Sahih al-Bukhari، حدیث 7287
روایتشده توسط Asma bint Abi Bakr. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
به روایت Asma bint Abi Bakr
صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ فَاطِمَةَ بِنْتِ الْمُنْذِرِ، عَنْ أَسْمَاءَ ابْنَةِ أَبِي بَكْرٍ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّهَا قَالَتْ أَتَيْتُ عَائِشَةَ حِينَ خَسَفَتِ الشَّمْسُ، وَالنَّاسُ قِيَامٌ وَهْىَ قَائِمَةٌ تُصَلِّي فَقُلْتُ مَا لِلنَّاسِ فَأَشَارَتْ بِيَدِهَا نَحْوَ السَّمَاءِ فَقَالَتْ سُبْحَانَ اللَّهِ. فَقُلْتُ آيَةٌ. قَالَتْ بِرَأْسِهَا أَنْ نَعَمْ. فَلَمَّا انْصَرَفَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ " مَا مِنْ شَىْءٍ لَمْ أَرَهُ إِلاَّ وَقَدْ رَأَيْتُهُ فِي مَقَامِي، حَتَّى الْجَنَّةَ وَالنَّارَ، وَأُوحِيَ إِلَىَّ أَنَّكُمْ تُفْتَنُونَ فِي الْقُبُورِ قَرِيبًا مِنْ فِتْنَةِ الدَّجَّالِ، فَأَمَّا الْمُؤْمِنُ ـ أَوِ الْمُسْلِمُ لاَ أَدْرِي أَىَّ ذَلِكَ قَالَتْ أَسْمَاءُ ـ فَيَقُولُ مُحَمَّدٌ جَاءَنَا بِالْبَيِّنَاتِ فَأَجَبْنَا وَآمَنَّا. فَيُقَالُ نَمْ صَالِحًا عَلِمْنَا أَنَّكَ مُوقِنٌ. وَأَمَّا الْمُنَافِقُ ـ أَوِ الْمُرْتَابُ لاَ أَدْرِي أَىَّ ذَلِكَ قَالَتْ أَسْمَاءُ ـ فَيَقُولُ لاَ أَدْرِي سَمِعْتُ النَّاسَ يَقُولُونَ شَيْئًا فَقُلْتُهُ ".
عبدالله بن مَسْلَمه برای ما حدیث کرد، از مالک، از هشام بن عروه، از فاطمه بنت مُنْذِر، از اسماء دختر ابوبکر رضی الله عنهما که گفت: هنگام خورشیدگرفتگی نزد عایشه آمدم؛ مردم ایستاده نماز میخواندند و او نیز ایستاده نماز میگزارد. پرسیدم:
«مردم را چه شده است؟» او با دست به سوی آسمان اشاره کرد و گفت: «سُبْحَانَ اللَّهِ!» گفتم: «آیا نشانهای است؟» با سر اشاره کرد که بله. چون رسول خدا ﷺ از نماز فارغ شد، خداوند را سپاس و ستایش فرمود و سپس گفت: «هیچ چیز نیست که پیش از این ندیده باشم، مگر آنکه در همین جایگاه خود همه را دیدم، حتی بهشت و دوزخ را. و به من وحی شد که شما در قبرها آزموده خواهید شد، آزمونی نزدیک به فتنۀ دجال. اما شخص مؤمن — یا مسلمان، نمیدانم اسماء کدام واژه را گفت — خواهد گفت: "محمد ﷺ با دلایل روشن نزد ما آمد، ما اجابت کردیم و ایمان آوردیم." پس به او گفته شود: "آرام بخواب، دانستیم که تو اهل یقین بودی." و اما منافق — یا شکاک، نمیدانم اسماء کدام واژه را گفت — خواهد گفت: "نمیدانم، شنیدم مردم چیزی میگفتند، من هم همان را گفتم."
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
آزمایش قبر روشن میکند که ایمان بر یقین استوار است یا بر تقلید.
پرسشها و آزمونی که انسان پس از مرگ در قبر با آن روبهرو میشود.
فریبکار بزرگ که بنا بر روایات اسلامی پیش از قیامت ظهور خواهد کرد.
کسی که یقین استواری دارد و ایمانش صرفاً بازگویی سخنان دیگران نیست.
عالمان کلاسیک، از جمله ابن حجر، توضیح دادهاند که آزمایش قبر، سنجش ایمان و شناخت انسان از پیامبر ﷺ است. مؤمن از روی یقین و پذیرش دلایل روشن پاسخ میدهد؛ اما فرد مردد فقط میتواند سخنانی را تکرار کند که از دیگران شنیده است. بخش مربوط به دیدن بهشت و دوزخ تأیید میکند که خداوند در هنگام نماز، بینشهایی را که میخواست آشکار کند به پیامبرش ﷺ نشان داد. عالمان همچنین این روایت را به اهمیت پیروی صادقانه و طلب دانش پیوند میدهند، نه تقلید کورکورانه از گفتهها.
- شهادتین و معنای آن را بیاموزید تا ایمانتان بر فهم و یقین استوار باشد.
- گفتههای دینی را با دانش معتبر بسنجید و صرفاً آنها را از دیگران نقل نکنید.
- از خداوند پایداری و اخلاص بخواهید و بگذارید ایمانتان در انتخابها و کردارهایتان نمایان شود.
معنای این روایت از درون تا جامعه — برای باز کردن، روی هر دایره بزنید.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.