Sahih al-Bukhari، حدیث 1415
روایتشده توسط Abu Mas'ud. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
به روایت Abu Mas'ud
صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا أَبُو النُّعْمَانِ الْحَكَمُ ـ هُوَ ابْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْبَصْرِيُّ ـ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ سُلَيْمَانَ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ، عَنْ أَبِي مَسْعُودٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ لَمَّا نَزَلَتْ آيَةُ الصَّدَقَةِ كُنَّا نُحَامِلُ، فَجَاءَ رَجُلٌ فَتَصَدَّقَ بِشَىْءٍ كَثِيرٍ فَقَالُوا مُرَائِي. وَجَاءَ رَجُلٌ فَتَصَدَّقَ بِصَاعٍ فَقَالُوا إِنَّ اللَّهَ لَغَنِيٌّ عَنْ صَاعِ هَذَا. فَنَزَلَتِ {الَّذِينَ يَلْمِزُونَ الْمُطَّوِّعِينَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ فِي الصَّدَقَاتِ وَالَّذِينَ لاَ يَجِدُونَ إِلاَّ جُهْدَهُمْ} الآيَةَ.
عبیدالله بن سعید برای ما حدیث کرد، ابونعمان حکم — که همان ابن عبدالله بصری است — برای ما حدیث کرد، شعبه از سلیمان، او از ابوائل، و او از ابومسعود — رضي الله عنه — روایت کرد که گفت: هنگامی که آیه صدقه نازل شد، ما باربری میکردیم. مردی آمد و مقدار زیادی صدقه داد، پس مردم گفتند:
«این شخص ریاکار است.» سپس مرد دیگری آمد و یک صاع صدقه داد، آنها گفتند: «خداوند از این یک صاعِ او بینیاز است.» آنگاه این آیه نازل شد: {کسانی که مؤمنانی را که داوطلبانه صدقه میدهند و کسانی را که جز تلاش خود چیزی ندارند، سرزنش میکنند}.
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
تمسخرِ بخششهای بزرگ و کوچک، تلاش صادقانه برای صدقه را نادیده میگیرد.
ابومسعود نقل میکند که صحابه هنگام نزول آیهٔ مربوط به صدقه، باربری میکردند. مردم هم بخشش بزرگ و هم بخشش اندکِ کسی را که توان مالی محدودی داشت، مسخره میکردند. سپس آیهای نازل شد که کسانی را نکوهش میکند که مؤمنان را بهخاطر صدقهٔ مستحبیشان سرزنش میکنند (قرآن، ۹:۷۹).
بخشش برای امور خیریه، خواه داوطلبانه باشد یا تکلیفی دینی.
پیمانهای کهن برای اندازهگیری غله و دیگر مواد خشک.
کسانی که برای کسب درآمد، در برابر دریافت مزد کالاها را حمل میکردند.
مفسران کلاسیک این روایت را با قرآن ۹:۷۹ مرتبط میدانند: تمسخرِ هم بخشش فراوان و هم بخشش بهاندازهٔ توان، نکوهیده است. ارزش صدقه فقط با مقدار آن سنجیده نمیشود؛ اخلاص و تلاش نیز اهمیت دارند. عالمان همچنین تأکید میکنند که نباید بدون دلیل، کسی را به ریاکاری متهم کرد.
- بهاندازهٔ توان خود ببخشید و بخشش اندک را ناچیز نشمارید.
- وقتی از نیت کسی آگاه نیستید، او را متهم نکنید.
- با تمسخر و انتقادی که ممکن است دیگران را از صدقه دادن بازدارد، مقابله کنید.
این روایت در کتاب زکات به موضوعی نزدیک میپردازد و کمک میکند تشویق به بخشش را در بافت آن بهتر درک کنیم.
Sahih al-Bukhari · #1416 (Sahih)روایت ابومسعود با همان گزارش دربارهٔ انتقاد از کسانی که صدقه میدادند، همخوان است.
40 Hadith van an-Nawawi · #25 (Sahih)این حدیث توضیح میدهد که صحابه چگونه راههایی برای صدقه دادن مییافتند و از این جهت مکمل موضوعی است.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.