Sahih al-Bukhari، حدیث 3007
روایتشده توسط Ali ibn Abi Talib. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
به روایت Ali ibn Abi Talib
صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ دِينَارٍ، سَمِعْتُهُ مِنْهُ، مَرَّ��َيْنِ قَالَ أَخْبَرَنِي حَسَنُ بْنُ مُحَمَّدٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي رَافِعٍ، قَالَ سَمِعْتُ عَلِيًّا ـ رضى الله عنه ـ يَقُولُ بَعَثَنِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنَا وَالزُّبَيْرَ وَالْمِقْدَادَ بْنَ الأَسْوَدِ قَالَ " انْطَلِقُوا حَتَّى تَأْتُوا رَوْضَةَ خَاخٍ، فَإِنَّ بِهَا ظَعِينَةً وَمَعَهَا كِتَابٌ، فَخُذُوهُ مِنْهَا ". فَانْطَلَقْنَا تَعَادَى بِنَا خَيْلُنَا حَتَّى انْتَهَيْنَا إِلَى الرَّوْضَةِ، فَإِذَا نَحْنُ بِالظَّعِينَةِ فَقُلْنَا أَخْرِجِي الْكِتَابَ. فَقَالَتْ مَا مَعِي مِنْ كِتَابٍ. فَقُلْنَا لَتُخْرِجِنَّ الْكِتَابَ أَوْ لَنُلْقِيَنَّ الثِّيَابَ. فَأَخْرَجَتْهُ مِنْ عِقَاصِهَا، فَأَتَيْنَا بِهِ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم، فَإِذَا فِيهِ مِنْ حَاطِبِ بْنِ أَبِي بَلْتَعَةَ إِلَى أُنَاسٍ مِنَ الْمُشْرِكِينَ مِنْ أَهْلِ مَكَّةَ، يُخْبِرُهُمْ بِبَعْضِ أَمْرِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " يَا حَاطِبُ، مَا هَذَا ". قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ، لاَ تَعْجَلْ عَلَىَّ، إِنِّي كُنْتُ امْرَأً مُلْصَقًا فِي قُرَيْشٍ، وَلَمْ أَكُنْ مِنْ أَنْفُسِهَا، وَكَانَ مَنْ مَعَكَ مِنَ الْمُهَاجِرِينَ لَهُمْ قَرَابَاتٌ بِمَكَّةَ، يَحْمُونَ بِهَا أَهْلِيهِمْ وَأَمْوَالَهُمْ، فَأَحْبَبْتُ إِذْ فَاتَنِي ذَلِكَ مِنَ النَّسَبِ فِيهِمْ أَنْ أَتَّخِذَ عِنْدَهُمْ يَدًا يَحْمُونَ بِهَا قَرَابَتِي، وَمَا فَعَلْتُ كُفْرًا وَلاَ ارْتِدَادًا وَلاَ رِضًا بِالْكُفْرِ بَعْدَ الإِسْلاَمِ. فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لَقَدْ صَدَقَكُمْ ". قَالَ عُمَرُ يَا رَسُولَ اللَّهِ دَعْنِي أَضْرِبْ عُنُقَ هَذَا الْمُنَافِقِ. قَالَ " إِنَّهُ قَدْ شَهِدَ بَدْرًا، وَمَا يُدْرِيكَ لَعَلَّ اللَّهَ أَنْ يَكُونَ قَدِ اطَّلَعَ عَلَى أَهْلِ بَدْرٍ فَقَالَ اعْمَلُوا مَا شِئْتُمْ، فَقَدْ غَفَرْتُ لَكُمْ ". قَالَ سُفْيَانُ وَأَىُّ إِسْنَادٍ هَذَا.
علی بن عبدالله به ما حدیث کرد، سفیان به ما حدیث کرد، عمرو بن دینار به ما حدیث کرد و من دو بار از او شنیدم که گفت: حسن بن محمد به من خبر داد، گفت: عبیدالله بن ابیرافع به من خبر داد، گفت: از علی رضی الله عنه شنیدم که میفرمود:
«رسول خدا ﷺ من، زبیر و مقداد بن اسود را مأمور فرمودند و گفتند: بروید تا به روضة خاخ برسید، زیرا در آنجا زنی است که نامهای همراه دارد؛ آن را از او بگیرید.» پس حرکت کردیم و اسبانمان با سرعت تاختند تا به آن باغ رسیدیم. ناگهان آن زن را یافتیم و گفتیم: «نامه را بیرون بیاور.» گفت: «من نامهای ندارم.» گفتیم: «یا نامه را بیرون میآوری یا لباست را از تنت درمیآوریم.» پس نامه را از میان گیسوانش بیرون آورد. ما آن را نزد رسول خدا ﷺ آوردیم که در آن پیامی از حاطب بن ابیبلتعه به برخی از مشرکان اهل مکه بود و ایشان را از برخی امور مربوط به رسول خدا ﷺ آگاه میکرد. رسول خدا ﷺ فرمودند: «ای حاطب! این چیست؟» عرض کرد: «ای رسول خدا! در حق من شتاب نکنید. من مردی پیوسته به قریش بودم اما از خود آنان نبودم. سایر مهاجرانی که با شما هستند، در مکه خویشاوندانی دارند که خانواده و اموالشان را حفظ میکنند. چون من از این امتیاز نسبی محروم بودم، خواستم با انجام خدمتی برای آنان، دستمایهای داشته باشم تا خویشانم را حفظ کنند. این کار را نه از روی کفر، نه ارتداد و نه ترجیح کفر بر اسلام انجام دادم.» رسول خدا ﷺ فرمودند: «او با شما راست گفت.» عمر رضی الله عنه عرض کرد: «ای رسول خدا! اجازه دهید گردن این منافق را بزنم.» حضرت فرمودند: «او در جنگ بدر شرکت کرده است و چه میدانی، شاید خداوند بر اهل بدر نظر افکنده و فرموده باشد: هر چه میخواهید بکنید، همانا شما را آمرزیدم.» سفیان گفت: «چه سند عالی و محکمی!»
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
حاتب از روی نگرانی برای خانوادهاش چنین کرد، نه از روی بیایمانی، و شرکت او در بدر اهمیت فراوانی داشت.
پیامبر ﷺ علی، زبیر و مقداد را فرستاد تا نامهای را که حاتب به مکه فرستاده بود، بیابند. حاتب توضیح داد که میخواست با این کار به مکیان لطفی کند تا از خانوادهاش محافظت کند، نه اینکه از روی بیایمانی یا ارتداد چنین کرده باشد.
جایی که فرستادگان، زنی را که نامه را همراه داشت یافتند.
نخستین نبرد بزرگ میان مسلمانان و قریش که حاتب در آن شرکت کرده بود.
کسی که با قبیله پیوند داشت، اما به یکی از خانوادههای خویشاوندِ خونی آن تعلق نداشت.
عالمان از این روایت درمییابند که باید دربارهٔ یک اقدام جدی با دقت تحقیق کرد و توضیح و نیت خود فرد اهمیت دارد؛ پیامبر ﷺ پیش از داوری دربارهٔ حاتب، از او توضیح خواست. سخن دربارهٔ بدر، فضیلت ویژهٔ شرکتکنندگان را نشان میدهد، اما مجوزی کلی برای انجام کارهای ممنوع نیست. عالمان همچنین تأکید میکنند که هنگام افشای اطلاعات محرمانه، حفاظت از مسلمانان و جامعهٔ آنان اهمیت فراوانی دارد.
- پیش از قطعی دانستن یک اتهام جدی، دربارهٔ توضیح فرد پرسوجو کنید.
- از اطلاعات محرمانهای که میتواند دیگران یا جامعه را به خطر اندازد محافظت کنید.
- کارهای نیک و نیت صادقانهٔ فرد را در داوری لحاظ کنید، بیآنکه با این کار خطا را توجیه کنید.
این روایت بیان میکند که پس از فتح نیز نیت و جهاد ادامه دارند و از این جهت با اهمیت انگیزهٔ حاتب ارتباط دارد.
40 Hadith van an-Nawawi · #1 (Sahih)سخن مشهور دربارهٔ نیتها کمک میکند بفهمیم چرا انگیزهٔ حاتب در ارزیابی کارش در نظر گرفته شد.
Sahih al-Bukhari · #3008 (Sahih)این روایت نیز رویدادهای مربوط به نبرد را بررسی میکند و دربارهٔ احکام و رویدادهای جهاد زمینهٔ بیشتری فراهم میآورد.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.