Sahih al-Bukhari، حدیث 4948
روایتشده توسط Ali ibn Abi Talib. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
از البخاري تا پیامبر ﷺ
- 1عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَآن را به البخاري روایت کرد
- 2جَرِيرٌ
- 3مَنْصُورٍ
- 4سَعْدِ بْنِ عُبَيْدَةَ
- 5أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ السُّلَمِيِّ
- 6عَلِيٍّ
- 7رسول خدا ﷺ
ترتیب مطابق متن عربی این روایت است. صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ سَعْدِ بْنِ عُبَيْدَةَ، عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ السُّلَمِيِّ، عَنْ عَلِيٍّ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ كُنَّا فِي جَنَازَةٍ فِي بَقِيعِ الْغَرْقَدِ، فَأَتَانَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَعَدَ وَقَعَدْنَا حَوْلَهُ، وَمَعَهُ مِخْصَرَةٌ فَنَكَّسَ، فَجَعَلَ يَنْكُتُ بِمِخْصَرَتِهِ ثُمَّ قَالَ " مَا مِنْكُمْ مِنْ أَحَدٍ وَمَا مِنْ نَفْسٍ مَنْفُوسَةٍ إِلاَّ كُتِبَ مَكَانُهَا مِنَ الْجَنَّةِ وَالنَّارِ، وَإِلاَّ قَدْ كُتِبَتْ شَقِيَّةً أَوْ سَعِيدَةً ". قَالَ رَجُلٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَفَلاَ نَتَّكِلُ عَلَى كِتَابِنَا وَنَدَعُ الْعَمَلَ فَمَنْ كَانَ مِنَّا مِنْ أَهْلِ السَّعَادَةِ فَسَيَصِيرُ إِلَى أَهْلِ السَّعَادَةِ، وَمَنْ كَانَ مِنَّا مِنْ أَهْلِ الشَّقَاءِ فَسَيَصِيرُ إِلَى عَمَلِ أَهْلِ الشَّقَاوَةِ. قَالَ " أَمَّا أَهْلُ السَّعَادَةِ فَيُيَسَّرُونَ لِعَمَلِ أَهْلِ السَّعَادَةِ وَأَمَّا أَهْلُ الشَّقَاوَةِ فَيُيَسَّرُونَ لِعَمَلِ أَهْلِ الشَّقَاءِ ". ثُمَّ قَرَأَ {فَأَمَّا مَنْ أَعْطَى وَاتَّقَى * وَصَدَّقَ بِالْحُسْنَى} الآيَةَ.
عثمان بن ابیشیبه برای ما حدیث کرد، جریر برای ما حدیث کرد، از منصور، از سعد بن عبیده، از ابوعبدالرحمن سلمی، از علی رضی الله عنه که گفت: در بقیع الغرقد در مراسم تشییع جنازهای بودیم که رسول خدا ﷺ نزد ما آمدند و نشستند و ما نیز گرد ایشان نشستیم. در دست ایشان چوبدستی کوچکی بود؛ سر را پایین انداختند و با چوبدستی خود زمین را میخراشیدند. سپس فرمودند:
«هیچ یک از شما و هیچ نفس زادهشدهای نیست مگر آنکه جایگاهش در بهشت یا دوزخ نوشته شده و سعادتمندی یا شقاوتش نیز رقم خورده است.» مردی گفت: «ای رسول خدا ﷺ! آیا نباید بر آنچه برایمان نوشته شده تکیه کنیم و عمل را رها سازیم؟ زیرا هر کس از ما اهل سعادت باشد به سراغ اعمال اهل سعادت خواهد رفت و هر کس اهل شقاوت باشد به سراغ اعمال اهل شقاوت خواهد رفت.» ایشان فرمودند: «اما اهل سعادت، برای انجام اعمال اهل سعادت آماده و آسانکار میشوند و اما اهل شقاوت، برای انجام اعمال اهل شقاوت آماده و آسانکار میگردند.» سپس این آیه را تلاوت کردند: {پس هر که بخشش کند و تقوا پیشه سازد * و پاداش نیکو را تصدیق نماید}.
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
تقدیر الهی مسئولیت انسان را در انجام کارهای نیک از میان نمیبرد.
گورستانی در مدینه که پیامبر ﷺ و یارانش هنگام تشییع جنازه در آن گرد هم آمدند.
دانش و ثبت آنچه رخ میدهد از سوی خداوند؛ این امر اختیار انسان و مسئولیت او در قبال اعمالش را از میان نمیبرد.
نیکیای که خداوند وعده داده است؛ در این توضیح با پاداش و بهشت پیوند دارد.
عالمان کلاسیک توضیح میدهند که این حدیث هم تقدیر فراگیر خداوند و هم ضرورت عملکردن را تأیید میکند. ثبت تقدیر دلیلی برای ترک اعمال نیک نیست: انسانها اعمال را انتخاب و انجام میدهند، در حالی که خداوند راه آنان را میداند و آن را برایشان آسان میکند. تلاوت آیاتی از سورهٔ لیل روشن میسازد که بخشندگی، تقواپیشگی و تصدیق حقیقتِ بهترین پاداش، از ویژگیهای راه رستگاریاند. چهار مذهب فقهی اهلسنت این اصلِ ایمان به تقدیر و مسئولیت انسان را میپذیرند.
- نگذار نگرانی از آینده تو را از نماز، توبه و کارهای نیک بازدارد.
- امروز برای خشنودی خدا چیزی ببخش و بدینگونه بخشندگی را تمرین کن.
- از خداوند هدایت و پایداری بخواه و خود نیز مسئولیت انتخابهایت را بپذیر.
این روایت صحیح نیز به تقدیر الهی و این پرسش میپردازد که آیا باید اعمال را انجام داد.
Sahih al-Bukhari · #4947 (Sahih)این روایتِ علی نیز به ثبت سرنوشت انسان و اهمیت عملکردن میپردازد.
40 Hadith van an-Nawawi · #4 (Sahih)این روایت صحیح ثبت مسیر زندگی انسان را شرح میدهد و زمینهای تکمیلی برای فهم ایمان به تقدیر فراهم میکند.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.