معاملات · Sunan Abi Dawud

Sunan Abi Dawud، حدیث 3402

روایت‌شده توسط Rafi' ibn Khadij. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Da'if (ضعیف)کتاب: معاملات
سنن أبي داود
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Rafi' ibn Khadij

Da'if (ضعیف)

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا الْفَضْلُ بْنُ دُكَيْنٍ، حَدَّثَنَا بُكَيْرٌ، - يَعْنِي ابْنَ عَامِرٍ - عَنِ ابْنِ أَبِي نُعْمٍ، حَدَّثَنِي رَافِعُ بْنُ خَدِيجٍ، أَنَّهُ زَرَعَ أَرْضًا فَمَرَّ بِهِ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ يَسْقِيهَا فَسَأَلَهُ ‏"‏ لِمَنِ الزَّرْعُ وَلِمَنِ الأَرْضُ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَ زَرْعِي بِبَذْرِي وَعَمَلِي لِيَ الشَّطْرُ وَلِبَنِي فُلاَنٍ الشَّطْرُ ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ أَرْبَيْتُمَا فَرُدَّ الأَرْضَ عَلَى أَهْلِهَا وَخُذْ نَفَقَتَكَ ‏"‏ ‏.‏

ترجمه

هارون بن عبدالله به ما حدیث کرد، فضل بن دوکین به ما حدیث کرد، بوکیر — یعنی پسر عامر — از ابن ابی نُعَم برای ما حدیث کرد، رافع بن خدیج برایم حدیث کرد که او زمینی را کشت کرده بود. سپس پیامبر ﷺ در حالی که او مشغول آبیاری آن بود، از کنارش عبور کردند و از او پرسیدند:

«این زرع مال کیست و این زمین مال کیست؟» او پاسخ داد: «این زرع به خاطر بذر و کار من، مال من است؛ نیمی از آن برای من و نیمی دیگر برای بنی فلان است.» پس ایشان فرمودند: «شما هر دو رباخواری کرده‌اید. زمین را به صاحبش بازگردان و تنها هزینه‌ات را بگیر.»

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

این روایت ضعیف درباره تقسیم ناعادلانه محصول و زمین هشدار می‌دهد.

توضیح واژه‌های دشوار
ربا

نوعی بهره یا منفعت نامشروع؛ کاربرد دقیق فقهی آن به شکل قرارداد و اعتبار روایات بستگی دارد.

هزینه‌ها

مخارجی که شخص برای کار یا کشت متحمل شده است.

اجارهٔ کشاورزی

توافقی که در آن از زمین برای کشت محصول استفاده می‌شود و در برابر آن، مبلغ یا سهمی توافق‌شده پرداخت می‌شود.

برداشت‌های عالمان

از آنجا که زنجیرهٔ روایت ضعیف است، فقیهان صرفاً بر پایهٔ این متن، حکم مستقلی به حرمت صادر نمی‌کنند. فقیهان اجارهٔ کشاورزی را بر اساس روایات قوی‌تر بررسی کرده‌اند و دربارهٔ شرایط آن اختلاف‌نظر دارند؛ آنان بر روشن بودن توافق‌ها و پرهیز از بی‌عدالتی و اختلاف تأکید می‌کنند. بنابراین، بدون دلیل بیشتر نمی‌توان این متن را ممنوعیتی کلی برای هر توافقی دانست که در آن محصول تقسیم می‌شود.

درس‌هایی برای امروز
  1. پیش از کاشت، کتبی مشخص کنید چه کسی بذر، کار و سایر هزینه‌ها را تأمین می‌کند و محصول چگونه تقسیم می‌شود.
  2. در قرارداد کشاورزی بررسی کنید که شرایط آن بر پایهٔ توضیحات معتبر فقهی، صحیح و منصفانه باشد.
  3. از یک روایت ضعیف به‌تنهایی به‌عنوان مبنای حکم دینیِ وجوب یا حرمت استفاده نکنید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.