الجزية والغنائم والإمارة · Sunan Abi Dawud

Sunan Abi Dawud، حدیث 3070

روایت‌شده توسط Qaylah bint Makhramah. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Da'if (ضعیف)کتاب: الجزية والغنائم والإمارة
سنن أبي داود
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Qaylah bint Makhramah

Da'if (ضعیف)

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ عُمَرَ، وَمُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، - الْمَعْنَى وَاحِدٌ - قَالاَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ حَسَّانَ الْعَنْبَرِيُّ، حَدَّثَتْنِي جَدَّتَاىَ، صَفِيَّةُ وَدُحَيْبَةُ ابْنَتَا عُلَيْبَةَ وَكَانَتَا رَبِيبَتَىْ قَيْلَةَ بِنْتِ مَخْرَمَةَ وَكَانَتْ جَدَّةَ أَبِيهِمَا أَنَّهَا أَخْبَرَتْهُمَا قَالَتْ، قَدِمْنَا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَتْ تَقَدَّمَ صَاحِبِي - تَعْنِي حُرَيْثَ بْنَ حَسَّانَ وَافِدَ بَكْرِ بْنِ وَائِلٍ - فَبَايَعَهُ عَلَى الإِسْلاَمِ عَلَيْهِ وَعَلَى قَوْمِهِ ثُمَّ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ اكْتُبْ بَيْنَنَا وَبَيْنَ بَنِي تَمِيمٍ بِالدَّهْنَاءِ أَنْ لاَ يُجَاوِزَهَا إِلَيْنَا مِنْهُمْ أَحَدٌ إِلاَّ مُسَافِرٌ أَوْ مُجَاوِرٌ ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ اكْتُبْ لَهُ يَا غُلاَمُ بِالدَّهْنَاءِ ‏"‏ ‏.‏ فَلَمَّا رَأَيْتُهُ قَدْ أَمَرَ لَهُ بِهَا شُخِصَ بِي وَهِيَ وَطَنِي وَدَارِي فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّهُ لَمْ يَسْأَلْكَ السَّوِيَّةَ مِنَ الأَرْضِ إِذْ سَأَلَكَ إِنَّمَا هِيَ هَذِهِ الدَّهْنَاءُ عِنْدَكَ مُقَيَّدُ الْجَمَلِ وَمَرْعَى الْغَنَمِ وَنِسَاءُ بَنِي تَمِيمٍ وَأَبْنَاؤُهَا وَرَاءَ ذَلِكَ فَقَالَ ‏"‏ أَمْسِكْ يَا غُلاَمُ صَدَقَتِ الْمِسْكِينَةُ الْمُسْلِمُ أَخُو الْمُسْلِمِ يَسَعُهُمَا الْمَاءُ وَالشَّجَرُ وَيَتَعَاوَنَانِ عَلَى الْفُتَّانِ ‏"‏ ‏.‏

ترجمه

حفص بن عمر و موسی بن اسماعیل برای ما حدیث کردند — معنای هر دو یکی است — گفتند: عبدالله بن حسن عنبری برای ما حدیث کرد، دو مادربزرگم صفیه و ضحیبه دختران علیبه برایم نقل کردند که تحت سرپرستی قیله دختر مخرمه بودند و او مادرِ پدرشان بود. او به آن دو خبر داد که گفت: نزد رسول خدا ﷺ آمدیم. گفت: همراهم پیش رفت — منظور حریش بن حسن، نماینده بکر بن وائل است — و برای خود و قومش بر اسلام بیعت کرد. سپس گفت: ای رسول خدا ﷺ، میان ما و بنی‌تمیم درباره زمین دهناء سندی بنویسید تا هیچ‌کس از آنان جز مسافر یا رهگذر از آن عبور نکند و به سوی ما نیاید. پس فرمودند:

«ای پسر، دهناء را برایش بنویس.» چون دیدم که ایشان دستور اعطای آن را داده‌اند، دلم نگران شد زیرا آنجا زادگاه و خانه من بود. گفتم: ای رسول خدا ﷺ، او از شما مرز واقعی را درخواست نکرد؛ این دهناء تنها جای بستن شتر و چراگاه گوسفندان است و زنان و فرزندان بنی‌تمیم در آن سوی آن قرار دارند. پس فرمودند: «بس کن ای پسر! این زن فقیر مسلمان راست گفت. مسلمان برادر مسلمان است؛ آب و درخت میان هر دو مشترک است و در برابر شیطان با یکدیگر همکاری می‌کنند.»

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

آبشخورها و چراگاه‌های مشترک، عدالت و همکاری را می‌طلبند.

توضیح واژه‌های دشوار
الدهناء

منطقه‌ای که در روایت به‌عنوان ناحیه‌ای مرزی با چراگاه و آب ذکر شده است.

مسافر یا رهگذر

کسی که از منطقه عبور می‌کند، نه اینکه آن را ملک خود بداند.

در برابر شیطان

تشویقی به همکاری برای مقابله با تفرقه و بدی.

برداشت‌های عالمان

این روایت به‌تنهایی برای وضع حکمی الزام‌آور دربارهٔ مالکیت زمین یا دسترسی به منابع طبیعی به کار نمی‌رود، زیرا زنجیرهٔ آن ضعیف است. مضمون آن با اصل کلی فقهیِ لزوم پیشگیری از زیان هم‌خوانی دارد: حقوق مربوط به زمین و امکانات مشترک باید با سنجش منصفانه در نظر گرفته شوند و نباید به بهای زیان‌دیدن دیگران تمام شوند. احکام دقیق بسته به وضعیت متفاوت‌اند و باید بر پایهٔ ادلهٔ قوی‌تر و قواعد حقوقیِ مربوط ارزیابی شوند.

درس‌هایی برای امروز
  1. هنگام تصمیم‌گیری دربارهٔ زمین، آب یا دیگر منابع مشترک، بررسی کنید چه کسانی تحت تأثیر قرار می‌گیرند و منافعشان را منصفانه در نظر بگیرید.
  2. توافق‌های مربوط به دسترسی و استفاده را روشن و مشخص ثبت کنید تا گروهی دیگران را ناحق محروم نکند.
  3. در تعارض‌ها به‌دنبال همکاری باشید و نگذارید ادعایی، بی‌دلیل موجب زیان یا تفرقه شود.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.