منصب القضاء · Sunan Abi Dawud

Sunan Abi Dawud، حدیث 3612

روایت‌شده توسط Zubayb al-Anbari. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Da'if (ضعیف)کتاب: منصب القضاء
سنن أبي داود
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Zubayb al-Anbari

Da'if (ضعیف)

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ، حَدَّثَنَا عَمَّارُ بْنُ شُعَيْبِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْبِ الْعَنْبَرِيُّ، حَدَّثَنِي أَبِي قَالَ، سَمِعْتُ جَدِّيَ الزُّبَيْبَ، يَقُولُ بَعَثَ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم جَيْشًا إِلَى بَنِي الْعَنْبَرِ فَأَخَذُوهُمْ بِرُكْبَةٍ مِنْ نَاحِيَةِ الطَّائِفِ فَاسْتَاقُوهُمْ إِلَى نَبِيِّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَرَكِبْتُ فَسَبَقْتُهُمْ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقُلْتُ السَّلاَمُ عَلَيْكَ يَا نَبِيَّ اللَّهِ وَرَحْمَةُ اللَّهِ وَبَرَكَاتُهُ أَتَانَا جُنْدُكَ فَأَخَذُونَا وَقَدْ كُنَّا أَسْلَمْنَا وَخَضْرَمْنَا آذَانَ النَّعَمِ فَلَمَّا قَدِمَ بَلْعَنْبَرُ قَالَ لِي نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ هَلْ لَكُمْ بَيِّنَةٌ عَلَى أَنَّكُمْ أَسْلَمْتُمْ قَبْلَ أَنْ تُؤْخَذُوا فِي هَذِهِ الأَيَّامِ ‏"‏ ‏.‏ قُلْتُ نَعَمْ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ مَنْ بَيِّنَتُكَ ‏"‏ ‏.‏ قُلْتُ سَمُرَةُ رَجُلٌ مِنْ بَنِي الْعَنْبَرِ وَرَجُلٌ آخَرُ سَمَّاهُ لَهُ فَشَهِدَ الرَّجُلُ وَأَبَى سَمُرَةُ أَنْ يَشْهَدَ فَقَالَ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ قَدْ أَبَى أَنْ يَشْهَدَ لَكَ فَتَحْلِفُ مَعَ شَاهِدِكَ الآخَرِ ‏"‏ ‏.‏ قُلْتُ نَعَمْ ‏.‏ فَاسْتَحْلَفَنِي فَحَلَفْتُ بِاللَّهِ لَقَدْ أَسْلَمْنَا يَوْمَ كَذَا وَكَذَا وَخَضْرَمْنَا آذَانَ النَّعَمِ ‏.‏ فَقَالَ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ اذْهَبُوا فَقَاسِمُوهُمْ أَنْصَافَ الأَمْوَالِ وَلاَ تَمَسُّوا ذَرَارِيَهُمْ لَوْلاَ أَنَّ اللَّهَ لاَ يُحِبُّ ضَلاَلَةَ الْعَمَلِ مَا رَزَيْنَاكُمْ عِقَالاً ‏"‏ ‏.‏ قَالَ الزُّبَيْبُ فَدَعَتْنِي أُمِّي فَقَالَتْ هَذَا الرَّجُلُ أَخَذَ زِرْبِيَّتِي فَانْصَرَفْتُ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم - يَعْنِي فَأَخْبَرْتُهُ - فَقَالَ لِي ‏"‏ احْبِسْهُ ‏"‏ ‏.‏ فَأَخَذْتُ بِتَلْبِيبِهِ وَقُمْتُ مَعَهُ مَكَانَنَا ثُمَّ نَظَرَ إِلَيْنَا نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَائِمَيْنِ فَقَالَ ‏"‏ مَا تُرِيدُ بِأَسِيرِكَ ‏"‏ ‏.‏ فَأَرْسَلْتُهُ مِنْ يَدِي فَقَامَ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ لِلرَّجُلِ ‏"‏ رُدَّ عَلَى هَذَا زِرْبِيَّةَ أُمِّهِ الَّتِي أَخَذْتَ مِنْهَا ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَ يَا نَبِيَّ اللَّهِ إِنَّهَا خَرَجَتْ مِنْ يَدِي ‏.‏ قَالَ فَاخْتَلَعَ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم سَيْفَ الرَّجُلِ فَأَعْطَانِيهِ ‏.‏ وَقَالَ لِلرَّجُلِ ‏"‏ اذْهَبْ فَزِدْهُ آصُعًا مِنْ طَعَامٍ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَزَادَنِي آصُعًا مِنْ شَعِيرٍ ‏.‏

ترجمه

احمد بن عبده به ما حدیث نقل کرد، عمار بن شعیب بن عبدالله بن زُبیْب عنبری به ما حدیث نقل کرد، پدرم برایم نقل کرد و گفت: از جدّم زُبیْب شنیدم که می‌گفت: پیامبر خدا ﷺ لشکری را به سوی بنی‌عنبر فرستادند. آنان آن قوم را در منطقه‌ای به نام رُکبه در حومه طائف دستگیر کردند و نزد پیامبر خدا ﷺ آوردند. من سوار بر مرکب شدم و پیش از آنان به خدمت پیامبر ﷺ رسیدم و عرض کردم:

«سلام علیک یا نبی‌الله و رحمة‌الله و برکاته. سپاه شما به سراغ ما آمد و ما را دستگیر کرد، در حالی که ما پیش از این اسلام آورده بودیم و گوش‌های دام‌هایمان را بریده بودیم.» وقتی مردم بنی‌عنبر رسیدند، پیامبر خدا ﷺ به من فرمودند: «آیا دلیلی دارید که نشان دهد پیش از دستگیری در این روزها اسلام آورده بودید؟» گفتم: «بله.» فرمودند: «گواه تو کیست؟» گفتم: «سَمُرَه، مردی از بنی‌عنبر و مرد دیگری که نامش را بردند.» آن مرد گواهی داد، اما سمره از گواهی دادن امتناع ورزید. سپس پیامبر خدا ﷺ فرمودند: «او از گواهی دادن برای تو سر باز زد، پس تو همراه با گواه دیگرت قسم بخور.» گفتم: «بله.» آنگاه ایشان مرا قسم دادند و من به خدا سوگند یاد کردم که در فلان روز اسلام آوردیم و گوش‌های دام‌هایمان را بریدیم. سپس پیامبر خدا ﷺ فرمودند: «بروید و نیمی از اموالشان را تقسیم کنید، اما به کودکانشان آسیبی نرسانید. اگر خداوند تباه شدن عمل را ناپسند نمی‌داشت، حتی یک ریسمان هم از شما نمی‌گرفتیم.» زُبیْب گفت: سپس مادرم مرا صدا زد و گفت: «این مرد تشک مرا گرفته است.» پس من به نزد پیامبر ﷺ رفتم — یعنی ایشان را مطلع ساختم — و ایشان به من فرمودند: «او را نگه دار.» من یقه او را گرفتم و همراه او در جایمان ایستادیم. سپس پیامبر خدا ﷺ به ما که ایستاده بودیم نگریستند و فرمودند: «با اسیرت چه قصد داری؟» من او را رها کردم. پیامبر ﷺ برخاستند و به آن مرد فرمودند: «تشک مادر این شخص را که از او گرفته‌ای، پس بده.» آن مرد گفت: «ای پیامبر خدا، آن از دست من خارج شده است.» آنگاه پیامبر ﷺ شمشیر آن مرد را کشیدند و به من دادند و به آن مرد فرمودند: «برو و چند صاع خوراک به او بده.» او گفت: «پس چند صاع جو به من داد.»

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

پیامبر ﷺ ادعاها را بر اساس دلیل ارزیابی می‌کرد و از اموال در برابر ستم پاسداری می‌نمود.

توضیح واژه‌های دشوار
بیّنه

دلیلی که ادعایی را تأیید کند، مانند گواهی شاهد.

شاهدِ همراه با سوگند

شاهدی که همراه با مدعی سوگند می‌خورد؛ جزئیات کاربرد آن میان فقیهان متفاوت است.

صاع

واحد سنتی اندازه‌گیری حجم غله و دیگر کالاهای خشک.

برداشت‌های عالمان

فقیهان این روایت را در پیوند با ارائهٔ دلیل، سوگند و بازگرداندن اموالی که به‌ناحق گرفته شده‌اند بررسی می‌کنند. حکم شرعیِ اینکه مدعی دلیل بیاورد و منکر، تحت شرایطی، سوگند بخورد، بر روایات قوی، از جمله صحیح بخاری ۲۶۸۰، استوار است. مذاهب فقهی دربارهٔ شرایط و دامنهٔ پذیرفتن سوگند در کنار یک شاهد اختلاف دارند؛ این روایت ضعیف به‌تنهایی برای اثبات یک حکم شرعی کافی نیست.

درس‌هایی برای امروز
  1. اختلاف را با واقعیت‌های قابل‌بررسی و گواهی‌هایی که صادقانه به‌دست آمده‌اند مطرح کنید.
  2. مال دیگری را بدون اجازهٔ او یا حکمی قانونی تصرف نکنید.
  3. قاضی و شاهد باید با دقت عمل کنند: روایت قانع‌کننده جای دلیل عادلانه را نمی‌گیرد.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.