Sahih al-Bukhari، حدیث 7286
روایتشده توسط Abdullah ibn Abbas. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
به روایت Abdullah ibn Abbas
صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
حَدَّثَنِي إِسْمَاعِيلُ، حَدَّثَنِي ابْنُ وَهْبٍ، عَنْ يُونُسَ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، حَدَّثَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ قَدِمَ عُيَيْنَةُ بْنُ حِصْنِ بْنِ حُذَيْفَةَ بْنِ بَدْرٍ فَنَزَلَ عَلَى ابْنِ أَخِيهِ الْحُرِّ بْنِ قَيْسِ بْنِ حِصْنٍ، وَكَانَ مِنَ النَّفَرِ الَّذِينَ يُدْنِيهِمْ عُمَرُ، وَكَانَ الْقُرَّاءُ أَصْحَابَ مَجْلِسِ عُمَرَ وَمُشَاوَرَتِهِ كُهُولاً كَانُوا أَوْ شُبَّانًا فَقَالَ عُيَيْنَةُ لاِبْنِ أَخِيهِ يَا ابْنَ أَخِي هَلْ لَكَ وَجْهٌ عِنْدَ هَذَا الأَمِيرِ فَتَسْتَأْذِنَ لِي عَلَيْهِ قَالَ سَأَسْتَأْذِنُ لَكَ عَلَيْهِ. قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ فَاسْتَأْذَنَ لِعُيَيْنَةَ فَلَمَّا دَخَلَ قَالَ يَا ابْنَ الْخَطَّابِ وَاللَّهِ مَا تُعْطِينَا الْجَزْلَ، وَمَا تَحْكُمُ بَيْنَنَا بِالْعَدْلِ. فَغَضِبَ عُمَرُ حَتَّى هَمَّ بِأَنْ يَقَعَ بِهِ فَقَالَ الْحُرُّ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ إِنَّ اللَّهَ تَعَالَى قَالَ لِنَبِيِّهِ صلى الله عليه وسلم {خُذِ الْعَفْوَ وَأْمُرْ بِالْعُرْفِ وَأَعْرِضْ عَنِ الْجَاهِلِينَ} وَإِنَّ هَذَا مِنَ الْجَاهِلِينَ. فَوَاللَّهِ مَا جَاوَزَهَا عُمَرُ حِينَ تَلاَهَا عَلَيْهِ، وَكَانَ وَقَّافًا عِنْدَ كِتَابِ اللَّهِ.
اسماعیل برایم حدیث کرد، ابن وهب برایم حدیث کرد، از یونس، از ابن شهاب، عبیدالله بن عبدالله بن عتبه برایم حدیث کرد که عبدالله بن عباس رضی الله عنهما فرمود: عُیَینه بن حِصن بن حذیفه بن بدر آمد و نزد برادرزادهاش حُرّ بن قیس بن حِصن فرود آمد. او از جمله کسانی بود که عمر ایشان را به خود نزدیک میکرد؛ زیرا قاریان قرآن، خواه پیر و خواه جوان، اهل مجلس و مشاوران عمر بودند. عیینة به برادرزادهاش گفت:
«ای برادرزاده! آیا نزد این امیر راهی داری تا برای من اجازه ملاقات بگیری؟» او پاسخ داد: «برایت اجازه خواهم گرفت.» ابن عباس گفت: پس برای عیینة اجازه گرفت. چون وارد شد، گفت: «ای پسر خطاب! به خدا سوگند، نه به ما بخشش کافی میدهی و نه میان ما به عدالت داوری میکنی.» عمر چنان خشمگین شد که قصد تنبیه او را کرد. حُرّ عرض کرد: «ای امیرالمؤمنین! همانا خداوند متعال به پیامبرش ﷺ فرموده است: {عفو پیشه کن و به نیکی فرمان ده و از نادانان روی گردان} [اعراف: ۱۹۹] و همانا این مرد از نادانان است.» به خدا سوگند، چون حُرّ این آیه را بر او خواند، عمر از آن فراتر نرفت؛ زیرا او در برابر کتاب خدا بسیار متوقف و پایبند بود.
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
عمر با راهنمایی یک آیهٔ قرآن به آرامش و گذشت روی آورد.
عُیَینه بن حِصن به مدینه آمد و از بخششها و داوریهای عمر انتقاد کرد. حُرّ بن قیس با یادآوری آیهٔ ۱۹۹ سورهٔ اعراف، عمر را به یاد راهنمایی قرآن انداخت و عمر خشم خود را فروخورد.
کسانی که قرآن را تلاوت میکردند و از آن آگاهی داشتند.
رهبر مؤمنان؛ عنوانی برای خلیفه.
اجازه نده رفتار تند یا نسنجیده تو را از مسیر خارج کند.
دانشمندان از این روایت چنین برداشت میکنند که حاکمان باید با اهل دانش مشورت کنند، فارغ از سن آنان، و قرآن باید راهنمای رفتارشان باشد. این روایت عمر را میستاید، زیرا وقتی آیهای به او یادآوری شد، خشم خود را مهار کرد. همچنین روشن میکند که در برابر رفتار نسنجیده، آرامش و گذشت میتواند شایسته باشد؛ بیآنکه این به معنای نادیده گرفتن ستم یا پاسخگویی باشد.
- وقتی انتقاد خشمگینت میکند، ابتدا مکث کن و بگذار راهنمایی مرتبط از قرآن واکنشت را تعیین کند.
- در مشورت، نظر اهل دانش را فارغ از سن یا جایگاه اجتماعیشان جدی بگیر.
- در برابر سخنان نسنجیده خویشتنداری کن، اما همچنان پیگیر پاسخگویی و عدالت شایسته باش.
این روایت صحیح در همان کتاب، در بخش پایبندی به قرآن و سنت آمده و دربارهٔ نقش عمر تکمیلکنندهٔ مناسبی است.
Sahih al-Bukhari · #7288 (Sahih)این روایت به محدودیتهای پرسشها و درخواستها میپردازد؛ موضوعی که با رفتار بردبارانه و سنجیدهای که در این روایت دیده میشود پیوند دارد.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.