Sunan Abi Dawud، حدیث 4354
روایتشده توسط Abu Musa al-Ash'ari. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
به روایت Abu Musa al-Ash'ari
روایت
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ، وَمُسَدَّدٌ، قَالاَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، - قَالَ مُسَدَّدٌ - حَدَّثَنَا قُرَّةُ بْنُ خَالِدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا حُمَيْدُ بْنُ هِلاَلٍ، حَدَّثَنَا أَبُو بُرْدَةَ، قَالَ قَالَ أَبُو مُوسَى أَقْبَلْتُ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَمَعِي رَجُلاَنِ مِنَ الأَشْعَرِيِّينَ أَحَدُهُمَا عَنْ يَمِينِي وَالآخَرُ عَنْ يَسَارِي فَكِلاَهُمَا سَأَلَ الْعَمَلَ وَالنَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم سَاكِتٌ فَقَالَ " مَا تَقُولُ يَا أَبَا مُوسَى " . أَوْ " يَا عَبْدَ اللَّهِ بْنَ قَيْسٍ " . قُلْتُ وَالَّذِي بَعَثَكَ بِالْحَقِّ مَا أَطْلَعَانِي عَلَى مَا فِي أَنْفُسِهِمَا وَمَا شَعَرْتُ أَنَّهُمَا يَطْلُبَانِ الْعَمَلَ . قَالَ وَكَأَنِّي أَنْظُرُ إِلَى سِوَاكِهِ تَحْتَ شَفَتِهِ قَلَصَتْ قَالَ " لَنْ نَسْتَعْمِلَ - أَوْ لاَ نَسْتَعْمِلُ - عَلَى عَمَلِنَا مَنْ أَرَادَهُ وَلَكِنِ اذْهَبْ أَنْتَ يَا أَبَا مُوسَى أَوْ يَا عَبْدَ اللَّهِ بْنَ قَيْسٍ " . فَبَعَثَهُ عَلَى الْيَمَنِ ثُمَّ أَتْبَعَهُ مُعَاذَ بْنَ جَبَلٍ قَالَ فَلَمَّا قَدِمَ عَلَيْهِ مُعَاذٌ قَالَ انْزِلْ . وَأَلْقَى لَهُ وِسَادَةً فَإِذَا رَجُلٌ عِنْدَهُ مُوثَقٌ قَالَ مَا هَذَا قَالَ هَذَا كَانَ يَهُودِيًّا فَأَسْلَمَ ثُمَّ رَاجَعَ دِينَهُ دِينَ السُّوءِ . قَالَ لاَ أَجْلِسُ حَتَّى يُقْتَلَ قَضَاءُ اللَّهِ وَرَسُولِهِ . قَالَ اجْلِسْ نَعَمْ . قَالَ لاَ أَجْلِسُ حَتَّى يُقْتَلَ قَضَاءُ اللَّهِ وَرَسُولِهِ . ثَلاَثَ مَرَّاتٍ فَأَمَرَ بِهِ فَقُتِلَ ثُمَّ تَذَاكَرَا قِيَامَ اللَّيْلِ فَقَالَ أَحَدُهُمَا مُعَاذُ بْنُ جَبَلٍ أَمَّا أَنَا فَأَنَامُ وَأَقُومُ - أَوْ أَقُومُ وَأَنَامُ - وَأَرْجُو فِي نَوْمَتِي مَا أَرْجُو فِي قَوْمَتِي .
احمد بن حنبل و مُسَدَّد به ما حدیث کردند، هر دو گفتند: یحیی بن سعید به ما حدیث کرد — مسدد گفت — قُرَّة بن خالد به ما حدیث کرد، او گفت: حمید بن هلال به ما حدیث کرد، ابوبرده به ما حدیث کرد، او گفت: ابوموسی گفت:
«به همراه دو مرد از قبیله اشعری نزد پیامبر ﷺ رفتم؛ یکی در سمت راستم و دیگری در سمت چپم بود. هر دو درخواست کار (مسئولیت) کردند، در حالی که پیامبر ﷺ ساکت بودند. ایشان پرسیدند: 'ای ابوموسی! چه میگویی؟' یا 'ای عبدالله بن قیس!' گفتم: 'سوگند به آن ذاتی که تو را به حق مبعوث کرده است، آنان مرا از آنچه در دل داشتند آگاه نکردند و من احساس نکردم که آنان طالب کار باشند.' راوی میگوید: 'گویا هماکنون مسواک ایشان را زیر لب پایینیشان میبینم که جمع شده بود.' ایشان فرمودند: 'ما بر کار خود کسی را نمیگماریم — یا: نمیگماریم — که خودش خواهان آن باشد. اما تو برو ای ابوموسی! یا ای عبدالله بن قیس!' سپس او را به یمن فرستادند و پس از او معاذ بن جبل را به دنبالش روانه کردند. وقتی معاذ نزد او رسید، گفت: 'پیاده شو,' و بالشی برای او انداخت. ناگهان دید مردی در آنجا بسته شده است. پرسید: 'این کیست؟' پاسخ دادند: 'او پیشتر یهودی بود و اسلام آورد، اما دوباره به دین بد خود بازگشت.' معاذ گفت: 'من نمینشینم تا اینکه طبق حکم خدا و رسولش ﷺ کشته شود.' ابوموسی گفت: 'بنشین، بله.' معاذ گفت: 'من نمینشینم تا اینکه طبق حکم خدا و رسولش ﷺ کشته شود.' این سخن را سه بار تکرار کرد. سپس دستور داده شد و او را کشتند. آنگاه هر دو درباره شبزندهداری (قیام اللیل) با هم گفتگو کردند. یکی از آن دو، احتمالاً معاذ بن جبل گفت: 'اما من، هم میخوابم و هم بیدار میشوم و عبادت میکنم — یا: بیدار میشوم و عبادت میکنم و هم میخوابم — و در خوابم همان پاداشی را امید دارم که در بیداریام امیدوارم.'"
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
رهبری به شایستگی نیاز دارد، نه خودنمایی؛ عبادت نیز به تعادل نیازمند است.
سمت یا مسئولیتی اداری که از سوی صاحب اختیار به کسی واگذار میشود.
نماز مستحبی که فرد در طول شب بهجا میآورد.
خارج شدن از اسلام؛ رسیدگی فقهی به آن در صلاحیت مرجع ذیاختیار و تابع قواعد قانونیِ تثبیتشده است.
عالمان از سخنان پیامبر ﷺ چنین برداشت کردهاند که نباید یک منصب حکومتی را صرفاً به این دلیل به کسی سپرد که خودش آن را درخواست کرده است؛ امانتداری و شایستگی اهمیت فراوان دارند. این روایت همچنین میآموزد که استراحت و عبادت میتوانند در تعادل باشند؛ معاذ امید داشت برای خوابی که به او کمک میکرد وظایفش را بهدرستی انجام دهد پاداش بگیرد. بخش مربوط به مردِ بستهشده، یک تصمیم قضایی در بافتی حکومتی را توصیف میکند و به افراد اجازه نمیدهد خودسرانه مجازات اجرا کنند. فقیهان کلاسیک ارتداد را در چارچوب قواعد اثبات، صلاحیت مرجع ذیاختیار و دادرسی بررسی میکنند؛ جزئیات میان مذاهب فقهی متفاوت است.
- از روی جاهطلبی خواهان منصب رهبری نشو؛ نخست شایستگی خود را نشان بده و بگذار انتخاب بر پایهٔ امانتداری و توانایی باشد.
- استراحت و عبادت را چنان برنامهریزی کن که بتوانی مسئولیتهای روزمرهات را بهطور پایدار انجام دهی.
- اجرای مجازاتهای قانونی را فقط به مرجع ذیصلاح و دادرسی دقیق واگذار کن.
این روایت صحیح در کنار بخش فقهی این باب آمده و به قرار دادن موضوع در چارچوب گستردهتر روایات کمک میکند.
Sunan Abi Dawud · #4356 (Sahih Isnaad)این روایت از سنن ابیداود جزئیات بیشتری دربارهٔ پروندهای که ابوموسی رسیدگی کرد ارائه میدهد.
Sunan Abi Dawud · #4355 (Sahih)این روایت صحیح در همان باب آمده و به مقایسهٔ زمینهٔ فقهی این بخش کمک میکند.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.