Sahih al-Bukhari، حدیث 5044
روایتشده توسط Abdullah ibn Abbas. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
به روایت Abdullah ibn Abbas
صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنْ مُوسَى بْنِ أَبِي عَائِشَةَ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ فِي قَوْلِهِ {لاَ تُحَرِّكْ بِهِ لِسَانَكَ لِتَعْجَلَ بِهِ} قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا نَزَلَ جِبْرِيلُ بِالْوَحْىِ وَكَانَ مِمَّا يُحَرِّكُ بِهِ لِسَانَهُ وَشَفَتَيْهِ فَيَشْتَدُّ عَلَيْهِ وَكَانَ يُعْرَفُ مِنْهُ، فَأَنْزَلَ اللَّهُ الآيَةَ الَّتِي فِي {لاَ أُقْسِمُ بِيَوْمِ الْقِيَامَةِ} {لاَ تُحَرِّكْ بِهِ لِسَانَكَ لِتَعْجَلَ بِهِ * إِنَّ عَلَيْنَا جَمْعَهُ وَقُرْآنَهُ * فَإِذَا قَرَأْنَاهُ فَاتَّبِعْ قُرْآنَهُ} فَإِذَا أَنْزَلْنَاهُ فَاسْتَمِعْ {ثُمَّ إِنَّ عَلَيْنَا بَيَانَهُ} قَالَ إِنَّ عَلَيْنَا أَنْ نُبَيِّنَهُ بِلِسَانِكَ. قَالَ وَكَانَ إِذَا أَتَاهُ جِبْرِيلُ أَطْرَقَ، فَإِذَا ذَهَبَ قَرَأَهُ كَمَا وَعَدَهُ اللَّهُ.
قتیبه بن سعید به ما حدیث کرد، جریر به ما حدیث کرد، از موسی بن ابی عایشه، از سعید بن جبیر، از ابن عباس رضی الله عنهما درباره سخن خداوند که: {زبان خود را برای خواندن آن به شتاب حرکت مده} فرمود: هرگاه جبرئیل با وحی نزد رسول الله ﷺ فرود میآمد، ایشان زبان و لبان خود را حرکت میدادند و این کار بر ایشان دشوار بود و این حالت از چهرهشان شناخته میشد. پس خداوند آیهای را در سورهای که با {سوگند به روز قیامت} آغاز میشود نازل فرمود: {زبان خود را برای خواندن آن به شتاب حرکت مده * بیگمان گردآوری و خواندن آن بر عهده ماست * پس چون آن را خواندیم، از خواندن آن پیروی کن.} یعنی: چون آن را بر تو نازل کردیم، گوش فرا ده. {سپس بیگمان بیان آن نیز بر عهده ماست.} فرمود: بیگمان بر ماست که آن را به زبان تو بیان کنیم. راوی گفت: و هرگاه جبرئیل نزد ایشان میآمد، سر فرو میانداختند و با دقت گوش میدادند؛ و چون جبرئیل میرفت، آن را همانگونه که خداوند وعده داده بود میخواندند.
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
الله به پیامبر ﷺ وعده داد که وحی را حفظ و تبیین کند.
هنگامی که جبرئیل وحی را میآورد، پیامبر ﷺ زبان و لبهایش را حرکت میداد تا کلمات را فوراً به خاطر بسپارد. سپس الله آیاتی نازل کرد که به او دستور میدادند گوش بسپارد و وعده میدادند وحی را در دلش گرد آورند و آن را برایش روشن سازند.
پیامی که الله بهواسطهٔ فرشتهاش جبرئیل بر پیامبر ﷺ آشکار کرد.
الله کلمات قرآن را در دل پیامبر ﷺ محفوظ داشت.
به آیاتی که تلاوت میشوند گوش بده و سپس همانگونه که نازل شدهاند، آنها را بخوان.
عالمان کلاسیک، از جمله ابن حجر، از این روایت چنین برداشت میکنند که الله حفظ قرآن و انتقال درست آن را بر عهده گرفته است. پیامبر ﷺ لازم نبود از ترس فراموشکردن، هنگام تلاوت با شتاب کلمات را تکرار کند؛ او به جبرئیل گوش میسپرد و سپس چنانکه الله وعده داده بود، تلاوت میکرد. بدینترتیب، آیات وحی را هم به حفظ آن و هم به تبیینش پیوند میدهند.
- پیش از تلاوت یا انتقال چیزی، با دقت گوش بده؛ شنیدن سنجیده به انتقال درست کمک میکند.
- هنگام آموختن قرآن، برای تکرار دقیق و بهخاطرسپردن آیات وقت بگذار.
- به الله توکل کن و این توکل را با تلاش و توجه همراه ساز.
این روایت در راویان موسی بن ابیعایشه و سعید بن جبیر با سند حدیث مشترک است و همان آیات مربوط به حفظ وحی را بررسی میکند.
Sahih al-Bukhari · #4980 (Sahih)این روایت شرح میدهد که جبرئیل چگونه قرآن را بر پیامبر ﷺ آورد و از این جهت زمینهای مرتبط دربارهٔ انتقال وحی فراهم میکند.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.