Sahih al-Bukhari، حدیث 2690
روایتشده توسط Sahl ibn Sa'd. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
از البخاري تا سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ
- 1سَعِيدُ بْنُ أَبِي مَرْيَمَآن را به البخاري روایت کرد
- 2أَبُو غَسَّانَ
- 3أَبُو حَازِمٍ
- 4سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ
ترتیب مطابق متن عربی این روایت است. صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي مَرْيَمَ، حَدَّثَنَا أَبُو غَسَّانَ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو حَازِمٍ، عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ ـ رضى الله عنه أَنَّ أُنَاسًا، مِنْ بَنِي عَمْرِو بْنِ عَوْفٍ كَانَ بَيْنَهُمْ شَىْءٌ، فَخَرَجَ إِلَيْهِمُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فِي أُنَاسٍ مِنْ أَصْحَابِهِ يُصْلِحُ بَيْنَهُمْ، فَحَضَرَتِ الصَّلاَةُ، وَلَمْ يَأْتِ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم، فَجَاءَ بِلاَلٌ، فَأَذَّنَ بِلاَلٌ بِالصَّلاَةِ، وَلَمْ يَأْتِ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَجَاءَ إِلَى أَبِي بَكْرٍ فَقَالَ إِنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم حُبِسَ، وَقَدْ حَضَرَتِ الصَّلاَةُ فَهَلْ لَكَ أَنْ تَؤُمَّ النَّاسَ فَقَالَ نَعَمْ إِنْ شِئْتَ. فَأَقَامَ الصَّلاَةَ فَتَقَدَّمَ أَبُو بَكْرٍ، ثُمَّ جَاءَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَمْشِي فِي الصُّفُوفِ، حَتَّى قَامَ فِي الصَّفِّ الأَوَّلِ، فَأَخَذَ النَّاسُ بِالتَّصْفِيحِ حَتَّى أَكْثَرُوا، وَكَانَ أَبُو بَكْرٍ لاَ يَكَادُ يَلْتَفِتُ فِي الصَّلاَةِ، فَالْتَفَتَ فَإِذَا هُوَ بِالنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَرَاءَهُ فَأَشَارَ إِلَيْهِ بِيَدِهِ، فَأَمَرَهُ يُصَلِّي كَمَا هُوَ، فَرَفَعَ أَبُو بَكْرٍ يَدَهُ، فَحَمِدَ اللَّهَ، ثُمَّ رَجَعَ الْقَهْقَرَى وَرَاءَهُ حَتَّى دَخَلَ فِي الصَّفِّ، وَتَقَدَّمَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَصَلَّى بِالنَّاسِ، فَلَمَّا فَرَغَ أَقْبَلَ عَلَى النَّاسِ فَقَالَ " يَا أَيُّهَا النَّاسُ مَا لَكُمْ إِذَا نَابَكُمْ شَىْءٌ فِي صَلاَتِكُمْ أَخَذْتُمْ بِالتَّصْفِيحِ، إِنَّمَا التَّصْفِيحُ لِلنِّسَاءِ، مَنْ نَابَهُ شَىْءٌ فِي صَلاَتِهِ فَلْيَقُلْ سُبْحَانَ اللَّهِ، فَإِنَّهُ لا يَسْمَعُهُ أَحَدٌ إِلاَّ الْتَفَتَ، يَا أَبَا بَكْرٍ مَا مَنَعَكَ حِينَ أَشَرْتُ إِلَيْكَ لَمْ تُصَلِّ بِالنَّاسِ ". فَقَالَ مَا كَانَ يَنْبَغِي لاِبْنِ أَبِي قُحَافَةَ أَنْ يُصَلِّيَ بَيْنَ يَدَىِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم.
سعید بن ابی مریم به ما حدیث کرد، ابوغسان به ما حدیث کرد و گفت: ابوحازم برایم نقل کرد که از سهل بن سعد رضی الله عنه روایت است که میان گروهی از قبیله بنی عمرو بن عوف اختلافی پیش آمد. پیامبر ﷺ همراه با جمعی از یارانشان برای ایجاد صلح میان آنان به سوی ایشان رفتند. وقت نماز فرا رسید اما پیامبر ﷺ نیامدند. بلال آمد و اذان نماز را گفت، ولی باز هم پیامبر ﷺ تشریف نیاوردند. بلال نزد ابوبکر آمد و گفت:
«پیامبر ﷺ مشغول شدهاند و وقت نماز رسیده است؛ آیا شما مردم را در نماز امامت میکنید؟» ابوبکر فرمود: «بله، اگر بخواهی.» سپس اقامه گفته شد و ابوبکر پیش ایستاد. آنگاه پیامبر ﷺ در حالی که از میان صفها عبور میکردند، آمدند تا اینکه در صف اول ایستادند. مردم شروع به دست زدن کردند و بسیار دست زدند. ابوبکر در نماز تقریباً برنمیگشت، اما وقتی برگشت، پیامبر ﷺ را پشت سر خود دید. پیامبر ﷺ با دست به او اشاره کردند که همانجا نماز را ادامه دهد. ابوبکر دستش را بلند کرد، خداوند را ستایش نمود، سپس عقبعقب به صف بازگشت و پیامبر ﷺ پیش آمدند و مردم را در نماز امامت کردند. چون نماز تمام شد، پیامبر ﷺ رو به مردم کردند و فرمودند: «ای مردم! چرا وقتی در نماز اتفاقی برایتان میافتد دست میزنید؟ دست زدن مخصوص زنان است. هر کس در نمازش چیزی پیش آمد، باید بگوید: سبحان الله؛ زیرا هر که آن را بشنود متوجه خواهد شد. ای ابوبکر! چه چیزی مانع تو شد که وقتی به تو اشاره کردم، مردم را در نماز امامت نکنی؟» ابوبکر عرض کرد: «شایسته پسر ابیقحافه نبود که در برابر پیامبر ﷺ نماز بخواند.»
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
پیامبر ﷺ میان مردم صلح برقرار میکرد و آموخت که چگونه در نماز توجه را جلب کنیم.
میان گروهی از مردم بنیعمرو بن عوف اختلافی پیش آمده بود. پیامبر ﷺ همراه با چند تن از یارانش نزد آنان رفت تا میانشان آشتی برقرار کند؛ در غیاب ایشان، ابوبکر امامت نماز را آغاز کرد.
ندایی که فرارسیدن وقت نماز را اعلام میکند.
ندایی که درست پیش از آغاز نماز جماعت گفته میشود.
گفتنِ «سبحانالله» برای بزرگداشت خداوند.
عالمان کلاسیک از این روایت چنین برداشت کردهاند که آشتیدادن مردم وظیفهای مهم است و اگر امام تأخیر کند، با فرارسیدن وقت نماز میتوان نماز جماعت را آغاز کرد. امام میتواند در نماز با اشارهای مناسب پاسخ دهد؛ مردان با گفتن تسبیح توجه او را جلب میکنند و بنا بر روایت، زنان با دستزدن. کنارهگیری ابوبکر نشاندهندهٔ احترام او به پیامبر ﷺ است. مذاهب فقهی دربارهٔ جزئیات کنارهگیری و جانشینکردن امام بحث کردهاند، اما اصل این رهنمودهای رفتاری را پذیرفتهاند.
- برای حل مسالمتآمیز اختلافها پیشقدم شوید و با دلسوزی طرفهای درگیر را گرد هم آورید.
- اگر هنگام نماز میخواهید توجه امام را جلب کنید، بهجای دستزدن «سبحانالله» بگویید.
- از امام پیروی کنید و با احترام به راهنماییهای او پاسخ دهید، بیآنکه آرامش نماز را برهم بزنید.
این روایت صحیح نیز به اصلاح روابط میان مردم میپردازد و با زمینهٔ این گزارش پیوند دارد.
Sahih al-Bukhari · #2689 (Sahih)این روایت صحیح، رهنمودهای مربوط به حل اختلافها را کاملتر میکند.
Sahih al-Bukhari · #362 (Sahih)این روایت صحیح از سهل نیز رفتار هنگام نماز را شرح میدهد و به درک آداب عملیِ این روایت کمک میکند.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.