تفسیر نبوی قرآن · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari، حدیث 4498

روایت‌شده توسط Abdullah ibn Abbas. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: تفسیر نبوی قرآن
صحيح البخاري
چه کسی روایت کرد؟

از البخاري تا ابْنَ عَبَّاسٍ

Sahih (معتبر)
  1. 1الْحُمَيْدِيُّآن را به البخاري روایت کرد
  2. 2سُفْيَانُ
  3. 3عَمْرٌو
  4. 4مُجَاهِدًا
  5. 5ابْنَ عَبَّاسٍ

ترتیب مطابق متن عربی این روایت است. صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا الْحُمَيْدِيُّ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، حَدَّثَنَا عَمْرٌو، قَالَ سَمِعْتُ مُجَاهِدًا، قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ يَقُولُ كَانَ فِي بَنِي إِسْرَائِيلَ الْقِصَاصُ، وَلَمْ تَكُنْ فِيهِمُ الدِّيَةُ فَقَالَ اللَّهُ تَعَالَى لِهَذِهِ الأُمَّةِ ‏{‏كُتِبَ عَلَيْكُمُ الْقِصَاصُ فِي الْقَتْلَى الْحُرُّ بِالْحُرِّ وَالْعَبْدُ بِالْعَبْدِ وَالأُنْثَى بِالأُنْثَى فَمَنْ عُفِيَ لَهُ مِنْ أَخِيهِ شَىْءٌ‏}‏ فَالْعَفْوُ أَنْ يَقْبَلَ الدِّيَةَ فِي الْعَمْدِ ‏{‏فَاتِّبَاعٌ بِالْمَعْرُوفِ وَأَدَاءٌ إِلَيْهِ بِإِحْسَانٍ‏}‏ يَتَّبِعُ بِالْمَعْرُوفِ وَيُؤَدِّي بِإِحْسَانٍ، ‏{‏ذَلِكَ تَخْفِيفٌ مِنْ رَبِّكُمْ‏}‏ وَرَحْمَةٌ مِمَّا كُتِبَ عَلَى مَنْ كَانَ قَبْلَكُمْ‏.‏ ‏{‏فَمَنِ اعْتَدَى بَعْدَ ذَلِكَ فَلَهُ عَذَابٌ أَلِيمٌ‏}‏ قَتَلَ بَعْدَ قَبُولِ الدِّيَةِ‏.‏

ترجمه

حمیدی برای ما حدیث کرد، سفیان برای ما حدیث کرد، عمرو برای ما حدیث کرد و گفت: شنیدم مجاهد می‌گفت: شنیدم ابن عباس رضی الله عنهما می‌فرمود:

«در میان بنی‌اسرائیل تنها قصاص بود و دیه‌ای در میان آنان وجود نداشت. سپس خداوند متعال به این امت فرمود: {بر شما در مورد کشتگان، قصاص نوشته شده است؛ آزاد در برابر آزاد، برده در برابر برده و زن در برابر زن. پس اگر کسی از سوی برادرش چیزی بخشیده شود}، منظور از بخشش، پذیرش دیه در قتل عمد است. {پس باید به شیوه‌ای پسندیده مطالبه شود و با احسان پرداخت گردد}، یعنی مطالبه به نیکی و پرداخت با احسان. {این تخفیفی از جانب پروردگار شماست} و رحمتی است در مقایسه با آنچه بر پیشینیان واجب شده بود. {پس هر کس بعد از آن تجاوز کند، عذاب دردناکی خواهد داشت}، یعنی کشتنِ قاتل پس از دریافت دیه.»

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

دیه در کنار قصاص، راهی برای گذشت و رحمت نیز فراهم می‌کند.

توضیح واژه‌های دشوار
قصاص

کیفر قانونیِ قتل یا آسیب بدنی، در چارچوب حدود شریعت اسلامی.

دیه

غرامت مالیِ مقرر شرعی برای ریختن خون یا وارد کردن جراحت.

گذشت

در اینجا یعنی صرف‌نظر کردن از قصاص؛ از جمله پذیرفتن دیه در پروندهٔ قتل عمد.

برداشت‌های عالمان

شارحان کلاسیک، از جمله ابن‌حجر در شرح خود بر صحیح بخاری، این توضیح را نشانه‌ای می‌دانند که اولیای مقتول در قتل عمد می‌توانند قصاص را برگزینند یا از مجازات قصاص درگذرند و دیه را بپذیرند. سفارش به مطالبهٔ منصفانه و پرداخت نیکو بر دقت و انصاف در حق هر دو طرف تأکید دارد. شرایط دقیق و جزئیات حقوقی در میان مذاهب فقهی متفاوت است؛ این عبارت مجوزِ اجرای خودسرانهٔ عدالت نیست، زیرا رسیدگی باید در چارچوب نظام قضاییِ صلاحیت‌دار انجام شود.

درس‌هایی برای امروز
  1. اختلاف‌های مربوط به دیه یا قصاص را به مراجع صلاحیت‌دار بسپارید؛ هرگز خودسرانه انتقام نگیرید.
  2. کسی که غرامتی می‌پذیرد، باید آن را منصفانه و بدون مطالبه‌های افراطی پیگیری کند.
  3. دارندهٔ حق می‌تواند گذشت را در نظر بگیرد، بی‌آنکه حقوق اولیای مقتول یا قانون را نادیده بگیرد.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.