Sahih al-Bukhari، حدیث 5401
روایتشده توسط Itban bin Malik. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
از البخاري تا پیامبر ﷺ
- 1يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍآن را به البخاري روایت کرد
- 2اللَّيْثُ
- 3عُقَيْلٍ
- 4ابْنِ شِهَابٍ
- 5مَحْمُودُ بْنُ الرَّبِيعِ الأَنْصَارِيُّ
- 6رسول خدا ﷺ
ترتیب مطابق متن عربی این روایت است. صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي مَحْمُودُ بْنُ الرَّبِيعِ الأَنْصَارِيُّ، أَنَّ عِتْبَانَ بْنَ مَالِكٍ ـ وَكَانَ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم مِمَّنْ شَهِدَ بَدْرًا مِنَ الأَنْصَارِ ـ أَنَّهُ أَتَى رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي أَنْكَرْتُ بَصَرِي وَأَنَا أُصَلِّي لِقَوْمِي، فَإِذَا كَانَتِ الأَمْطَارُ سَالَ الْوَادِي الَّذِي بَيْنِي وَبَيْنَهُمْ، لَمْ أَسْتَطِعْ أَنْ آتِيَ مَسْجِدَهُمْ فَأُصَلِّيَ لَهُمْ، فَوَدِدْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَنَّكَ تَأْتِي فَتُصَلِّي فِي بَيْتِي، فَأَتَّخِذُهُ مُصَلًّى. فَقَالَ " سَأَفْعَلُ إِنْ شَاءَ اللَّهُ ". قَالَ عِتْبَانُ فَغَدَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَبُو بَكْرٍ حِينَ ارْتَفَعَ النَّهَارُ، فَاسْتَأْذَنَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَأَذِنْتُ لَهُ فَلَمْ يَجْلِسْ حَتَّى دَخَلَ الْبَيْتَ، ثُمَّ قَالَ لِي " أَيْنَ تُحِبُّ أَنْ أُصَلِّيَ مِنْ بَيْتِكَ ". فَأَشَرْتُ إِلَى نَاحِيَةٍ مِنَ الْبَيْتِ فَقَامَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَكَبَّرَ، فَصَفَفْنَا، فَصَلَّى رَكْعَتَيْنِ، ثُمَّ سَلَّمَ وَحَبَسْنَاهُ عَلَى خَزِيرٍ صَنَعْنَاهُ، فَثَابَ فِي الْبَيْتِ رِجَالٌ مِنْ أَهْلِ الدَّارِ ذَوُو عَدَدٍ فَاجْتَمَعُوا، فَقَالَ قَائِلٌ مِنْهُمْ أَيْنَ مَالِكُ بْنُ الدُّخْشُنِ فَقَالَ بَعْضُهُمْ ذَلِكَ مُنَافِقٌ لاَ يُحِبُّ اللَّهَ وَرَسُولَهُ. قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " لاَ تَقُلْ، أَلاَ تَرَاهُ قَالَ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ. يُرِيدُ بِذَلِكَ وَجْهَ اللَّهِ ". قَالَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ. قَالَ قُلْنَا فَإِنَّا نَرَى وَجْهَهُ وَنَصِيحَتَهُ إِلَى الْمُنَافِقِينَ. فَقَالَ " فَإِنَّ اللَّهَ حَرَّمَ عَلَى النَّارِ مَنْ قَالَ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ. يَبْتَغِي بِذَلِكَ وَجْهَ اللَّهِ ". قَالَ ابْنُ شِهَابٍ ثُمَّ سَأَلْتُ الْحُصَيْنَ بْنَ مُحَمَّدٍ الأَنْصَارِيَّ أَحَدَ بَنِي سَالِمٍ وَكَانَ مِنْ سَرَاتِهِمْ عَنْ حَدِيثِ مَحْمُودٍ فَصَدَّقَهُ.
یحیی بن بُکیر برایم حدیث کرد و گفت: لیث از عقیل، از ابن شهاب روایت کرد که گفت: محمود بن ربیع انصاری به من خبر داد که عتبان بن مالک — که از اصحاب پیامبر ﷺ و از انصارِ شرکتکننده در جنگ بدر بود — نزد رسول خدا ﷺ آمد و عرض کرد:
«ای رسول خدا! بیناییام ضعیف شده و من امام جماعت قوم خود هستم. هنگامی که باران میبارد، رودخانهای که میان من و آنان است طغیان میکند و نمیتوانم به مسجدشان بروم تا برایشان نماز بخوانم. ای رسول خدا! دوست دارم که شما به خانه من بیایید و در آنجا نماز بخوانید تا من آن مکان را مصلّی قرار دهم.» پیامبر ﷺ فرمودند: «انشاءالله این کار را خواهم کرد.» عتبان گفت: فردای آن روز وقتی آفتاب بالا آمد، رسول خدا ﷺ همراه با ابوبکر آمدند. پیامبر ﷺ اجازه ورود خواستند و من اجازه دادم. ایشان تا وارد خانه نشدند ننشستند، سپس به من فرمودند: «کجای خانهات را دوست داری که در آن نماز بخوانم؟» من به گوشهای از خانه اشاره کردم. پیامبر ﷺ برخاستند و تکبیر گفتند، ما پشت سر ایشان صف بستیم و ایشان دو رکعت نماز خواندند و سلام دادند. سپس ما ایشان را برای خوردن «خَزیره» (غذایی که تهیه کرده بودیم) نگه داشتیم. مردان بسیاری از اهل محل در خانه جمع شدند. یکی از آنان پرسید: «مالک بن دُخشُن کجاست؟» برخی گفتند: «او منافق است و خدا و رسولش را دوست ندارد.» پیامبر ﷺ فرمودند: «این سخن را مگویید. آیا نمیبینید که او گفته است: لا إله إلا الله و قصدش رضای خداوند است؟» آن مرد گفت: «خدا و رسولش داناترند، اما ما همواره دیدهایم که او با منافقان همنشین است و به آنان نصیحت میکند.» پیامبر ﷺ فرمودند: «همانا خداوند آتش جهنم را بر کسی که بگوید لا إله إلا الله و هدفش از آن طلب رضای خدا باشد، حرام کرده است.» ابن شهاب گفت: سپس از حسین بن محمد انصاری (یکی از بزرگان بنی سالم) درباره حدیث محمود پرسیدم و او نیز آن را تأیید کرد.
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
پیامبر ﷺ از اخلاص پاسداری کرد و به گواهی ایمان اعتبار بخشید.
عتبان بن مالک بهدلیل ضعف بینایی و طغیان سیلاب در دره، از پیامبر ﷺ خواست در خانهاش نماز بخواند. هنگام دیدار، ارزیابی مالک بن دخشن نیز مطرح شد.
هیچ معبودی جز الله سزاوار پرستش نیست.
غذایی پخته که در این روایت بهعنوان خوراک یاد شده است.
سلام پایانی که نماز با آن به پایان میرسد.
عالمان کلاسیک از این روایت نتیجه گرفتهاند که نماز مستحبی در خانه صحیح است و مکانی که در آن نماز خوانده شده میتواند بهعنوان محل نماز استفاده شود. پیامبر ﷺ پس از آنکه عتبان جای موردنظر را نشان داد، دو رکعت نماز خواند. این روایت همچنین میآموزد که نباید دیگران را بیپروا منافق نامید: الله از نیت درونی آنان آگاه است و شایسته است از گواهی ایمانی که برای رضای الله گفته میشود پاسداری شود. عالمان این سخن را به گواهی صادقانه ایمان مربوط میدانند، نه به واژگانی که بدون ایمان یا نیت بر زبان آیند.
- بر پایه گمان، دیگران را منافق ندانید؛ نیتهای پنهان را به الله واگذار کنید.
- از کسانی که بیماری یا موانع عملی، نماز جماعت را برایشان دشوار میکند پشتیبانی کنید.
- گواهی ایمان را با اخلاص بر زبان آورید و حرمت شایسته آن را پاس بدارید.
این روایت میآموزد که اعمال بر پایه نیتها سنجیده میشوند و با تأکید این روایت بر طلب خشنودی الله هنگام گفتن گواهی ایمان پیوند دارد.
Sahih al-Bukhari · #5399 (Sahih)این روایت صحیح از کتاب خوراکها و غذاها، در چارچوب تقسیمبندی بابها زمینهای مرتبط فراهم میکند؛ در حالی که حدیث حاضر عمدتاً به محل نماز، برادری و گواهی ایمان میپردازد.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.