نماز · Sunan Abi Dawud

Sunan Abi Dawud، حدیث 498

روایت‌شده توسط Abdullah ibn Zayd. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: نماز
سنن أبي داود
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Abdullah ibn Zayd

Sahih (معتبر)

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا عَبَّادُ بْنُ مُوسَى الْخُتَّلِيُّ، وَزِيَادُ بْنُ أَيُّوبَ، - وَحَدِيثُ عَبَّادٍ أَتَمُّ - قَالاَ حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، عَنْ أَبِي بِشْرٍ، - قَالَ زِيَادٌ أَخْبَرَنَا أَبُو بِشْرٍ، - عَنْ أَبِي عُمَيْرِ بْنِ أَنَسٍ، عَنْ عُمُومَةٍ، لَهُ مِنَ الأَنْصَارِ قَالَ اهْتَمَّ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم لِلصَّلاَةِ كَيْفَ يَجْمَعُ النَّاسَ لَهَا فَقِيلَ لَهُ انْصِبْ رَايَةً عِنْدَ حُضُورِ الصَّلاَةِ فَإِذَا رَأَوْهَا آذَنَ بَعْضُهُمْ بَعْضًا فَلَمْ يُعْجِبْهُ ذَلِكَ قَالَ فَذُكِرَ لَهُ الْقُنْعُ - يَعْنِي الشَّبُّورَ - وَقَالَ زِيَادٌ شَبُّورَ الْيَهُودِ فَلَمْ يُعْجِبْهُ ذَلِكَ وَقَالَ ‏"‏ هُوَ مِنْ أَمْرِ الْيَهُودِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَذُكِرَ لَهُ النَّاقُوسُ فَقَالَ ‏"‏ هُوَ مِنْ أَمْرِ النَّصَارَى ‏"‏ ‏.‏ فَانْصَرَفَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ زَيْدِ بْنِ عَبْدِ رَبِّهِ وَهُوَ مُهْتَمٌّ لِهَمِّ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأُرِيَ الأَذَانَ فِي مَنَامِهِ - قَالَ - فَغَدَا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَخْبَرَهُ فَقَالَ لَهُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي لَبَيْنَ نَائِمٍ وَيَقْظَانَ إِذْ أَتَانِي آتٍ فَأَرَانِي الأَذَانَ ‏.‏ قَالَ وَكَانَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ - رضى الله عنه - قَدْ رَآهُ قَبْلَ ذَلِكَ فَكَتَمَهُ عِشْرِينَ يَوْمًا - قَالَ - ثُمَّ أَخْبَرَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ لَهُ ‏"‏ مَا مَنَعَكَ أَنْ تُخْبِرَنِي ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَ سَبَقَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ زَيْدٍ فَاسْتَحْيَيْتُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ يَا بِلاَلُ قُمْ فَانْظُرْ مَا يَأْمُرُكَ بِهِ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ زَيْدٍ فَافْعَلْهُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَأَذَّنَ بِلاَلٌ ‏.‏ قَالَ أَبُو بِشْرٍ فَأَخْبَرَنِي أَبُو عُمَيْرٍ أَنَّ الأَنْصَارَ تَزْعُمُ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ زَيْدٍ لَوْلاَ أَنَّهُ كَانَ يَوْمَئِذٍ مَرِيضًا لَجَعَلَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مُؤَذِّنًا ‏.‏

ترجمه

عباد بن موسی ختلی و زیاد بن ایوب برای ما حدیث کردند — و حدیث عباد کامل‌تر است — هر دو گفتند: هشیم از ابوبشر برای ما حدیث کرد — زیاد گفت: ابوبشر به ما خبر داد — از ابوعُمیر بن انس، او از چند تن از عموهایش از انصار روایت کرد که گفت: پیامبر ﷺ نگران بودند که چگونه مردم را برای نماز گرد هم آورند. به ایشان پیشنهاد شد:

«هنگام فرا رسیدن وقت نماز پرچمی برافرازید تا مردم با دیدن آن یکدیگر را آگاه سازند.» اما این پیشنهاد مورد پسند ایشان واقع نشد. سپس از شیپور سخن به میان آمد — زیاد گفت: شیپور یهودیان — ولی این نیز خوشایند ایشان نبود و فرمودند: «این رسم یهودیان است.» آنگاه از ناقوس یاد شد، ایشان فرمودند: «این رسم مسیحیان است.» عبدالله بن زید بن عبدربه نیز به دلیل اندوه رسول خدا ﷺ، اندوهگین بازگشت. در همین حال، اذان در خواب به او آموخته شد. او گفت: فردای آن روز نزد رسول خدا ﷺ رفتم و ماجرا را به ایشان اطلاع دادم و گفتم: «یا رسول‌الله! من در حالتی میان خواب و بیداری بودم که ناگهان کسی نزد من آمد و اذان را به من آموخت.» راوی می‌گوید: عمر بن خطاب رضی الله عنه نیز پیش از آن این خواب را دیده بود، اما بیست روز آن را پنهان داشت. او گفت: سپس موضوع را به پیامبر ﷺ اطلاع دادم، ایشان پرسیدند: «چه چیزی مانع شد که به من نگویی؟» عرض کردم: «عبدالله بن زید پیش از من به شما گفته بود، لذا شرم کردم.» آنگاه رسول خدا ﷺ فرمودند: «ای بلال! برخیز و ببین عبدالله بن زید چه دستوری به تو می‌دهد، همان را انجام بده.» پس بلال اذان گفت. ابوبشر می‌گوید: ابوعُمیر به من خبر داد که انصار معتقدند اگر عبدالله بن زید در آن روز بیمار نبود، رسول خدا ﷺ او را مؤذن قرار می‌دادند.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

اذان به‌عنوان ندایی شناخته‌شده برای دعوت به نماز مقرر شد.

پیشینه و سبب بیان

پیامبر ﷺ در پی راهی مناسب بود تا جامعه را برای نماز گرد هم آورد. پرچم، شیپور و زنگ پیشنهاد شدند، اما هیچ‌یک از این پیشنهادها پسند ایشان نبود؛ سپس عبدالله بن زید اذان را در خواب دید.

توضیح واژه‌های دشوار
اذان

ندای معینی که فرارسیدن وقت نماز را اعلام می‌کند.

مؤذن

کسی که اذان می‌گوید.

انصار

ساکنان مدینه که از پیامبر ﷺ و مسلمانان حمایت کردند.

برداشت‌های عالمان

عالمان از این روایت چنین برداشت می‌کنند که اذان ندایی شناخته‌شده و اسلامی برای دعوت به نماز است و پیامبر ﷺ با فرمان دادن به بلال برای اجرای آن، خواب عبدالله بن زید را تأیید کرد. پس خواب به‌تنهایی حکم دینی ایجاد نکرد؛ تأیید پیامبر ﷺ به آن اعتبار بخشید. روایت همچنین نشان می‌دهد که می‌توان انجام کاری شایسته را به کسی سپرد که خود شکل اولیه آن را ندیده است.

درس‌هایی برای امروز
  1. با شنیدن اذان، کارهای روزمره را متوقف کنید و برای نماز آماده شوید.
  2. برای کارهای دینی جمعی، راهکاری روشن برگزینید که هویت اسلامی را پاس بدارد.
  3. کارهای شایسته را به افراد قابل‌اعتماد بسپارید و برای خدمت به جامعه همکاری کنید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.