فضائل القرآن · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari، حدیث 5044

روایت‌شده توسط Abdullah ibn Abbas. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: فضائل القرآن
صحيح البخاري
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Abdullah ibn Abbas

Sahih (معتبر)

صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنْ مُوسَى بْنِ أَبِي عَائِشَةَ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ فِي قَوْلِهِ ‏{‏لاَ تُحَرِّكْ بِهِ لِسَانَكَ لِتَعْجَلَ بِهِ‏}‏ قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا نَزَلَ جِبْرِيلُ بِالْوَحْىِ وَكَانَ مِمَّا يُحَرِّكُ بِهِ لِسَانَهُ وَشَفَتَيْهِ فَيَشْتَدُّ عَلَيْهِ وَكَانَ يُعْرَفُ مِنْهُ، فَأَنْزَلَ اللَّهُ الآيَةَ الَّتِي فِي ‏{‏لاَ أُقْسِمُ بِيَوْمِ الْقِيَامَةِ‏}‏ ‏{‏لاَ تُحَرِّكْ بِهِ لِسَانَكَ لِتَعْجَلَ بِهِ * إِنَّ عَلَيْنَا جَمْعَهُ وَقُرْآنَهُ * فَإِذَا قَرَأْنَاهُ فَاتَّبِعْ قُرْآنَهُ‏}‏ فَإِذَا أَنْزَلْنَاهُ فَاسْتَمِعْ ‏{‏ثُمَّ إِنَّ عَلَيْنَا بَيَانَهُ‏}‏ قَالَ إِنَّ عَلَيْنَا أَنْ نُبَيِّنَهُ بِلِسَانِكَ‏.‏ قَالَ وَكَانَ إِذَا أَتَاهُ جِبْرِيلُ أَطْرَقَ، فَإِذَا ذَهَبَ قَرَأَهُ كَمَا وَعَدَهُ اللَّهُ‏.‏

ترجمه

قتیبه بن سعید به ما حدیث کرد، جریر به ما حدیث کرد، از موسی بن ابی عایشه، از سعید بن جبیر، از ابن عباس رضی الله عنهما درباره سخن خداوند که: {زبان خود را برای خواندن آن به شتاب حرکت مده} فرمود: هرگاه جبرئیل با وحی نزد رسول الله ﷺ فرود می‌آمد، ایشان زبان و لبان خود را حرکت می‌دادند و این کار بر ایشان دشوار بود و این حالت از چهره‌شان شناخته می‌شد. پس خداوند آیه‌ای را در سوره‌ای که با {سوگند به روز قیامت} آغاز می‌شود نازل فرمود: {زبان خود را برای خواندن آن به شتاب حرکت مده * بی‌گمان گردآوری و خواندن آن بر عهده ماست * پس چون آن را خواندیم، از خواندن آن پیروی کن.} یعنی: چون آن را بر تو نازل کردیم، گوش فرا ده. {سپس بی‌گمان بیان آن نیز بر عهده ماست.} فرمود: بی‌گمان بر ماست که آن را به زبان تو بیان کنیم. راوی گفت: و هرگاه جبرئیل نزد ایشان می‌آمد، سر فرو می‌انداختند و با دقت گوش می‌دادند؛ و چون جبرئیل می‌رفت، آن را همان‌گونه که خداوند وعده داده بود می‌خواندند.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

الله به پیامبر ﷺ وعده داد که وحی را حفظ و تبیین کند.

پیشینه و سبب بیان

هنگامی که جبرئیل وحی را می‌آورد، پیامبر ﷺ زبان و لب‌هایش را حرکت می‌داد تا کلمات را فوراً به خاطر بسپارد. سپس الله آیاتی نازل کرد که به او دستور می‌دادند گوش بسپارد و وعده می‌دادند وحی را در دلش گرد آورند و آن را برایش روشن سازند.

توضیح واژه‌های دشوار
وحی

پیامی که الله به‌واسطهٔ فرشته‌اش جبرئیل بر پیامبر ﷺ آشکار کرد.

گردآوردن

الله کلمات قرآن را در دل پیامبر ﷺ محفوظ داشت.

از تلاوت پیروی کن

به آیاتی که تلاوت می‌شوند گوش بده و سپس همان‌گونه که نازل شده‌اند، آنها را بخوان.

برداشت‌های عالمان

عالمان کلاسیک، از جمله ابن حجر، از این روایت چنین برداشت می‌کنند که الله حفظ قرآن و انتقال درست آن را بر عهده گرفته است. پیامبر ﷺ لازم نبود از ترس فراموش‌کردن، هنگام تلاوت با شتاب کلمات را تکرار کند؛ او به جبرئیل گوش می‌سپرد و سپس چنان‌که الله وعده داده بود، تلاوت می‌کرد. بدین‌ترتیب، آیات وحی را هم به حفظ آن و هم به تبیینش پیوند می‌دهند.

درس‌هایی برای امروز
  1. پیش از تلاوت یا انتقال چیزی، با دقت گوش بده؛ شنیدن سنجیده به انتقال درست کمک می‌کند.
  2. هنگام آموختن قرآن، برای تکرار دقیق و به‌خاطرسپردن آیات وقت بگذار.
  3. به الله توکل کن و این توکل را با تلاش و توجه همراه ساز.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.