Sahih al-Bukhari، حدیث 7410
روایتشده توسط Anas ibn Malik. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
از البخاري تا پیامبر ﷺ
- 1مُعَاذُ بْنُ فَضَالَةَآن را به البخاري روایت کرد
- 2هِشَامٌ
- 3قَتَادَةَ
- 4أَنَسٍ
- 5رسول خدا ﷺ
ترتیب مطابق متن عربی این روایت است. صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
حَدَّثَنِي مُعَاذُ بْنُ فَضَالَةَ، حَدَّثَنَا هِشَامٌ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " يَجْمَعُ اللَّهُ الْمُؤْمِنِينَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ كَذَلِكَ فَيَقُولُونَ لَوِ اسْتَشْفَعْنَا إِلَى رَبِّنَا حَتَّى يُرِيحَنَا مِنْ مَكَانِنَا هَذَا. فَيَأْتُونَ آدَمَ فَيَقُولُونَ يَا آدَمُ أَمَا تَرَى النَّاسَ خَلَقَكَ اللَّهُ بِيَدِهِ وَأَسْجَدَ لَكَ مَلاَئِكَتَهُ وَعَلَّمَكَ أَسْمَاءَ كُلِّ شَىْءٍ، شَفِّعْ لَنَا إِلَى رَبِّنَا حَتَّى يُرِيحَنَا مِنْ مَكَانِنَا هَذَا. فَيَقُولُ لَسْتُ هُنَاكَ ـ وَيَذْكُرُ لَهُمْ خَطِيئَتَهُ الَّتِي أَصَابَ ـ وَلَكِنِ ائْتُوا نُوحًا، فَإِنَّهُ أَوَّلُ رَسُولٍ بَعَثَهُ اللَّهُ إِلَى أَهْلِ الأَرْضِ. فَيَأْتُونَ نُوحًا فَيَقُولُ لَسْتُ هُنَاكُمْ ـ وَيَذْكُرُ خَطِيئَتَهُ الَّتِي أَصَابَ ـ وَلَكِنِ ائْتُوا إِبْرَاهِيمَ خَلِيلَ الرَّحْمَنِ. فَيَأْتُونَ إِبْرَاهِيمَ فَيَقُولُ لَسْتُ هُنَاكُمْ ـ وَيَذْكُرُ لَهُمْ خَطَايَاهُ الَّتِي أَصَابَهَا ـ وَلَكِنِ ائْتُوا مُوسَى عَبْدًا أَتَاهُ اللَّهُ التَّوْرَاةَ وَكَلَّمَهُ تَكْلِيمًا ـ فَيَأْتُونَ مُوسَى فَيَقُولُ لَسْتُ هُنَاكُمْ ـ وَيَذْكُرُ لَهُمْ خَطِيئَتَهُ الَّتِي أَصَابَ ـ وَلَكِنِ ائْتُوا عِيسَى عَبْدَ اللَّهِ وَرَسُولَهُ وَكَلِمَتَهُ وَرُوحَهُ. فَيَأْتُونَ عِيسَى فَيَقُولُ لَسْتُ هُنَاكُمْ وَلَكِنِ ائْتُوا مُحَمَّدًا صلى الله عليه وسلم عَبْدًا غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ وَمَا تَأَخَّرَ. فَيَأْتُونِي فَأَنْطَلِقُ فَأَسْتَأْذِنُ عَلَى رَبِّي فَيُؤْذَنُ لِي عَلَيْهِ، فَإِذَا رَأَيْتُ رَبِّي وَقَعْتُ لَهُ سَاجِدًا فَيَدَعُنِي مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَدَعَنِي ثُمَّ يُقَالُ لِي ارْفَعْ مُحَمَّدُ، وَقُلْ يُسْمَعْ، وَسَلْ تُعْطَهْ، وَاشْفَعْ تُشَفَّعْ. فَأَحْمَدُ رَبِّي بِمَحَامِدَ عَلَّمَنِيهَا، ثُمَّ أَشْفَعُ فَيَحُدُّ لِي حَدًّا فَأُدْخِلُهُمُ الْجَنَّةَ، ثُمَّ أَرْجِعُ فَإِذَا رَأَيْتُ رَبِّي وَقَعْتُ سَاجِدًا، فَيَدَعُنِي مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَدَعَنِي ثُمَّ يُقَالُ ارْفَعْ مُحَمَّدُ، وَقُلْ يُسْمَعْ، وَسَلْ تُعْطَهْ، وَاشْفَعْ تُشَفَّعْ، فَأَحْمَدُ رَبِّي بِمَحَامِدَ عَلَّمَنِيهَا رَبِّي ثُمَّ أَشْفَعُ فَيَحُدُّ لِي حَدًّا فَأُدْخِلُهُمُ الْجَنَّةَ، ثُمَّ أَرْجِعُ فَإِذَا رَأَيْتُ رَبِّي وَقَعْتُ سَاجِدًا، فَيَدَعُنِي مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَدَعَنِي ثُمَّ يُقَالُ ارْفَعْ مُحَمَّدُ، قُلْ يُسْمَعْ، وَسَلْ تُعْطَهْ، وَاشْفَعْ تُشَفَّعْ، فَأَحْمَدُ رَبِّي بِمَحَامِدَ عَلَّمَنِيهَا، ثُمَّ أَشْفَعُ فَيَحُدُّ لِي حَدًّا فَأُدْخِلُهُمُ الْجَنَّةَ، ثُمَّ أَرْجِعُ فَأَقُولُ يَا رَبِّ مَا بَقِيَ فِي النَّارِ إِلاَّ مَنْ حَبَسَهُ الْقُرْآنُ وَوَجَبَ عَلَيْهِ الْخُلُودُ ". قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " يَخْرُجُ مِنَ النَّارِ مَنْ قَالَ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ. وَكَانَ فِي قَلْبِهِ مِنَ الْخَيْرِ مَا يَزِنُ شَعِيرَةً، ثُمَّ يَخْرُجُ مِنَ النَّارِ مَنْ قَالَ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ. وَكَانَ فِي قَلْبِهِ مِنَ الْخَيْرِ مَا يَزِنُ بُرَّةً، ثُمَّ يَخْرُجُ مِنَ النَّارِ مَنْ قَالَ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ. وَكَانَ فِي قَلْبِهِ مَا يَزِنُ مِنَ الْخَيْرِ ذَرَّةً ".
معاذ بن فضالة برایم حدیث کرد، هشام برایمان حدیث کرد، از قتاده، از انس رضیاللهعنه که پیامبر ﷺ فرمودند:
«خداوند مؤمنان را در روز قیامت به همین گونه گرد میآورد، پس میگویند: کاش کسی را واسطه قرار میدادیم تا پروردگارمان ما را از این جایگاه راحت کند. سپس نزد آدم علیهالسلام میآیند و میگویند: ای آدم! آیا نمیبینی که مردم در چه حالی هستند؟ خدا تو را با دست خود آفرید، فرشتگانش را بر تو سجده داد و نام همه چیز را به تو آموخت. برای ما نزد پروردگارمان شفاعت کن تا ما را از این جایگاه راحت سازد. آدم علیهالسلام میفرماید: من شایسته این کار نیستم - و گناهی را که مرتکب شده بود ذکر میکند - ولیکن نزد نوح بروید، زیرا او نخستین پیامبری است که خدا به سوی اهل زمین فرستاد. پس نزد نوح علیهالسلام میآیند، او میگوید: من شایسته این کار نیستم - و گناه خود را ذکر میکند - ولیکن نزد ابراهیم خلیلالرحمن بروید. پس نزد ابراهیم علیهالسلام میآیند، او میگوید: من شایسته این کار نیستم - و گناهانی را که مرتکب شده ذکر میکند - ولیکن نزد موسی بروید، بندهای که خدا تورات را به او داد و با او سخن گفت. پس نزد موسی علیهالسلام میآیند، او میگوید: من شایسته این کار نیستم - و گناه خود را ذکر میکند - ولیکن نزد عیسی بروید، بنده خدا و رسول او و کلمه و روح او. پس نزد عیسی علیهالسلام میآیند، او میگوید: من شایسته این کار نیستم، ولیکن نزد محمد ﷺ بروید، بندهای که گناهان گذشته و آیندهاش آمرزیده شده است. پس نزد من میآیند، من حرکت میکنم و از پروردگارم اجازه میطلبم و به من اجازه داده میشود. چون پروردگارم را ببینم، به سجده میافتم و خدا مرا هر قدر بخواهد در آن حال نگه میدارد. سپس به من گفته میشود: ای محمد! سر بردار و بگو شنیده میشوی، و بخواه داده میشوی، و شفاعت کن شفاعتت پذیرفته میشود. پس پروردگارم را با ستایشهایی که به من آموخته حمد میگویم، سپس شفاعت میکنم و خداوند حدی برایم تعیین میکند و آنان را وارد بهشت میسازم. سپس بازمیگردم و چون پروردگارم را ببینم به سجده میافتم و خدا مرا هر قدر بخواهد در آن حال نگه میدارد. سپس گفته میشود: ای محمد! سر بردار و بگو شنیده میشوی، و بخواه داده میشوی، و شفاعت کن شفاعتت پذیرفته میشود. پس پروردگارم را با ستایشهایی که به من آموخته حمد میگویم، سپس شفاعت میکنم و خداوند حدی برایم تعیین میکند و آنان را وارد بهشت میسازم. سپس بازمیگردم و چون پروردگارم را ببینم به سجده میافتم و خدا مرا هر قدر بخواهد در آن حال نگه میدارد. سپس گفته میشود: ای محمد! سر بردار و بگو شنیده میشوی، و بخواه داده میشوی، و شفاعت کن شفاعتت پذیرفته میشود. پس پروردگارم را با ستایشهایی که به من آموخته حمد میگویم، سپس شفاعت میکنم و خداوند حدی برایم تعیین میکند و آنان را وارد بهشت میسازم. سپس بازمیگردم و میگویم: ای پروردگارا! در دوزخ کسی باقی نمانده مگر آنکه قرآن او را بازداشته و جاودانگی در آتش بر او واجب گشته است.» پیامبر ﷺ فرمودند: «هر کس لا اله الا الله بگوید و در دلش به اندازه یک دانه جو خیر باشد، از دوزخ خارج میشود. سپس هر کس لا اله الا الله بگوید و در دلش به اندازه یک دانه گندم خیر باشد، از دوزخ خارج میشود. سپس هر کس لا اله الا الله بگوید و در دلش به اندازه یک ذره خیر باشد، از دوزخ خارج میشود.»
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
شفاعت با اجازه و رحمت الله انجام میشود.
درخواست برای دیگری؛ در روز قیامت شفاعت فقط با اجازهٔ الله انجام میشود.
سربرآوردن در عبادت؛ پیامبر ﷺ پیش از آنکه اجازهٔ شفاعت به او داده شود، برای الله سجده میکند.
هیچ معبودی سزاوار پرستش نیست جز الله؛ این گواهی بیانگر توحید است.
عالمان از این روایت نتیجه میگیرند که شفاعت بزرگ پیامبر ﷺ واقعیت دارد، اما تنها با اجازهٔ الله انجام میشود. تکرار شفاعت و حدودی که الله تعیین میکند نشان میدهد که نجات و ورود به بهشت در نهایت به او وابسته است. بخش مربوط به کسانی که حتی به اندازهٔ بسیار اندکی ایمان دارند، دلیلی دانسته میشود بر اینکه موحدان گناهکار با کسانی که در حال کفر میمیرند یکسان نیستند؛ آنان ممکن است مجازات شوند، اما الله میتواند به رحمت خود و از راه شفاعت، آنان را از دوزخ بیرون آورد. مذاهب اهل سنت شفاعت را همانگونه که در روایات آمده تأیید میکنند و هرگز آن را به قدرتی مستقل از الله نسبت نمیدهند.
- از الله یاری بخواهید و در هر نوع شفاعتی به یاد داشته باشید که اجازه و سرانجام تنها در اختیار اوست.
- توحید را نادیده نگیرید: شهادتین را با ایمانی صادقانه بر زبان آورید و آن را در عبادت و رفتار خود نشان دهید.
- از رحمت الله ناامید نشوید؛ اما این امید را انگیزهای برای دوری از گناه و توبه قرار دهید.
این روایت در کنار این گزارش آمده و آن نیز به شفاعت در روز قیامت میپردازد.
Sahih al-Bukhari · #7409 (Sahih)این روایت گزارش مرتبطی دربارهٔ شفاعت و رویدادهای بزرگ قیامت ارائه میدهد.
Sahih al-Bukhari · #7371 (Sahih)این روایت صحیح با موضوع یگانگی الله و معنای ایمان به او پیوند دارد.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.