Sahih al-Bukhari، حدیث 6175
روایتشده توسط Abdullah ibn Umar. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
از البخاري تا پیامبر ﷺ
- 1أَبُو الْيَمَانِآن را به البخاري روایت کرد
- 2شُعَيْبٌ
- 3الزُّهْرِيِّ
- 4سَالِمُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ
- 5عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ
- 6رسول خدا ﷺ
ترتیب مطابق متن عربی این روایت است. صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ ، عَنِ الزُّهْرِيِّ ، قَالَ أَخْبَرَنِي سَالِمُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ ، أَخْبَرَهُ أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ انْطَلَقَ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي رَهْطٍ مِنْ أَصْحَابِهِ قِبَلَ ابْنِ صَيَّادٍ، حَتَّى وَجَدَهُ يَلْعَبُ مَعَ الْغِلْمَانِ فِي أُطُمِ بَنِي مَغَالَةَ، وَقَدْ قَارَبَ ابْنُ صَيَّادٍ يَوْمَئِذٍ الْحُلُمَ، فَلَمْ يَشْعُرْ حَتَّى ضَرَبَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ظَهْرَهُ بِيَدِهِ ثُمَّ قَالَ " أَتَشْهَدُ أَنِّي رَسُولُ اللَّهِ ". فَنَظَرَ إِلَيْهِ فَقَالَ أَشْهَدُ أَنَّكَ رَسُولُ الأُمِّيِّينَ. ثُمَّ قَالَ ابْنُ صَيَّادٍ أَتَشْهَدُ أَنِّي رَسُولُ اللَّهِ فَرَضَّهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ قَالَ " آمَنْتُ بِاللَّهِ وَرُسُلِهِ ". ثُمَّ قَالَ لاِبْنِ صَيَّادٍ " مَاذَا تَرَى ". قَالَ يَأْتِينِي صَادِقٌ وَكَاذِبٌ. قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " خُلِّطَ عَلَيْكَ الأَمْرُ ". قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنِّي خَبَأْتُ لَكَ خَبِيئًا ". قَالَ هُوَ الدُّخُّ. قَالَ " اخْسَأْ، فَلَنْ تَعْدُوَ قَدْرَكَ ". قَالَ عُمَرُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَتَأْذَنُ لِي فِيهِ أَضْرِبْ عُنُقَهُ. قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنْ يَكُنْ هُوَ لاَ تُسَلَّطُ عَلَيْهِ، وَإِنْ لَمْ يَكُنْ هُوَ فَلاَ خَيْرَ لَكَ فِي قَتْلِهِ ". قَالَ سَالِمٌ فَسَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ، يَقُولُ انْطَلَقَ بَعْدَ ذَلِكَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأُبَىُّ بْنُ كَعْبٍ الأَنْصَارِيُّ يَؤُمَّانِ النَّخْلَ الَّتِي فِيهَا ابْنُ صَيَّادٍ، حَتَّى إِذَا دَخَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم طَفِقَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَتَّقِي بِجُذُوعِ النَّخْلِ، وَهْوَ يَخْتِلُ أَنْ يَسْمَعَ مِنِ ابْنِ صَيَّادٍ شَيْئًا قَبْلَ أَنْ يَرَاهُ، وَابْنُ صَيَّادٍ مُضْطَجِعٌ عَلَى فِرَاشِهِ فِي قَطِيفَةٍ لَهُ فِيهَا رَمْرَمَةٌ أَوْ زَمْزَمَةٌ، فَرَأَتْ أُمُّ ابْنِ صَيَّادٍ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم وَهْوَ يَتَّقِي بِجُذُوعِ النَّخْلِ، فَقَالَتْ لاِبْنِ صَيَّادٍ أَىْ صَافِ ـ وَهْوَ اسْمُهُ ـ هَذَا مُحَمَّدٌ. فَتَنَاهَى ابْنُ صَيَّادٍ. قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لَوْ تَرَكَتْهُ بَيَّنَ ". قَالَ سَالِمٌ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ قَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي النَّاسِ فَأَثْنَى عَلَى اللَّهِ بِمَا هُوَ أَهْلُهُ، ثُمَّ ذَكَرَ الدَّجَّالَ فَقَالَ " إِنِّي أُنْذِرُكُمُوهُ، وَمَا مِنْ نَبِيٍّ إِلاَّ وَقَدْ أَنْذَرَ قَوْمَهُ، لَقَدْ أَنْذَرَهُ نُوحٌ قَوْمَهُ، وَلَكِنِّي سَأَقُولُ لَكُمْ فِيهِ قَوْلاً لَمْ يَقُلْهُ نَبِيٌّ لِقَوْمِهِ، تَعْلَمُونَ أَنَّهُ أَعْوَرُ، وَأَنَّ اللَّهَ لَيْسَ بِأَعْوَرَ ".\n\nقَالَ أَبُو عَبْد اللَّهِ خَسَأْتُ الْكَلْبَ بَعَّدْتُهُ خَاسِئِينَ مُبْعَدِينَ
ابو الیمان برای ما حدیث نقل کرد، شعیب به او خبر داد، از زهری، که گفت: سالم بن عبدالله به من اطلاع داد که عبدالله بن عمر به او خبر داده است که عمر بن خطاب همراه با رسول خدا ﷺ و گروهی از یارانشان به سوی ابن صیاد رفتند. سرانجام او را یافتند در حالی که در قلعه بنی مغاله با پسران بازی میکرد. در آن روز ابن صیاد نزدیک به سن بلوغ بود. او متوجه نشد تا اینکه رسول خدا ﷺ با دست مبارکشان بر پشت او زدند و فرمودند:
«آیا شهادت میدهی که من رسول الله هستم؟» او به ایشان نگریست و گفت: «شهادت میدهم که شما رسول امّیین (درسنخواندهها) هستید.» سپس ابن صیاد گفت: «آیا شهادت میدهید که من رسول الله هستم؟» پیامبر ﷺ این را رد کردند و فرمودند: «من به الله و تمام رسولانش ایمان دارم.» آنگاه به ابن صیاد فرمودند: «چه چیزی میبینی؟» گفت: «راستگویان و دروغگویان نزد من میآیند.» رسول خدا ﷺ فرمودند: «کار بر تو مشتبه شده است.» رسول خدا ﷺ فرمودند: «من چیزی را برای تو پنهان کردهام.» گفت: «آن دُخّ (دود) است.» فرمودند: «خاموش شو و دور باش، که هرگز نمیتوانی از حد خود فراتر روی.» عمر عرض کرد: «ای رسول خدا! آیا اجازه میفرمایید گردنش را بزنم؟» رسول خدا ﷺ فرمودند: «اگر او همان (دجال) باشد، تو بر او چیره نخواهی شد؛ و اگر او نباشد، کشتن او خیری برای تو ندارد.» سالم گفت: شنیدم عبدالله بن عمر میگفت: پس از آن، رسول خدا ﷺ و اُبَی بن کعب انصاری به سمت نخلستانی که ابن صیاد در آن بود رفتند. وقتی رسول خدا ﷺ وارد نخلستان شدند، شروع کردند به پنهان شدن پشت تنههای درختان خرما، در حالی که کمین کرده بودند تا پیش از آنکه ابن صیاد ایشان را ببیند، سخنی از او بشنوند. ابن صیاد بر بسترش دراز کشیده بود و پارچهای مخملی بر خود داشت و زیر لب زمزمه یا نجوا میکرد. مادر ابن صیاد پیامبر ﷺ را دید که پشت تنههای خرما پناه گرفتهاند، پس به پسرش گفت: «ای صاف (نام او)! این محمد است.» ابن صیاد ساکت شد. رسول خدا ﷺ فرمودند: «اگر مادرش او را ساکت نمیکرد، حقیقت امرش آشکار میشد.» سالم گفت: عبدالله نقل کرد که رسول خدا ﷺ در میان مردم ایستادند و الله را آنگونه که شایستهی اوست ستایش کردند، سپس از دجال یاد کردند و فرمودند: «من شما را از او برحذر میدارم، و هیچ پیامبری نبوده مگر اینکه قومش را از او برحذر داشته است. نوح قومش را از او ترساند، اما من درباره او سخنی به شما میگویم که هیچ پیامبری به قومش نگفته است: بدانید که او یکچشم (کور) است، حال آنکه الله یکچشم نیست.» ابوعبدالله (بخاری) میگوید: «خسأتُ الکلب» یعنی سگ را راندم و دور کردم، و «خاسئین» به معنای راندهشدگان و دورشدگان است.
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
پیامبر ﷺ درباره دجّال هشدار داد و نشانهٔ او را روشن ساخت.
عمر بن خطاب همراه پیامبر ﷺ و شماری از صحابه به دیدار ابن صیاد رفت. پیامبر ﷺ بعدها مردم را از دجّال برحذر داشت.
شخصی که پیامبر ﷺ بهسبب سخنان رازآلود و ارتباط احتمالیاش با دجّال او را بررسی کرد.
دود؛ ابن صیاد این واژه را زمانی بر زبان آورد که پیامبر ﷺ چیزی را از او پنهان کرده بود.
از ویژگیهای جسمانی دجّال است. خداوند از چنین نقصهایی منزه است.
عالمان کلاسیک از این روایت چنین برداشت کردهاند که دجّال فتنهای بزرگ است که پیامبران امتهای خود را از آن برحذر میداشتند. پیامبر ﷺ تأکید کرد که نقص جسمانی او نشانهای متمایزکننده است و خداوند کامل است. دیدار با ابن صیاد همچنین خویشتنداری را نشان میدهد: عمر میخواست او را بکشد، اما پیامبر ﷺ بدون یقین از این کار منع کرد و یادآور شد که چنین کاری سودی نخواهد داشت. این روایت مجوزی برای متهمکردن مردم بهخاطر سخنان رازآلود یا مجازات خودسرانهٔ آنان نیست.
- هشدارهای پیامبرانه دربارهٔ دجّال را بیاموزید و بدون هیجانسازی یا ادعاهای بیاساس دربارهشان گفتوگو کنید.
- بر پایهٔ سخنان عجیب دربارهٔ کسی نتیجهگیریهای سنگین نکنید؛ تنها با دلیل و اختیار قانونی اقدام کنید.
- به یاد داشته باشید که خداوند کامل است و هیچ نقصی ندارد.
این روایت صحیح نیز به دیدار پیامبر ﷺ با ابن صیاد میپردازد و زمینهٔ مربوط به هویت و سخنان او را کاملتر میکند.
Sahih al-Bukhari · #6174 (Sahih)این روایت با هشدار دربارهٔ دجّال و بحث ابن صیاد پیوند دارد.
Sahih al-Bukhari · #6177 (Sahih)این روایت صحیح ویژگیهایی از دجّال را بیان میکند و اهمیت هشدارِ این متن را تأیید میکند.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.