Sahih al-Bukhari، حدیث 7478
روایتشده توسط Abdullah ibn Abbas. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
به روایت Abdullah ibn Abbas
صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا أَبُو حَفْصٍ، عَمْرٌو حَدَّثَنَا الأَوْزَاعِيُّ، حَدَّثَنِي ابْنُ شِهَابٍ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ مَسْعُودٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّهُ تَمَارَى هُوَ وَالْحُرُّ بْنُ قَيْسِ بْنِ حِصْنٍ الْفَزَارِيُّ فِي صَاحِبِ مُوسَى أَهُوَ خَضِرٌ، فَمَرَّ بِهِمَا أُبَىُّ بْنُ كَعْبٍ الأَنْصَارِيُّ، فَدَعَاهُ ابْنُ عَبَّاسٍ فَقَالَ إِنِّي تَمَارَيْتُ أَنَا وَصَاحِبِي هَذَا فِي صَاحِبِ مُوسَى الَّذِي سَأَلَ السَّبِيلَ إِلَى لُقِيِّهِ، هَلْ سَمِعْتَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَذْكُرُ شَأْنَهُ قَالَ نَعَمْ إِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " بَيْنَا مُوسَى فِي مَلإِ بَنِي إِسْرَائِيلَ إِذْ جَاءَهُ رَجُلٌ فَقَالَ هَلْ تَعْلَمُ أَحَدًا أَعْلَمَ مِنْكَ فَقَالَ مُوسَى لاَ. فَأُوحِيَ إِلَى مُوسَى بَلَى عَبْدُنَا خَضِرٌ. فَسَأَلَ مُوسَى السَّبِيلَ إِلَى لُقِيِّهِ، فَجَعَلَ اللَّهُ لَهُ الْحُوتَ آيَةً وَقِيلَ لَهُ إِذَا فَقَدْتَ الْحُوتَ فَارْجِعْ فَإِنَّكَ سَتَلْقَاهُ. فَكَانَ مُوسَى يَتْبَعُ أَثَرَ الْحُوتِ فِي الْبَحْرِ فَقَالَ فَتَى مُوسَى لِمُوسَى أَرَأَيْتَ إِذْ أَوَيْنَا إِلَى الصَّخْرَةِ فَإِنِّي نَسِيتُ الْحُوتَ وَمَا أَنْسَانِيهِ إِلاَّ الشَّيْطَانُ أَنْ أَذْكُرَهُ، قَالَ مُوسَى ذَلِكَ مَا كُنَّا نَبْغِي، فَارْتَدَّا عَلَى آثَارِهِمَا قَصَصًا فَوَجَدَا خَضِرًا، وَكَانَ مِنْ شَأْنِهِمَا مَا قَصَّ اللَّهُ ".
عبدالله بن محمد به ما حدیث کرد، ابوحفص عمرو به ما حدیث کرد، اوزاعی به ما حدیث کرد، ابن شهاب به من حدیث کرد، از عبیدالله بن عبدالله بن عتبه بن مسعود، از ابن عباس رضی الله عنهما که او و حُرّ بن قیس بن حصن فزاری درباره همراه موسی اختلاف کردند که آیا او خضر بود یا نه. در این میان اُبَیّ بن کعب انصاری از کنارشان گذشت، ابن عباس او را صدا زد و گفت:
«من و این همراهم درباره همراه موسی که جویای راه دیدار با او بود، اختلاف نظر داریم. آیا شنیدهای که رسول خدا ﷺ درباره او سخنی گفته باشد؟» اُبَیّ گفت: «آری، شنیدم که رسول خدا ﷺ فرمودند: هنگامی که موسی در جمع بنیاسرائیل بود، مردی نزد او آمد و پرسید: آیا کسی را داناتر از خود میشناسی؟ موسی گفت: خیر. پس خداوند به موسی وحی کرد: آری، بنده ما خضر داناتر از توست. موسی راه دیدار با او را جویا شد، خداوند ماهی را نشانهای برای او قرار داد و به او گفته شد: هرگاه ماهی را گم کردی، بازگرد که همانجا او را خواهی یافت. موسی رد پای ماهی را در دریا دنبال کرد. جوان همراه موسی به او گفت: آیا به خاطر داری وقتی به آن صخره پناه بردیم؟ من فراموش کردم ماجرای ماهی را برایت تعریف کنم و جز شیطان کسی مرا به فراموشی نینداخت. موسی فرمود: همان چیزی است که در پی آن بودیم! سپس آنان رد پای خود را دنبال کرده و بازگشتند و خضر را یافتند. و آنچه میان آن دو رخ داد، همان است که خداوند بیان کرده است.»
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
موسی ﷺ پذیرفت که الله داناتر است و در جستوجوی خضر برآمد.
بندهای از بندگان الله که با موسی دیدار کرد و الله دانشی ویژه به او عطا کرده بود.
الله ماهی را نشانهای برای موسی قرار داد تا مکان دیدار با خضر را بشناسد.
همراه جوانی که در سفر با موسی بود و ماهی را با خود داشت.
دانشمندان از این روایت نتیجه میگیرند که دانش از سوی الله است و حتی ممکن است پیامبری دانشی را که الله به شخص دیگری داده، نداشته باشد. جستوجوی موسی نشاندهندهٔ فروتنی و تلاش او در آموختن است. این دیدار همچنین میآموزد که رویدادها میتوانند حکمتهایی داشته باشند که در نگاه نخست آشکار نیستند؛ اما این امر بهانهای برای زیر پا گذاشتن شریعت الهی نیست.
- با آرامش بپذیر که چه چیزهایی را نمیدانی و برای توضیح از اهل دانش بپرس.
- با شکیبایی و آمادگی برای بازنگری در داوریهای پیشین خود، در پی دانش باش.
- اگر رویدادی نامفهوم به نظر میرسد، از الله هدایت بخواه و شتابزده نتیجهگیری نکن.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.