Sahih al-Bukhari، حدیث 4196
روایتشده توسط Salama ibn al-Akwa. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
به روایت Salama ibn al-Akwa
صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، حَدَّثَنَا حَاتِمُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي عُبَيْدٍ، عَنْ سَلَمَةَ بْنِ الأَكْوَعِ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ خَرَجْنَا مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم إِلَى خَيْبَرَ فَسِرْنَا لَيْلاً، فَقَالَ رَجُلٌ مِنَ الْقَوْمِ لِعَامِرٍ يَا عَامِرُ أَلاَ تُسْمِعُنَا مِنْ هُنَيْهَاتِكَ. وَكَانَ عَامِرٌ رَجُلاً شَاعِرًا فَنَزَلَ يَحْدُو بِالْقَوْمِ يَقُولُ: اللَّهُمَّ لَوْلاَ أَنْتَ مَا اهْتَدَيْنَا وَلاَ تَصَدَّقْنَا وَلاَ صَلَّيْنَا فَاغْفِرْ فِدَاءً لَكَ مَا أَبْقَيْنَا وَثَبِّتِ الأَقْدَامَ إِنْ لاَقَيْنَا وَأَلْقِيَنْ سَكِينَةً عَلَيْنَا إِنَّا إِذَا صِيحَ بِنَا أَبَيْنَا وَبِالصِّيَاحِ عَوَّلُوا عَلَيْنَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ هَذَا السَّائِقُ ". قَالُوا عَامِرُ بْنُ الأَكْوَعِ. قَالَ " يَرْحَمُهُ اللَّهُ ". قَالَ رَجُلٌ مِنَ الْقَوْمِ وَجَبَتْ يَا نَبِيَّ اللَّهِ، لَوْلاَ أَمْتَعْتَنَا بِهِ. فَأَتَيْنَا خَيْبَرَ، فَحَاصَرْنَاهُمْ حَتَّى أَصَابَتْنَا مَخْمَصَةٌ شَدِيدَةٌ، ثُمَّ إِنَّ اللَّهَ تَعَالَى فَتَحَهَا عَلَيْهِمْ، فَلَمَّا أَمْسَى النَّاسُ مَسَاءَ الْيَوْمِ الَّذِي فُتِحَتْ عَلَيْهِمْ أَوْقَدُوا نِيرَانًا كَثِيرَةً، فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " مَا هَذِهِ النِّيرَانُ عَلَى أَىِّ شَىْءٍ تُوقِدُونَ ". قَالُوا عَلَى لَحْمٍ. قَالَ " عَلَى أَىِّ لَحْمٍ ". قَالُوا لَحْمِ حُمُرِ الإِنْسِيَّةِ. قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " أَهْرِيقُوهَا وَاكْسِرُوهَا ". فَقَالَ رَجُلٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ، أَوْ نُهَرِيقُهَا وَنَغْسِلُهَا قَالَ " أَوْ ذَاكَ ". فَلَمَّا تَصَافَّ الْقَوْمُ كَانَ سَيْفُ عَامِرٍ قَصِيرًا فَتَنَاوَلَ بِهِ سَاقَ يَهُودِيٍّ لِيَضْرِبَهُ، وَيَرْجِعُ ذُبَابُ سَيْفِهِ، فَأَصَابَ عَيْنَ رُكْبَةِ عَامِرٍ، فَمَاتَ مِنْهُ قَالَ فَلَمَّا قَفَلُوا، قَالَ سَلَمَةُ رَآنِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهْوَ آخِذٌ بِيَدِي، قَالَ " مَا لَكَ ". قُلْتُ لَهُ فِدَاكَ أَبِي وَأُمِّي، زَعَمُوا أَنَّ عَامِرًا حَبِطَ عَمَلُهُ. قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " كَذَبَ مَنْ قَالَهُ، إِنَّ لَهُ لأَجْرَيْنِ ـ وَجَمَعَ بَيْنَ إِصْبَعَيْهِ ـ إِنَّهُ لَجَاهِدٌ مُجَاهِدٌ قَلَّ عَرَبِيٌّ مَشَى بِهَا مِثْلَهُ ". حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا حَاتِمٌ قَالَ " نَشَأَ بِهَا ".
عبدالله بن مسلمه به ما حدیث نقل کرد، حاتم بن اسماعیل به ما حدیث نقل کرد، از یزید بن ابی عبید، از سلمه بن اکوع رضی الله عنه که فرمود: همراه پیامبر ﷺ به سوی خیبر حرکت کردیم و شبانه راه پیمودیم. مردی از گروه به عامر گفت:
«ای عامر! آیا از سرودههایت برایمان نمیخوانی؟» عامر شاعر بود، پس پیاده شد و در حالی که کاروان را با اشعار خود پیش میراند، میگفت: «بارالها! اگر تو نبودی، هدایت نمیشدیم، صدقه نمیدادیم و نماز نمیخواندیم. پس آنچه از گناهان مرتکب شدهایم ببخش، جانمان فدای تو باد، و هنگام رویارویی با دشمن قدمهایمان را استوار گردان و آرامش بر ما فرو فرست. همانا چون ما را بخوانند، امتناع میورزیم و آنان با فریاد علیه ما شوریدهاند.» رسول خدا ﷺ پرسیدند: «این ساربان (شعرخوان) کیست؟» گفتند: «عامر بن اکوع.» فرمودند: «خداوند او را رحمت کند.» مردی از گروه گفت: «ای پیامبر خدا! آیا (شهادت) بر او واجب شد؟ ای کاش بیشتر از وجودش بهرهمندمان میکردی!» سپس به خیبر رسیدیم و آنجا را محاصره کردیم تا اینکه دچار قحطی شدید شدیم. آنگاه خداوند متعال آن را به دست مسلمانان فتح کرد. عصر روزی که خیبر فتح شد، مردم آتشهای بسیاری افروختند. پیامبر ﷺ پرسیدند: «این آتشها چیست و برای چه چیزی روشن کردهاید؟» گفتند: «برای پختن گوشت.» فرمودند: «چه گوشتی؟» گفتند: «گوشت خران اهلی.» پیامبر ﷺ فرمودند: «آن را دور بریزید و دیگها را بشکنید.» مردی گفت: «ای رسول خدا! یا اینکه گوشت را دور بریزیم و دیگها را بشوییم؟» فرمودند: «یا آن کار را بکنید.» هنگامی که دو سپاه در برابر هم صفآرایی کردند، شمشیر عامر کوتاه بود؛ او خواست ساق پای یک یهودی را بزند، اما تیغه شمشیر برگشت و به زانوی خود عامر اصابت کرد و بر اثر آن از دنیا رفت. وقتی بازگشتند، رسول خدا ﷺ مرا دید در حالی که غمگین بودم. دستم را گرفتند و فرمودند: «تو را چه شده است؟» گفتم: «پدر و مادرم فدایت باد! مردم میگویند عمل عامر تباه شده است.» پیامبر ﷺ فرمودند: «هر کس چنین گفته، دروغ گفته است. همانا برای او دو پاداش است» — و دو انگشت خود را به هم چسباندند — «او مجاهدی خستگیناپذیر بود و کمتر عربی یافت میشود که مانند او عمل کرده باشد.» قتیببه به ما حدیث نقل کرد، حاتم گفت: «با آن پرورش یافت.»
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
عامر برای جهادش پاداش میگیرد و خوردن گوشت الاغ اهلی حرام است.
این رویدادها در جریان لشکرکشی به خیبر رخ داد: یاران پیامبر دچار گرسنگی شدند و پیامبر ﷺ سپس پختن گوشت الاغهای اهلی را منع کرد. عامر در نبرد بر اثر زخمی که شمشیر خودش به او وارد کرد درگذشت؛ پس از آن، پیامبر ﷺ این ادعا را رد کرد که اعمال او تباه شده است.
آرامش و استواری دل که خداوند عطا میکند.
الاغهایی که بهعنوان حیوان خانگی یا باربر نگهداری میشوند؛ خوردن گوشتشان حرام است.
پیامبر ﷺ با کنار هم گذاشتن دو انگشت، شایستگی عامر را برجسته کرد؛ در اینجا ماهیت دقیق هر دو پاداش توضیح داده نشده است.
عالمان از سخن پیامبر دربارهٔ عامر برداشت میکنند که مرگ ناخواسته بر اثر عمل خود شخص، خودبهخود اعمال نیک او را از میان نمیبرد؛ بلکه پیامبر ﷺ تلاش خالصانه و جهاد او را تأیید میکند. چهار مذهب فقهی اهل سنت، گوشت الاغ اهلی را حرام میدانند. دستور شکستن دیگها توضیح داده شد: میتوان آنها را خالی و شستوشو کرد؛ بنابراین، این منع به معنای نجس بودن خود ظرفهای پختوپز نیست.
- ایمان و اعمال کسی را بر اساس شایعات ارزیابی نکنید؛ پیش از بیان داوری، به دنبال دانشی معتبر باشید.
- قواعد روشن غذایی را رعایت کنید، حتی وقتی گرسنگی یا شرایط، پایبندی به آنها را دشوار میکند.
- از استعدادهای خود، مانند شعر و سخن، برای تشویق دیگران به توکل بر خدا و پایداری بهره ببرید.
این روایت صحیح نیز از عامر بن اکوع و رویدادهای مربوط به لشکرکشی به خیبر سخن میگوید.
Sahih al-Bukhari · #4195 (Sahih)این روایت صحیح دربارهٔ غذا در همان لشکرکشی است و زمینهٔ احکام خوراکی در خیبر را روشنتر میکند.
Sahih al-Bukhari · #4198 (Sahih)این روایت از رسیدن به خیبر و رویدادهای آنجا سخن میگوید؛ همان مکانی که لشکرکشی مورد بحث در آن انجام شد.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.