Sunan Abi Dawud، حدیث 3064
روایتشده توسط Abyad ibn Hammal. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
به روایت Abyad ibn Hammal
روایت
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ الثَّقَفِيُّ، وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُتَوَكِّلِ الْعَسْقَلاَنِيُّ، - الْمَعْنَى وَاحِدٌ - أَنَّ مُحَمَّدَ بْنَ يَحْيَى بْنِ قَيْسٍ الْمَأْرِبِيَّ، حَدَّثَهُمْ أَخْبَرَنِي أَبِي، عَنْ ثُمَامَةَ بْنِ شُرَاحِيلَ، عَنْ سُمَىِّ بْنِ قَيْسٍ، عَنْ شُمَيْرٍ، - قَالَ ابْنُ الْمُتَوَكِّلِ ابْنِ عَبْدِ الْمَدَانِ - عَنْ أَبْيَضَ بْنِ حَمَّالٍ، أَنَّهُ وَفَدَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَاسْتَقْطَعَهُ الْمِلْحَ - قَالَ ابْنُ الْمُتَوَكِّلِ الَّذِي بِمَأْرِبَ - فَقَطَعَهُ لَهُ فَلَمَّا أَنْ وَلَّى قَالَ رَجُلٌ مِنَ الْمَجْلِسِ أَتَدْرِي مَا قَطَعْتَ لَهُ إِنَّمَا قَطَعْتَ لَهُ الْمَاءَ الْعِدَّ . قَالَ فَانْتَزَعَ مِنْهُ قَالَ وَسَأَلَهُ عَمَّا يُحْمَى مِنَ الأَرَاكِ قَالَ " مَا لَمْ تَنَلْهُ خِفَافٌ " . وَقَالَ ابْنُ الْمُتَوَكِّلِ " أَخْفَافُ الإِبِلِ " .
قتیبة بن سعید ثقفی و محمد بن متوکل عسقلانی برای ما حدیث کردند — و معنای هر دو یکی است — که محمد بن یحیی بن قیس مأربی به آنان خبر داد، پدرم مرا خبر داد، از ثمامة بن شراحیل، او از سمیّ بن قیس، او از شمیر — ابن متوکل گفت: پسر عبد المدان — از ابیض بن حمّال روایت است که او به خدمت رسول الله ﷺ شرفیاب شد و از ایشان درخواست تیول معدن نمک مأرب را کرد. پیامبر ﷺ آن را به او واگذار فرمودند. اما چون او روی برگرداند تا برود، مردی از حاضران مجلس گفت:
«آیا میدانی چه چیزی به او بخشیدی؟ تو گویی آب روان و همیشگی را به او دادهای!» پس پیامبر ﷺ آن امتیاز را از او بازپس گرفتند. سپس او درباره حفاظت از زمینهای دارای درخت اراک پرسید. پیامبر ﷺ فرمودند: «آنچه که سمهای شتر به آن نرسد.» ابن متوکل گفت: «یعنی سمهای شتر.»
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
یک منبع مشترک نمک را نباید بهعنوان ملک خصوصی به کسی واگذار کرد.
واگذاری اداریِ زمین یا منبعی به کسی.
منبعی پایدار که تمام نمیشود و مردم به آن وابستهاند.
درختچه یا درختی که برگها و شاخههایش خوراک دام است.
دانشمندان از این روایت نتیجه میگیرند که حاکم نمیتواند منابع عمومی و فراوان را به یک نفر اختصاص دهد، اگر جامعه به آنها وابسته باشد. بااینحال، واگذاری محدود ممکن است درباره چیزی که نیاز همگانی به آن وجود ندارد مناسب باشد؛ مانند مشخصکردن چراگاهی بیرون از دسترس شتران. فقیهان اینگونه واگذاریها را در چارچوب اداره منافع مشترک بررسی میکنند؛ کاربرد دقیق این حکم با توجه به منبع و شرایط متفاوت است.
- با آب، منابع طبیعی و دیگر امکانات مشترک، همچون امانتی در خدمت جامعه رفتار کنید.
- پیش از صدور مجوز یا واگذاری، بررسی کنید چه کسانی به منبع وابستهاند و مانع محرومکردن دیگران از سوی یک طرف شوید.
- از کارگزاران بخواهید تصمیمهای مربوط به منابع طبیعی را از نظر عدالت و مصلحت عمومی ارزیابی کنند.
این روایت نیز به واگذاری زمین و منابع میپردازد و به قرارگرفتن قواعد مربوط به اموال عمومی در بستر خود کمک میکند.
Sunan Abi Dawud · #3063 (Hasan)این روایت به سندی درباره واگذاریای از سوی پیامبر ﷺ اشاره میکند و با این پرسش مرتبط است که چنین واگذاریهایی چگونه ثبت میشدند.
Sahih al-Bukhari · #2370 (Sahih)این روایت صحیح تأکید میکند که مردم در برابر آنچه به مراقبتشان سپرده شده مسئولاند؛ اصلی که درباره کارگزاران و منابع مشترک نیز صدق میکند.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.