فضایل انصار · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari، حدیث 3911

روایت‌شده توسط Anas ibn Malik. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: فضایل انصار
صحيح البخاري
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Anas ibn Malik

Sahih (معتبر)

صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنِي مُحَمَّدٌ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ صُهَيْبٍ، حَدَّثَنَا أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ أَقْبَلَ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلَى الْمَدِينَةِ وَهْوَ مُرْدِفٌ أَبَا بَكْرٍ، وَأَبُو بَكْرٍ شَيْخٌ يُعْرَفُ، وَنَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم شَابٌّ لاَ يُعْرَفُ، قَالَ فَيَلْقَى الرَّجُلُ أَبَا بَكْرٍ فَيَقُولُ يَا أَبَا بَكْرٍ، مَنْ هَذَا الرَّجُلُ الَّذِي بَيْنَ يَدَيْكَ فَيَقُولُ هَذَا الرَّجُلُ يَهْدِينِي السَّبِيلَ‏.‏ قَالَ فَيَحْسِبُ الْحَاسِبُ أَنَّهُ إِنَّمَا يَعْنِي الطَّرِيقَ، وَإِنَّمَا يَعْنِي سَبِيلَ الْخَيْرِ، فَالْتَفَتَ أَبُو بَكْرٍ، فَإِذَا هُوَ بِفَارِسٍ قَدْ لَحِقَهُمْ، فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ، هَذَا فَارِسٌ قَدْ لَحِقَ بِنَا‏.‏ فَالْتَفَتَ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏"‏ اللَّهُمَّ اصْرَعْهُ ‏"‏‏.‏ فَصَرَعَهُ الْفَرَسُ، ثُمَّ قَامَتْ تُحَمْحِمُ فَقَالَ يَا نَبِيَّ اللَّهِ مُرْنِي بِمَا شِئْتَ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَقِفْ مَكَانَكَ، لاَ تَتْرُكَنَّ أَحَدًا يَلْحَقُ بِنَا ‏"‏‏.‏ قَالَ فَكَانَ أَوَّلَ النَّهَارِ جَاهِدًا عَلَى نَبِيِّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم، وَكَانَ آخِرَ النَّهَارِ مَسْلَحَةً لَهُ، فَنَزَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم جَانِبَ الْحَرَّةِ، ثُمَّ بَعَثَ إِلَى الأَنْصَارِ، فَجَاءُوا إِلَى نَبِيِّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَسَلَّمُوا عَلَيْهِمَا، وَقَالُوا ارْكَبَا آمِنَيْنِ مُطَاعَيْنِ‏.‏ فَرَكِبَ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَبُو بَكْرٍ، وَحَفُّوا دُونَهُمَا بِالسِّلاَحِ، فَقِيلَ فِي الْمَدِينَةِ جَاءَ نَبِيُّ اللَّهِ، جَاءَ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم‏.‏ فَأَشْرَفُوا يَنْظُرُونَ وَيَقُولُونَ جَاءَ نَبِيُّ اللَّهِ، جَاءَ نَبِيُّ اللَّهِ‏.‏ فَأَقْبَلَ يَسِيرُ حَتَّى نَزَلَ جَانِبَ دَارِ أَبِي أَيُّوبَ، فَإِنَّهُ لَيُحَدِّثُ أَهْلَهُ، إِذْ سَمِعَ بِهِ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَلاَمٍ وَهْوَ فِي نَخْلٍ لأَهْلِهِ يَخْتَرِفُ لَهُمْ، فَعَجِلَ أَنْ يَضَعَ الَّذِي يَخْتَرِفُ لَهُمْ فِيهَا، فَجَاءَ وَهْىَ مَعَهُ، فَسَمِعَ مِنْ نَبِيِّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ رَجَعَ إِلَى أَهْلِهِ، فَقَالَ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَىُّ بُيُوتِ أَهْلِنَا أَقْرَبُ ‏"‏‏.‏ فَقَالَ أَبُو أَيُّوبَ أَنَا يَا نَبِيَّ اللَّهِ، هَذِهِ دَارِي، وَهَذَا بَابِي‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَانْطَلِقْ فَهَيِّئْ لَنَا مَقِيلاً ‏"‏‏.‏ قَالَ قُومَا عَلَى بَرَكَةِ اللَّهِ‏.‏ فَلَمَّا جَاءَ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم جَاءَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَلاَمٍ فَقَالَ أَشْهَدُ أَنَّكَ رَسُولُ اللَّهِ، وَأَنَّكَ جِئْتَ بِحَقٍّ، وَقَدْ عَلِمَتْ يَهُودُ أَنِّي سَيِّدُهُمْ وَابْنُ سَيِّدِهِمْ، وَأَعْلَمُهُمْ وَابْنُ أَعْلَمِهِمْ، فَادْعُهُمْ فَاسْأَلْهُمْ عَنِّي قَبْلَ أَنْ يَعْلَمُوا أَنِّي قَدْ أَسْلَمْتُ، فَإِنَّهُمْ إِنْ يَعْلَمُوا أَنِّي قَدْ أَسْلَمْتُ قَالُوا فِيَّ مَا لَيْسَ فِيَّ‏.‏ فَأَرْسَلَ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَقْبَلُوا فَدَخَلُوا عَلَيْهِ‏.‏ فَقَالَ لَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ يَا مَعْشَرَ الْيَهُودِ، وَيْلَكُمُ اتَّقُوا اللَّهَ، فَوَاللَّهِ الَّذِي لاَ إِلَهَ إِلاَّ هُوَ إِنَّكُمْ لَتَعْلَمُونَ أَنِّي رَسُولُ اللَّهِ حَقًّا، وَأَنِّي جِئْتُكُمْ بِحَقٍّ فَأَسْلِمُوا ‏"‏‏.‏ قَالُوا مَا نَعْلَمُهُ‏.‏ قَالُوا لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَهَا ثَلاَثَ مِرَارٍ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَأَىُّ رَجُلٍ فِيكُمْ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَلاَمٍ ‏"‏‏.‏ قَالُوا ذَاكَ سَيِّدُنَا وَابْنُ سَيِّدِنَا، وَأَعْلَمُنَا وَابْنُ أَعْلَمِنَا‏.‏ قَالَ ‏"‏ أَفَرَأَيْتُمْ إِنْ أَسْلَمَ ‏"‏‏.‏ قَالُوا حَاشَا لِلَّهِ، مَا كَانَ لِيُسْلِمَ‏.‏ قَالَ ‏"‏ أَفَرَأَيْتُمْ إِنْ أَسْلَمَ ‏"‏‏.‏ قَالُوا حَاشَا لِلَّهِ، مَا كَانَ لِيُسْلِمَ‏.‏ قَالَ ‏"‏ يَا ابْنَ سَلاَمٍ، اخْرُجْ عَلَيْهِمْ ‏"‏‏.‏ فَخَرَجَ فَقَالَ يَا مَعْشَرَ الْيَهُودِ، اتَّقُوا اللَّهَ، فَوَاللَّهِ الَّذِي لاَ إِلَهَ إِلاَّ هُوَ إِنَّكُمْ لَتَعْلَمُونَ أَنَّهُ رَسُولُ اللَّهِ، وَأَنَّهُ جَاءَ بِحَقٍّ‏.‏ فَقَالُوا كَذَبْتَ‏.‏ فَأَخْرَجَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم‏.‏

ترجمه

محمد بن عبدالله به من حدیث کرد، عبدالصمد برای ما حدیث کرد، پدرم برای ما حدیث کرد، عبدالعزیز بن صهیب برای ما حدیث کرد، انس بن مالک رضی الله عنه برای ما حدیث کرد که گفت: پیامبر خدا ﷺ در حالی وارد مدینه شد که ابوبکر را پشت سر خود سوار کرده بود. ابوبکر پیری شناخته‌شده بود و پیامبر خدا ﷺ جوانی ناشناس. هرگاه مردی با ابوبکر روبرو می‌شد، می‌گفت:

«ای ابوبکر! این مردی که پیش روی توست کیست؟» ابوبکر پاسخ می‌داد: «این مرد راه را به من نشان می‌دهد.» شنونده گمان می‌کرد که منظور او جاده است، حال آنکه مقصودش راه خیر و هدایت بود. سپس ابوبکر به پشت سر نگریست و دید سواری اسب‌سوار به آنان رسیده است. گفت: «ای رسول خدا! این سوارکار به ما رسیده است.» پیامبر خدا ﷺ برگشت و فرمود: «خدایا، او را بر زمین بزن.» اسب او را بر زمین زد و سپس برخاست و شیهه کشید. سوارکار گفت: «ای پیامبر خدا! هر چه می‌خواهی به من دستور ده.» حضرت فرمود: «در جای خود بایست و مگذار کسی به ما برسد.» بدین ترتیب، آغاز روز دشمن پیامبر خدا ﷺ بود و پایان روز محافظ ایشان شد. سپس رسول خدا ﷺ در کنار حرّه فرود آمد و به سوی انصار پیام فرستاد. آنان نزد پیامبر خدا ﷺ آمدند و بر ایشان و ابوبکر سلام کردند و گفتند: «با امنیت و اطاعت سوار شوید.» پس پیامبر خدا ﷺ و ابوبکر سوار شدند و انصار با سلاح گرداگرد آنان حلقه زدند. در مدینه ندا درافتاد: «پیامبر خدا آمد، پیامبر خدا ﷺ آمد!» مردم بر بلندی‌ها رفتند تا نگاه کنند و می‌گفتند: «پیامبر خدا آمد، پیامبر خدا آمد!» حضرت به راه خود ادامه داد تا در کنار خانه ابی‌ایوب فرود آمد. در حالی که مشغول صحبت با خانواده ابی‌ایوب بود، عبدالله بن سلام که در نخلستان خود برای خانواده‌اش خرما می‌چید، از ورود ایشان باخبر شد. عجله کرد و آنچه چیده بود را همان‌طور در دست داشت و آمد و سخنان پیامبر خدا ﷺ را شنید، سپس به نزد خانواده‌اش بازگشت. پیامبر خدا ﷺ پرسید: «کدام‌یک از خانه‌های خویشاوندان ما نزدیک‌تر است؟» ابی‌ایوب گفت: «خانه من، ای پیامبر خدا! این خانه من و این درِ من است.» حضرت فرمود: «برو و برای ما محل استراحت نیمروز را آماده کن.» ابی‌ایوب گفت: «با برکت خدا برخیزید.» هنگامی که پیامبر خدا ﷺ وارد خانه شد، عبدالله بن سلام آمد و عرض کرد: «گواهی می‌دهم که تو رسول خدایی و به حق آمده‌ای. یهودیان خوب می‌دانند که من سرورشان و فرزند سرورشان، و داناترین ایشان و فرزند داناترین آنان هستم. پس آنان را فراخوان و پیش از آنکه بدانند من اسلام آورده‌ام، درباره من از آنان بپرس؛ زیرا اگر بفهمند مسلمان شده‌ام، درباره من سخنان ناروا خواهند گفت.» رسول خدا ﷺ پیام فرستاد و آنان آمدند و وارد شدند. رسول خدا ﷺ به آنان فرمود: «ای گروه یهود! وای بر شما، از خدا پروا کنید. سوگند به خدایی که هیچ معبودی جز او نیست، شما قطعاً می‌دانید که من به حق رسول خدایم و به راستی نزد شما آمده‌ام، پس اسلام بیاورید.» گفتند: «ما چنین چیزی نمی‌دانیم.» این سخن را سه بار به پیامبر ﷺ گفتند. حضرت فرمود: «عبدالله بن سلام در میان شما چه جایگاهی دارد؟» گفتند: «او سرور ما و فرزند سرور ما، و داناترین ما و فرزند داناترین ماست.» فرمود: «آیا دیدید اگر اسلام بیاورد؟» گفتند: «پناه بر خدا! او هرگز اسلام نمی‌آورد.» دوباره فرمود: «آیا دیدید اگر اسلام بیاورد؟» گفتند: «پناه بر خدا! او هرگز اسلام نمی‌آورد.» حضرت فرمود: «ای ابن سلام! بر آنان ظاهر شو.» او بیرون آمد و گفت: «ای گروه یهود! از خدا پروا کنید. سوگند به خدایی که هیچ معبودی جز او نیست، شما یقین دارید که او رسول خداست و به حق آمده است.» گفتند: «دروغ می‌گویی.» سپس رسول خدا ﷺ آنان را بیرون کرد.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

هجرت نشان می‌دهد که توکل، راستگویی و پناه‌دادن چگونه در کنار هم قرار می‌گیرند.

توضیح واژه‌های دشوار
انصار

یاری‌دهندگان مدینه که از پیامبر ﷺ و مهاجران استقبال کردند و از آنان پشتیبانی نمودند.

الحرّه

منطقه‌ای در نزدیکی مدینه که سنگ‌های آتشفشانی تیره دارد.

هجرت

مهاجرت پیامبر ﷺ و یارانش از مکه به مدینه.

برداشت‌های عالمان

دانشمندان کلاسیک از این داستان چنین برداشت کرده‌اند که مؤمن می‌تواند با خردمندی سخن بگوید: ابوبکر پاسخی دوپهلو داد که می‌توانست به راه راست ایمان نیز اشاره داشته باشد. این رویداد همچنین نشان می‌دهد که خداوند می‌تواند پناه و حفاظت عطا کند و انصار نقشی ویژه در استقرار جامعهٔ مسلمانان در مدینه داشتند. عبدالله بن سلام حقیقت را تشخیص داد و خواست که قومش پیش از آگاه‌شدن از مسلمان‌شدن او، دربارهٔ اعتبار و خوش‌نامی‌اش سخن بگویند؛ پاسخ آنان نشان داد که اتهام بعدی‌شان از پیش‌داوری سرچشمه می‌گرفت.

درس‌هایی برای امروز
  1. هنگام بیان حقیقت، خردمندانه و با ملاحظه سخن بگویید، بی‌آنکه دروغ بگویید.
  2. از تازه‌واردان عملاً حمایت و محافظت کنید، همان‌گونه که انصار چنین کردند.
  3. سخنان دیگران را منصفانه ارزیابی کنید و اجازه ندهید پیش‌داوری باورهایتان را شکل دهد.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.