Sahih al-Bukhari، حدیث 3798
روایتشده توسط Abu Huraira. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
از البخاري تا پیامبر ﷺ
- 1مُسَدَّدٌآن را به البخاري روایت کرد
- 2عَبْدُ اللَّهِ بْنُ دَاوُدَ
- 3فُضَيْلِ بْنِ غَزْوَانَ
- 4أَبِي حَازِمٍ
- 5أَبِي هُرَيْرَةَ
- 6رسول خدا ﷺ
ترتیب مطابق متن عربی این روایت است. صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ دَاوُدَ، عَنْ فُضَيْلِ بْنِ غَزْوَانَ، عَنْ أَبِي حَازِمٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ رَجُلاً، أَتَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَبَعَثَ إِلَى نِسَائِهِ فَقُلْنَ مَا مَعَنَا إِلاَّ الْمَاءُ. فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ يَضُمُّ، أَوْ يُضِيفُ هَذَا ". فَقَالَ رَجُلٌ مِنَ الأَنْصَارِ أَنَا. فَانْطَلَقَ بِهِ إِلَى امْرَأَتِهِ، فَقَالَ أَكْرِمِي ضَيْفَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَتْ مَا عِنْدَنَا إِلاَّ قُوتُ صِبْيَانِي. فَقَالَ هَيِّئِي طَعَامَكِ، وَأَصْبِحِي سِرَاجَكِ، وَنَوِّمِي صِبْيَانَكِ إِذَا أَرَادُوا عَشَاءً. فَهَيَّأَتْ طَعَامَهَا وَأَصْبَحَتْ سِرَاجَهَا، وَنَوَّمَتْ صِبْيَانَهَا، ثُمَّ قَامَتْ كَأَنَّهَا تُصْلِحُ سِرَاجَهَا فَأَطْفَأَتْهُ، فَجَعَلاَ يُرِيَانِهِ أَنَّهُمَا يَأْكُلاَنِ، فَبَاتَا طَاوِيَيْنِ، فَلَمَّا أَصْبَحَ، غَدَا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " ضَحِكَ اللَّهُ اللَّيْلَةَ ـ أَوْ عَجِبَ ـ مِنْ فَعَالِكُمَا " فَأَنْزَلَ اللَّهُ {وَيُؤْثِرُونَ عَلَى أَنْفُسِهِمْ وَلَوْ كَانَ بِهِمْ خَصَاصَةٌ وَمَنْ يُوقَ شُحَّ نَفْسِهِ فَأُولَئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ}
مُسَدَّد برای ما حدیث کرد، عبدالله بن داوود برای ما حدیث کرد، از فُضَیل بن غَزوان، از ابوحازم، از ابوهُرَیره رضی الله عنه که مردی نزد پیامبر ﷺ آمد. ایشان کسی را نزد همسرانشان فرستادند تا غذایی بیاورند، اما آنان گفتند:
«جز آب چیزی نزد ما نیست.» سپس رسول خدا ﷺ فرمودند: «چه کسی این شخص را میپذیرد یا مهماننوازی میکند؟» مردی از انصار گفت: «من.» سپس او را نزد همسرش برد و گفت: «مهمانِ رسول خدا ﷺ را گرامی بدار.» همسرش گفت: «جز غذای کودکانمان چیزی نداریم.» شوهر گفت: «غذایت را آماده کن، چراغت را روشن نگه دار و اگر کودکانت شام خواستند، آنان را بخوابان.» پس زن غذا را آماده کرد، چراغ را روشن گذاشت و کودکانش را خواباند. سپس برخاست و به بهانهٔ درست کردن چراغ، آن را خاموش کرد. هر دو زن و شوهر وانمود کردند که همراه مهمان غذا میخورند، در حالی که شب را گرسنه به صبح رساندند. بامدادان، آن مرد انصاری نزد رسول خدا ﷺ رفت و ایشان فرمودند: «امشب الله به کار شما خندید — یا شگفتزده شد.» آنگاه الله این آیه را نازل فرمود: {و دیگران را بر خود مقدم میدارند، هرچند خود سخت نیازمند باشند؛ و هر کس از بخل نفس خویش محفوظ ماند، همانان رستگارانند.}
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
یک زوج انصاری مهمان خود را بر خویش مقدم داشتند، هرچند خود گرسنه بودند.
مهمانی نزد پیامبر ﷺ آمد، اما خانوادههای ایشان جز آب چیزی برای پذیرایی نداشتند. مردی از انصار او را به خانه برد؛ او و همسرش وانمود کردند که با او غذا میخورند، درحالیکه غذا را به مهمان دادند و خود را از آن محروم کردند. این روایت این ماجرا را با آیهٔ ۹ سورهٔ حشر پیوند میدهد.
ساکنان مدینه که پیامبر ﷺ و مسلمانان مهاجر از مکه را پذیرفتند و یاری کردند.
به دیگری کمک کردن یا نیاز او را برآوردن، حتی وقتی خودتان چیز زیادی ندارید.
گرایش به اینکه دارایی را سخت برای خود نگه دارید و با دیگران قسمت نکنید.
مفسران کلاسیک این ماجرا را با آیهٔ ۹ سورهٔ حشر پیوند میدهند و مهماننوازی صادقانه و فداکاری زوج انصاری را میستایند. آنان یادآور میشوند که بخشندگی درست زمانی معنا مییابد که انسان خود نیازمند باشد. این ماجرا تشویقی به نیکوکاری داوطلبانه است، نه تکلیفی همگانی برای دریغکردن غذای ضروری از کودکان؛ حقوق و نیازهای خانوادهٔ خود نیز باید در نظر گرفته شود.
- از آنچه میتوانید ببخشید و بیآنکه در پی قدردانی باشید، از نیازمندان پذیرایی کنید.
- برای کمک به دیگران در خانه گفتوگو کنید و نیازهای اساسی خانوادهتان را نیز در نظر بگیرید.
- حتی اگر امکاناتتان محدود است، راههای عملی برای کمک به دیگران پیدا کنید.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.