانه و متناسب با شرایط برای صدقه مقرر کرد.

پیشینه و سبب بیان

اَبْیَض بن حَمّال در جریان دیداری به‌عنوان فرستادهٔ سَبَأ، دربارهٔ صدقه با پیامبر ﷺ گفت‌وگو کرد. متن می‌گوید که در مَأرِب افراد اندکی باقی مانده بودند و ترتیب سالانه‌ای را که برای آنان مقرر شد شرح می‌دهد.

توضیح واژه‌های دشوار
صدقه

در اینجا: مالیات واجبی که بر عهدهٔ جامعه بود.

مَأرِب

مکانی در یمن که طبق متن، بخشی از مردم سَبَأ در آن باقی مانده بودند.

مُعافِر

نامی برای پارچه‌ها یا پوشاک یمنی.

برداشت‌های عالمان

این روایت توافقی را توصیف می‌کند که در آن سهم واجب با توجه به شرایط جامعهٔ مربوط تنظیم شد. عالمان می‌توانند آن را نمونه‌ای از تدبیر حکومتی و اجتهاد بدانند، اما به‌سبب ضعف زنجیرهٔ راویان، این روایت به‌تنهایی نمی‌تواند قاعده‌ای کلی برای زکات تعیین کند. چهار مذهب فقهی اهل‌سنت، وجوب‌ها و میزان‌ها را بر پایهٔ دلایل معتبر و روش‌های فقهی پذیرفته‌شدهٔ خود تعیین می‌کنند؛ این متن به‌تنهایی نه معافیتی برقرار می‌کند و نه نرخ متفاوتی را مشخص می‌سازد.

درس‌هایی برای امروز
  1. حکم زکات را تنها بر پایهٔ روایتی با زنجیرهٔ ضعیف بنا نکنید؛ به دلایل معتبر و عالمان متخصص رجوع کنید.
  2. کارگزاران باید هنگام وضع مالیات‌های عمومی، قواعد لازم‌الاجرا و شرایط جامعه را با دقت در نظر بگیرند.
  3. توافق‌های مربوط به سهم‌ها و مالیات‌ها را روشن ثبت کنید تا افراد ذی‌ربط بدانند چه انتظاری از آنان می‌رود.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.