نماز · Sunan Abi Dawud

Sunan Abi Dawud، حدیث 790

روایت‌شده توسط Jabir ibn Abdullah. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: نماز
سنن أبي داود
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Jabir ibn Abdullah

Sahih (معتبر)

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَمْرٍو، سَمِعَهُ مِنْ، جَابِرٍ قَالَ كَانَ مُعَاذٌ يُصَلِّي مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ يَرْجِعُ فَيَؤُمُّنَا - قَالَ مَرَّةً ثُمَّ يَرْجِعُ فَيُصَلِّي بِقَوْمِهِ - فَأَخَّرَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم لَيْلَةً الصَّلاَةَ - وَقَالَ مَرَّةً الْعِشَاءَ - فَصَلَّى مُعَاذٌ مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ جَاءَ يَؤُمُّ قَوْمَهُ فَقَرَأَ الْبَقَرَةَ فَاعْتَزَلَ رَجُلٌ مِنَ الْقَوْمِ فَصَلَّى فَقِيلَ نَافَقْتَ يَا فُلاَنُ ‏.‏ فَقَالَ مَا نَافَقْتُ ‏.‏ فَأَتَى رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ إِنَّ مُعَاذًا يُصَلِّي مَعَكَ ثُمَّ يَرْجِعُ فَيَؤُمُّنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ وَإِنَّمَا نَحْنُ أَصْحَابُ نَوَاضِحَ وَنَعْمَلُ بِأَيْدِينَا وَإِنَّهُ جَاءَ يَؤُمُّنَا فَقَرَأَ بِسُورَةِ الْبَقَرَةِ ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ يَا مُعَاذُ أَفَتَّانٌ أَنْتَ أَفَتَّانٌ أَنْتَ اقْرَأْ بِكَذَا اقْرَأْ بِكَذَا ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو الزُّبَيْرِ بِـ ‏{‏ سَبِّحِ اسْمَ رَبِّكَ الأَعْلَى ‏}‏ ‏{‏ وَاللَّيْلِ إِذَا يَغْشَى ‏}‏ فَذَكَرْنَا لِعَمْرٍو فَقَالَ أُرَاهُ قَدْ ذَكَرَهُ ‏.‏

ترجمه

احمد بن حنبل برای ما حدیث کرد، سفیان برای ما حدیث کرد، از عمرو که آن را از جابر شنیده بود. او گفت: معاذ همراه با پیامبر ﷺ نماز می‌خواند، سپس بازمی‌گشت و امامت ما را بر عهده می‌گرفت — در یک روایت آمده است: سپس بازمی‌گشت و برای قوم خود نماز می‌خواند. شبی پیامبر ﷺ نماز را به تأخیر انداختند — در روایتی دیگر

«نماز عشا» ذکر شده است. معاذ همراه با پیامبر ﷺ نماز خواند، سپس نزد قوم خود آمد و امامت آنان را بر عهده گرفت و سوره بقره را قرائت کرد. مردی از میان جمعیت کنار رفت و به تنهایی نماز خواند. مردم به او گفتند: «ای فلانی! آیا منافق شده‌ای؟» او پاسخ داد: «منافق نشده‌ام.» سپس نزد رسول خدا ﷺ آمد و عرض کرد: «یا رسول الله! معاذ با شما نماز می‌خواند، سپس بازمی‌گردد و امامت ما را بر عهده می‌گیرد. در حالی که ما صاحبان شتران آبکش هستیم و روزها با دستانمان کار می‌کنیم. او آمد تا امامت ما را بر عهده گیرد و سوره بقره را قرائت کرد.» پیامبر ﷺ فرمودند: «ای معاذ! آیا فتنه‌گری؟ آیا فتنه‌گری؟ فلان سوره را بخوان، فلان سوره را بخوان.» ابوزبیر می‌گوید: یعنی {سَبِّحِ اسْمَ رَبِّكَ الْأَعْلَى} و {وَاللَّيْلِ إِذَا يَغْشَى}. وقتی این موضوع را با عمرو در میان گذاشتیم، او گفت: «گمان می‌کنم او آن را ذکر کرده بود.»

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

امام باید توان و شرایط نمازگزارانی را که پشت سر او هستند در نظر بگیرد.

پیشینه و سبب بیان

معاذ بن جبل ابتدا همراه پیامبر ﷺ نماز خواند و سپس امامت جماعت قوم خود را بر عهده گرفت. هنگامی که با قرائت طولانی سورهٔ بقره نماز را بر آنان دشوار کرد، مردی نمازش را به‌تنهایی به پایان رساند و موضوع را با پیامبر ﷺ در میان گذاشت. پیامبر ﷺ به معاذ دستور داد سوره‌های کوتاه‌تری بخواند.

توضیح واژه‌های دشوار
عشاء

نماز واجب شبانه که پس از غروب آفتاب خوانده می‌شود.

شترهای آب‌کش

شترهایی که برای بیرون آوردن و حمل آب به کار می‌رفتند.

منافق

کسی که وانمود می‌کند ایمان دارد، در حالی که در باطن ایمانش را انکار می‌کند.

برداشت‌های عالمان

عالمان از این روایت نتیجه می‌گیرند که امام باید شرایط و توان نمازگزاران را در نظر بگیرد و نماز جماعت را بی‌دلیل طولانی نکند. پیامبر ﷺ معاذ را به‌سبب دشوار کردن نماز برای قومش سرزنش کرد و قرائت سوره‌های کوتاه‌تر را جایگزینی مناسب دانست. روایت همچنین می‌آموزد کسی که با دشواری روبه‌رو می‌شود می‌تواند نمازش را جداگانه به پایان برساند؛ و بدون دلیل نمی‌توان او را منافق دانست. مذاهب فقهی دربارهٔ طول مستحب نماز بحث کرده‌اند و بر پیروی از پیامبر ﷺ و پرهیز از تحمیل دشواریِ بی‌مورد تأکید دارند.

درس‌هایی برای امروز
  1. اگر امام جماعت هستید، خستگی، کار و دیگر شرایط موجه نمازگزاران را در نظر بگیرید.
  2. نماز جماعت را بی‌دلیل طولانی نکنید؛ قرائتی متناسب برگزینید و از رهنمود پیامبر ﷺ پیروی کنید.
  3. کسی را صرفاً به این دلیل که نمازش را به شیوه‌ای مجاز به پایان می‌رساند، منافق نخوانید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.