Sahih al-Bukhari، حدیث 7018
روایتشده توسط Umm al-Ala. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
به روایت Umm al-Ala
صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
حَدَّثَنَا عَبْدَانُ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ خَارِجَةَ بْنِ زَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ، عَنْ أُمِّ الْعَلاَء ِ ـ وَهْىَ امْرَأَةٌ مِنْ نِسَائِهِمْ بَايَعَتْ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَتْ طَارَ لَنَا عُثْمَانُ بْنُ مَظْعُونٍ فِي السُّكْنَى حِينَ اقْتَرَعَتِ الأَنْصَارُ عَلَى سُكْنَى الْمُهَاجِرِينَ، فَاشْتَكَى فَمَرَّضْنَاهُ حَتَّى تُوُفِّيَ، ثُمَّ جَعَلْنَاهُ فِي أَثْوَابِهِ فَدَخَلَ عَلَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقُلْتُ رَحْمَةُ اللَّهِ عَلَيْكَ أَبَا السَّائِبِ، فَشَهَادَتِي عَلَيْكَ لَقَدْ أَكْرَمَكَ اللَّهُ. قَالَ " وَمَا يُدْرِيكِ ". قُلْتُ لاَ أَدْرِي وَاللَّهِ. قَالَ " أَمَّا هُوَ فَقَدْ جَاءَهُ الْيَقِينُ، إِنِّي لأَرْجُو لَهُ الْخَيْرَ مِنَ اللَّهِ، وَاللَّهِ مَا أَدْرِي وَأَنَا رَسُولُ اللَّهِ مَا يُفْعَلُ بِي وَلاَ بِكُمْ ". قَالَتْ أُمُّ الْعَلاَءِ فَوَاللَّهِ لاَ أُزَكِّي أَحَدًا بَعْدَهُ. قَالَتْ وَرَأَيْتُ لِعُثْمَانَ فِي النَّوْمِ عَيْنًا تَجْرِي، فَجِئْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لَهُ فَقَالَ " ذَاكِ عَمَلُهُ يَجْرِي لَهُ "
عبدان به ما حدیث کرد، عبدالله به ما خبر داد، معمر به ما خبر داد، از زهری، او از خارجه بن زید بن ثابت، و او از امالعلاء — که زنی از زنان انصار بود و با رسول خدا ﷺ بیعت کرده بود — روایت میکند که گفت:
«هنگامی که انصار برای سکونت مهاجران در میان خود قرعه کشیدند، عثمان بن مظعون سهم ما شد. او بیمار شد و ما از او پرستاری کردیم تا اینکه از دنیا رفت. سپس او را در لباسهایش کفن کردیم. آنگاه رسول خدا ﷺ بر ما وارد شدند. من گفتم: ای ابوالسائب! رحمت خدا بر تو باد؛ شهادت میدهم که خداوند تو را گرامی داشته است.» پیامبر ﷺ فرمودند: «از کجا دانستی؟» گفتم: «به خدا سوگند نمیدانم.» فرمودند: «اما او مرگش فرا رسیده و من برای او از خداوند خیر امیدوارم. به خدا سوگند، من که رسول خدا ﷺ هستم، نمیدانم با من یا با شما چه خواهد شد.» امالعلاء گفت: «به خدا سوگند، پس از آن هرگز کسی را تزکیه نکردم.» او افزود: «سپس در خواب چشمهای روان برای عثمان دیدم. نزد رسول خدا ﷺ رفتم و این موضوع را با ایشان در میان گذاشتم. فرمودند: این همان عمل اوست که برای او جاری است.»
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
سرانجام هرکس را فقط خدا میداند؛ پاداش اعمال نیک همچنان ادامه مییابد.
اُمّ العلاء این روایت را در پی بیماری و درگذشت عثمان بن مظعون نقل کرد؛ او در قرعهکشی بهعنوان مهمان مهاجران به خانوادهٔ او سپرده شده بود.
اشارهای به مرگ است که آمدنش گریزناپذیر است.
از یاران پیامبر ﷺ و از مسلمانان نخستین بود.
تصویری در خواب که پیامبر ﷺ آن را نشانهٔ تداوم پاداش اعمال عثمان دانست.
عالمان از این روایت چنین برداشت میکنند که میتوان برای فرد درگذشته به خیر امید داشت، اما بدون دلیل وحیانی نباید دربارهٔ سرانجام نهایی او با قطعیت سخن گفت. سخنان پیامبر ﷺ فروتنی در برابر غیب را میآموزد: آگاهی از داوری نهایی از آنِ خداست. همچنین ممکن است خوابی راستین نشانهای معنادار داشته باشد، اما جایگزین وحی نمیشود و عقیده یا حکمی شرعی را بنیاد نمینهد. تفسیر چشمه، پاداش پایدار را به اعمال نیکی پیوند میدهد که پس از مرگ شخص نیز اثرشان ادامه مییابد.
- با احترام و امید به رحمت خدا دربارهٔ درگذشتگان سخن بگویید، اما دربارهٔ سرانجامشان ادعای یقین نکنید.
- کارهای نیکی انجام دهید که دیگران پیوسته از آن بهرهمند شوند؛ مانند انتقال دانش سودمند و یاری رساندن به مردم.
- با خوابها سنجیده برخورد کنید: خواب نیک را بازگو کنید، اما آن را بر وحی یا دانش دینی معتبر مقدم نشمارید.
این روایت به خوابهای نیک میپردازد و زمینهای تکمیلی دربارهٔ خواب اُمّ العلاء فراهم میکند.
Sahih al-Bukhari · #6984 (Sahih)این روایت نیز دربارهٔ خوابهاست و به فهم جایگاه نقل خواب در سنت کمک میکند.
Sahih al-Bukhari · #7017 (Sahih)این روایت در کتاب تعبیر خواب، بیدرنگ در کنار این بخش آمده و زمینهای مرتبط فراهم میسازد.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.