Sahih al-Bukhari، حدیث 1052
روایتشده توسط Abdullah ibn Abbas. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
به روایت Abdullah ibn Abbas
صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ انْخَسَفَتِ الشَّمْسُ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم، فَصَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم، فَقَامَ قِيَامًا طَوِيلاً نَحْوًا مِنْ قِرَاءَةِ سُورَةِ الْبَقَرَةِ، ثُمَّ رَكَعَ رُكُوعًا طَوِيلاً، ثُمَّ رَفَعَ فَقَامَ قِيَامًا طَوِيلاً، وَهْوَ دُونَ الْقِيَامِ الأَوَّلِ، ثُمَّ رَكَعَ رُكُوعًا طَوِيلاً، وَهْوَ دُونَ الرُّكُوعِ الأَوَّلِ، ثُمَّ سَجَدَ، ثُمَّ قَامَ قِيَامًا طَوِيلاً وَهْوَ دُونَ الْقِيَامِ الأَوَّلِ، ثُمَّ رَكَعَ رُكُوعًا طَوِيلاً، وَهْوَ دُونَ الرُّكُوعِ الأَوَّلِ، ثُمَّ رَفَعَ فَقَامَ قِيَامًا طَوِيلاً، وَهْوَ دُونَ الْقِيَامِ الأَوَّلِ، ثُمَّ رَكَعَ رُكُوعًا طَوِيلاً، وَهْوَ دُونَ الرُّكُوعِ الأَوَّلِ، ثُمَّ سَجَدَ، ثُمَّ انْصَرَفَ وَقَدْ تَجَلَّتِ الشَّمْسُ، فَقَالَ صلى الله عليه وسلم " إِنَّ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ آيَتَانِ مِنْ آيَاتِ اللَّهِ، لاَ يَخْسِفَانِ لِمَوْتِ أَحَدٍ وَلاَ لِحَيَاتِهِ، فَإِذَا رَأَيْتُمْ ذَلِكَ فَاذْكُرُوا اللَّهَ ". قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ، رَأَيْنَاكَ تَنَاوَلْتَ شَيْئًا فِي مَقَامِكَ، ثُمَّ رَأَيْنَاكَ كَعْكَعْتَ. قَالَ صلى الله عليه وسلم " إِنِّي رَأَيْتُ الْجَنَّةَ، فَتَنَاوَلْتُ عُنْقُودًا، وَلَوْ أَصَبْتُهُ لأَكَلْتُمْ مِنْهُ مَا بَقِيَتِ الدُّنْيَا، وَأُرِيتُ النَّارَ، فَلَمْ أَرَ مَنْظَرًا كَالْيَوْمِ قَطُّ أَفْظَعَ، وَرَأَيْتُ أَكْثَرَ أَهْلِهَا النِّسَاءَ ". قَالُوا بِمَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ " بِكُفْرِهِنَّ ". قِيلَ يَكْفُرْنَ بِاللَّهِ قَالَ " يَكْفُرْنَ الْعَشِيرَ، وَيَكْفُرْنَ الإِحْسَانَ، لَوْ أَحْسَنْتَ إِلَى إِحْدَاهُنَّ الدَّهْرَ كُلَّهُ، ثُمَّ رَأَتْ مِنْكَ شَيْئًا قَالَتْ مَا رَأَيْتُ مِنْكَ خَيْرًا قَطُّ ".
عبدالله بن عباس رضیاللهعنهما روایت کرده است: در زمان رسول خدا ﷺ خورشید گرفت. پس رسول خدا ﷺ نماز خسوف خواند و چنان طولانی قیام کرد که گویی سوره بقره را تلاوت میفرمود. سپس رکوعی طولانی انجام داد، آنگاه سر برداشت و دوباره قیامی طولانی کرد، اما کوتاهتر از قیام اول. سپس رکوعی طولانی نمود که کوتاهتر از رکوع اول بود. بعد به سجده رفت. سپس برخاست و قیامی طولانی کرد که کوتاهتر از قیام نخستین بود. آنگاه رکوعی طولانی انجام داد که کوتاهتر از رکوع پیشین بود. سپس سر برداشت و قیامی طولانی کرد که کوتاهتر از قیام اول بود. بعد رکوعی طولانی نمود که کوتاهتر از رکوع اول بود. سپس به سجده رفت و پس از اتمام نماز فارغ شد، در حالی که خورشید روشن شده بود. آنگاه فرمود:
«خورشید و ماه دو نشانه از نشانههای الله هستند و برای مرگ یا زندگی کسی نمیگیرند. پس هرگاه چنین چیزی دیدید، الله را یاد کنید.» یاران عرض کردند: ای رسول خدا ﷺ! دیدیم که در جایگاه خود دست دراز کردید تا چیزی بگیرید، سپس عقب کشیدید. ایشان فرمود: «من بهشت را دیدم و خوشهای از میوههای آن را گرفتم؛ اگر آن را برمیداشتم، تا زمانی که دنیا باقی است از آن میخوردید. همچنین جهنم را به من نشان دادند و هرگز منظرهای هولناکتر از امروز ندیده بودم و دیدم که بیشتر ساکنان آن زنان هستند.» پرسیدند: چرا ای رسول خدا؟ فرمود: «به خاطر ناسپاسی آنان.» گفته شد: آیا به الله کفر میورزند؟ فرمود: «نسبت به همسران و نیکیها ناسپاسی میکنند. اگر تمام عمر به یکی از آنان نیکی کنی و سپس چیزی (ناخوشایند) از تو ببیند، میگوید: هرگز از تو خیری ندیدهام.»
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
هنگام کسوف یا خسوف نماز بخوانید، خدا را یاد کنید و سپاسگزار باشید.
نمازی ویژه که هنگام تاریکشدن خورشید یا ماه خوانده میشود.
رویدادهایی در آفرینش که بر قدرت خدا دلالت دارند و به یادکرد او فرامیخوانند.
انکار یا کوچکشمردن نیکیها و نعمتها، مانند نمونهای که در روایت آمده است.
دانشمندان از این روایت نتیجه میگیرند که کسوف و خسوف نشانهای از تولد یا مرگ کسی نیست، بلکه نشانهای است که به نماز و یادکرد خدا فرامیخواند. روایت، نماز پیامبر ﷺ را با بخشهای طولانیِ ایستادن، رکوع و سجده توصیف میکند. فقیهان مذاهب اهلسنت درباره چگونگی دقیق و حکم نماز کسوف و خسوف بحث کردهاند؛ اما همگی نماز جماعت، دعا و یادکرد خدا را واکنشهایی شایسته میدانند. هشدار درباره ناسپاسی، دعوتی به محاسبه نفس است و دلیلی برای سرزنش زنان بهعنوان یک گروه نیست.
- کسوف یا خسوف را فرصتی برای نماز، یادکرد خدا و دعا قرار دهید.
- پدیدههای طبیعی را به تولد یا مرگ کسی نسبت ندهید؛ به عبادت و تأمل روی آورید.
- نیکیهای دیگران را به رسمیت بشناسید و بیدرنگ چنان سخن نگویید که گویی نیکیهای گذشته آنان هرگز وجود نداشته است.
عایشه نیز نماز هنگام خورشیدگرفتگی و سفارش به یادکرد خدا را توصیف میکند.
Sahih al-Bukhari · #1041 (Sahih)این روایت خورشید و ماه را از نشانههای خدا میشمارد و این تصور را رد میکند که کسوف و خسوف با تولد یا مرگ کسی ارتباط دارند.
Sahih al-Bukhari · #1053 (Sahih)اسماء نقل میکند که پیامبر ﷺ به صدقهدادن هنگام خورشیدگرفتگی سفارش کرد.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.