Sahih al-Bukhari، حدیث 7517
روایتشده توسط Anas ibn Malik. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
به روایت Anas ibn Malik
صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنِي سُلَيْمَانُ، عَنْ شَرِيكِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّهُ قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ مَالِكٍ، يَقُولُ لَيْلَةَ أُسْرِيَ بِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ مَسْجِدِ الْكَعْبَةِ أَنَّهُ جَاءَهُ ثَلاَثَةُ نَفَرٍ قَبْلَ أَنْ يُوحَى إِلَيْهِ وَهْوَ نَائِمٌ فِي الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ، فَقَالَ أَوَّلُهُمْ أَيُّهُمْ هُوَ فَقَالَ أَوْسَطُهُمْ هُوَ خَيْرُهُمْ. فَقَالَ آخِرُهُمْ خُذُوا خَيْرَهُمْ. فَكَانَتْ تِلْكَ اللَّيْلَةَ، فَلَمْ يَرَهُمْ حَتَّى أَتَوْهُ لَيْلَةً أُخْرَى فِيمَا يَرَى قَلْبُهُ، وَتَنَامُ عَيْنُهُ وَلاَ يَنَامُ قَلْبُهُ وَكَذَلِكَ الأَنْبِيَاءُ تَنَامُ أَعْيُنُهُمْ وَلاَ تَنَامُ قُلُوبُهُمْ، فَلَمْ يُكَلِّمُوهُ حَتَّى احْتَمَلُوهُ فَوَضَعُوهُ عِنْدَ بِئْرِ زَمْزَمَ فَتَوَلاَّهُ مِنْهُمْ جِبْرِيلُ فَشَقَّ جِبْرِيلُ مَا بَيْنَ نَحْرِهِ إِلَى لَبَّتِهِ حَتَّى فَرَغَ مِنْ صَدْرِهِ وَجَوْفِهِ، فَغَسَلَهُ مِنْ مَاءِ زَمْزَمَ بِيَدِهِ، حَتَّى أَنْقَى جَوْفَهُ، ثُمَّ أُتِيَ بِطَسْتٍ مِنْ ذَهَبٍ فِيهِ تَوْرٌ مِنْ ذَهَبٍ مَحْشُوًّا إِيمَانًا وَحِكْمَةً، فَحَشَا بِهِ صَدْرَهُ وَلَغَادِيدَهُ ـ يَعْنِي عُرُوقَ حَلْقِهِ ـ ثُمَّ أَطْبَقَهُ ثُمَّ عَرَجَ بِهِ إِلَى السَّمَاءِ الدُّنْيَا فَضَرَبَ بَابًا مِنْ أَبْوَابِهَا فَنَادَاهُ أَهْلُ السَّمَاءِ مَنْ هَذَا فَقَالَ جِبْرِيلُ. قَالُوا وَمَنْ مَعَكَ قَالَ مَعِي مُحَمَّدٌ. قَالَ وَقَدْ بُعِثَ قَالَ نَعَمْ. قَالُوا فَمَرْحَبًا بِهِ وَأَهْلاً. فَيَسْتَبْشِرُ بِهِ أَهْلُ السَّمَاءِ، لاَ يَعْلَمُ أَهْلُ السَّمَاءِ بِمَا يُرِيدُ اللَّهُ بِهِ فِي الأَرْضِ حَتَّى يُعْلِمَهُمْ، فَوَجَدَ فِي السَّمَاءِ الدُّنْيَا آدَمَ فَقَالَ لَهُ جِبْرِيلُ هَذَا أَبُوكَ فَسَلِّمْ عَلَيْهِ. فَسَلَّمَ عَلَيْهِ وَرَدَّ عَلَيْهِ آدَمُ وَقَالَ مَرْحَبًا وَأَهْلاً بِابْنِي، نِعْمَ الاِبْنُ أَنْتَ. فَإِذَا هُوَ فِي السَّمَاءِ الدُّنْيَا بِنَهَرَيْنِ يَطَّرِدَانِ فَقَالَ مَا هَذَانِ النَّهَرَانِ يَا جِبْرِيلُ قَالَ هَذَا النِّيلُ وَالْفُرَاتُ عُنْصُرُهُمَا. ثُمَّ مَضَى بِهِ فِي السَّمَاءِ فَإِذَا هُوَ بِنَهَرٍ آخَرَ عَلَيْهِ قَصْرٌ مِنْ لُؤْلُؤٍ وَزَبَرْجَدٍ فَضَرَبَ يَدَهُ فَإِذَا هُوَ مِسْكٌ قَالَ مَا هَذَا يَا جِبْرِيلُ قَالَ هَذَا الْكَوْثَرُ الَّذِي خَبَأَ لَكَ رَبُّكَ. ثُمَّ عَرَجَ إِلَى السَّمَاءِ الثَّانِيَةِ فَقَالَتِ الْمَلاَئِكَةُ لَهُ مِثْلَ مَا قَالَتْ لَهُ الأُولَى مَنْ هَذَا قَالَ جِبْرِيلُ. قَالُوا وَمَنْ مَعَكَ قَالَ مُحَمَّدٌ صلى الله عليه وسلم. قَالُوا وَقَدْ بُعِثَ إِلَيْهِ قَالَ نَعَمْ. قَالُوا مَرْحَبًا بِهِ وَأَهْلاً. ثُمَّ عَرَجَ بِهِ إِلَى السَّمَاءِ الثَّالِثَةِ وَقَالُوا لَهُ مِثْلَ مَا قَالَتِ الأُولَى وَالثَّانِيَةُ، ثُمَّ عَرَجَ بِهِ إِلَى الرَّابِعَةِ فَقَالُوا لَهُ مِثْلَ ذَلِكَ، ثُمَّ عَرَجَ بِهِ إِلَى السَّمَاءِ الْخَامِسَةِ فَقَالُوا مِثْلَ ذَلِكَ، ثُمَّ عَرَجَ بِهِ إِلَى السَّمَاءِ السَّادِسَةِ فَقَالُوا لَهُ مِثْلَ ذَلِكَ، ثُمَّ عَرَجَ بِهِ إِلَى السَّمَاءِ السَّابِعَةِ فَقَالُوا لَهُ مِثْلَ ذَلِكَ، كُلُّ سَمَاءٍ فِيهَا أَنْبِيَاءُ قَدْ سَمَّاهُمْ فَأَوْعَيْتُ مِنْهُمْ إِدْرِيسَ فِي الثَّانِيَةِ، وَهَارُونَ فِي الرَّابِعَةِ، وَآخَرَ فِي الْخَامِسَةِ لَمْ أَحْفَظِ اسْمَهُ، وَإِبْرَاهِيمَ فِي السَّادِسَةِ، وَمُوسَى فِي السَّابِعَةِ بِتَفْضِيلِ كَلاَمِ اللَّهِ، فَقَالَ مُوسَى رَبِّ لَمْ أَظُنَّ أَنْ يُرْفَعَ عَلَىَّ أَحَدٌ. ثُمَّ عَلاَ بِهِ فَوْقَ ذَلِكَ بِمَا لاَ يَعْلَمُهُ إِلاَّ اللَّهُ، حَتَّى جَاءَ سِدْرَةَ الْمُنْتَهَى وَدَنَا الْجَبَّارُ رَبُّ الْعِزَّةِ فَتَدَلَّى حَتَّى كَانَ مِنْهُ قَابَ قَوْسَيْنِ أَوْ أَدْنَى فَأَوْحَى اللَّهُ فِيمَا أَوْحَى إِلَيْهِ خَمْسِينَ صَلاَةً عَلَى أُمَّتِكَ كُلَّ يَوْمٍ وَلَيْلَةٍ. ثُمَّ هَبَطَ حَتَّى بَلَغَ مُوسَى فَاحْتَبَسَهُ مُوسَى فَقَالَ يَا مُحَمَّدُ مَاذَا عَهِدَ إِلَيْكَ رَبُّكَ قَالَ عَهِدَ إِلَىَّ خَمْسِينَ صَلاَةً كُلَّ يَوْمٍ وَلَيْلَةٍ. قَالَ إِنَّ أُمَّتَكَ لاَ تَسْتَطِيعُ ذَلِكَ فَارْجِعْ فَلْيُخَفِّفْ عَنْكَ رَبُّكَ وَعَنْهُمْ. فَالْتَفَتَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم إِلَى جِبْرِيلَ كَأَنَّهُ يَسْتَشِيرُهُ فِي ذَلِكَ، فَأَشَارَ إِلَيْهِ جِبْرِيلُ أَنْ نَعَمْ إِنْ شِئْتَ. فَعَلاَ بِهِ إِلَى الْجَبَّارِ فَقَالَ وَهْوَ مَكَانَهُ يَا رَبِّ خَفِّفْ عَنَّا، فَإِنَّ أُمَّتِي لاَ تَسْتَطِيعُ هَذَا. فَوَضَعَ عَنْهُ عَشْرَ صَلَوَاتٍ ثُمَّ رَجَعَ إِلَى مُوسَى فَاحْتَبَسَهُ، فَلَمْ يَزَلْ يُرَدِّدُهُ مُوسَى إِلَى رَبِّهِ حَتَّى صَارَتْ إِلَى خَمْسِ صَلَوَاتٍ، ثُمَّ احْتَبَسَهُ مُوسَى عِنْدَ الْخَمْسِ فَقَالَ يَا مُحَمَّدُ وَاللَّهِ لَقَدْ رَاوَدْتُ بَنِي إِسْرَائِيلَ قَوْمِي عَلَى أَدْنَى مِنْ هَذَا فَضَعُفُوا فَتَرَكُوهُ فَأُمَّتُكَ أَضْعَفُ أَجْسَادًا وَقُلُوبًا وَأَبْدَانًا وَأَبْصَارًا وَأَسْمَاعًا، فَارْجِعْ فَلْيُخَفِّفْ عَنْكَ رَبُّكَ، كُلَّ ذَلِكَ يَلْتَفِتُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم إِلَى جِبْرِيلَ لِيُشِيرَ عَلَيْهِ وَلاَ يَكْرَهُ ذَلِكَ جِبْرِيلُ، فَرَفَعَهُ عِنْدَ الْخَامِسَةِ فَقَالَ يَا رَبِّ إِنَّ أُمَّتِي ضُعَفَاءُ أَجْسَادُهُمْ وَقُلُوبُهُمْ وَأَسْمَاعُهُمْ وَأَبْدَانُهُمْ فَخَفِّفْ عَنَّا فَقَالَ الْجَبَّارُ يَا مُحَمَّدُ. قَالَ لَبَّيْكَ وَسَعْدَيْكَ. قَالَ إِنَّهُ لاَ يُبَدَّلُ الْقَوْلُ لَدَىَّ، كَمَا فَرَضْتُ عَلَيْكَ فِي أُمِّ الْكِتَابِ ـ قَالَ ـ فَكُلُّ حَسَنَةٍ بِعَشْرِ أَمْثَالِهَا، فَهْىَ خَمْسُونَ فِي أُمِّ الْكِتَابِ وَهْىَ خَمْسٌ عَلَيْكَ. فَرَجَعَ إِلَى مُوسَى فَقَالَ كَيْفَ فَعَلْتَ فَقَالَ خَفَّفَ عَنَّا أَعْطَانَا بِكُلِّ حَسَنَةٍ عَشْرَ أَمْثَالِهَا. قَالَ مُوسَى قَدْ وَاللَّهِ رَاوَدْتُ بَنِي إِسْرَائِيلَ عَلَى أَدْنَى مِنْ ذَلِكَ فَتَرَكُوهُ، ارْجِعْ إِلَى رَبِّكَ فَلْيُخَفِّفْ عَنْكَ أَيْضًا. قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَا مُوسَى قَدْ وَاللَّهِ اسْتَحْيَيْتُ مِنْ رَبِّي مِمَّا اخْتَلَفْتُ إِلَيْهِ. قَالَ فَاهْبِطْ بِاسْمِ اللَّهِ. قَالَ وَاسْتَيْقَظَ وَهْوَ فِي مَسْجِدِ الْحَرَامِ.
عبدالعزيز بن عبدالله به ما حدیث کرد، سلیمان از شریک بن عبدالله برایم نقل کرد که او گفت: شنیدم ابن مالک میگفت: در شبی که رسول خدا ﷺ از مسجد الکعبه به سفر شبانه برده شدند، پیش از آنکه وحی نازل شود، سه نفر نزد ایشان آمدند در حالی که در مسجد الحرام خوابیده بودند. اولی پرسید:
«کدام یک اوست؟» دومی گفت: «او بهترینِ آنان است.» سومی گفت: «بهترینشان را بگیرید.» آن شب تنها همین اتفاق افتاد و ایشان دیگر آنان را ندیدند تا اینکه شب دیگری نزد او آمدند؛ چشمانش خواب بود اما دلش بیدار بود؛ و پیامبران نیز چنیناند که چشمانشان میخوابد اما دلهایشان نمیخوابد. آنان با او سخن نگفتند تا اینکه او را برداشتند و کنار چاه زمزم نهادند. سپس جبرئیل سرپرستی او را بر عهده گرفت. جبرئیل میان گلو و سینهاش را شکافت و آنچه در سینه و شکمش بود بیرون آورد و با دست خود با آب زمزم شست تا درونش پاک شد. سپس تشتی زرین آورده شد که در آن ظرفی طلایی مملو از ایمان و حکمت بود. جبرئیل سینه و رگهای گلویش را با آن پر کرد و سپس بست. آنگاه او را به آسمان دنیا بالا برد و دری از درهای آن را کوبید. ساکنان آسمان پرسیدند: «کیست؟» جبرئیل گفت: «جبرئیل.» پرسیدند: «چه کسی همراه توست؟» گفت: «محمد.» پرسیدند: «آیا فراخوانده شده است؟» گفت: «آری.» گفتند: «خوش آمد، مورد پذیرش است.» پس اهل آسمان از آمدنش شادمان شدند، هرچند نمیدانستند الله چه ارادهای درباره او در زمین دارد تا اینکه الله ایشان را آگاه ساخت. در آسمان دنیا آدم را دید. جبرئیل به او گفت: «این پدرت است، بر او سلام کن.» او سلام کرد و آدم پاسخ سلامش را داد و گفت: «خوش آمدی ای پسر من! چه پسر نیکویی هستی!» سپس در آسمان دنیا دو رود روان دید. پرسید: «ای جبرئیل، این دو رود چیستند؟» جبرئیل گفت: «اینها سرچشمه نیل و فرات هستند.» سپس او را در آسمان گرداند، ناگهان رود دیگری دید که بر کرانه آن قصری از مروارید و زبرجد بود. دست در رود فرو برد، دید گِل آن چون مشک خوشبوست. پرسید: «ای جبرئیل، این چیست؟» جبرئیل گفت: «این کوثر است که پروردگارت برایت ذخیره کرده است.» سپس او را به آسمان دوم بالا برد. فرشتگان همان پرسشهای آسمان اول را کردند: «کیست؟» جبرئیل گفت: «جبرئیل.» پرسیدند: «همراهت کیست؟» گفت: «محمد ﷺ.» پرسیدند: «آیا مبعوث شده است؟» گفت: «آری.» گفتند: «خوش آمد، مورد پذیرش است.» سپس او را به آسمان سوم، چهارم، پنجم، ششم و هفتم بالا برد و در هر آسمان فرشتگان همان سخنان را گفتند. در هر آسمان پیامبرانی بودند که نامشان ذکر شد؛ از جمله به یاد دارم ادریس در آسمان دوم، هارون در چهارم، پیامبری دیگر در پنجم که نامش را حفظ نکردم، ابراهیم در ششم و موسی در هفتم به خاطر امتیاز همسخنی مستقیم با الله. موسی گفت: «ای پروردگارم! گمان نمیکردم کسی بالاتر از من ارتقا یابد.» سپس جبرئیل او
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
پاداش پنج نماز روزانه برابر با پاداش پنجاه نماز است.
سفر شبانهٔ پیامبر ﷺ از مکه و عروج ایشان به آسمانها.
درختی بلندمرتبه در آسمانها که در ماجرای معراج از آن یاد شده است.
ثبت و نوشتهای آسمانی که در آن فرمان خداوند دربارهٔ نمازها و پاداش آنها ذکر شده است.
عالمان کلاسیک از این روایت چنین برداشت میکنند که پنج نماز روزانه واجبی ثابتاند و خداوند از روی رحمت، پاداش آنها را برابر با پاداش پنجاه نماز قرار داده است. سفارشهای مکرر موسی نشاندهندهٔ دلسوزی او برای امت محمد ﷺ است؛ پیامبر ﷺ نیز در نهایت، با احترام به خداوند، تکلیف مقرر را پذیرفت. عالمان همچنین تأکید میکنند که رویدادهای ویژهٔ معراج از امور غیبیاند و بر پایهٔ وحی پذیرفته میشوند.
- با بهجا آوردن نمازهای پنجگانه در وقت خود و با حضور قلب، از آنها محافظت کنید.
- هنگام نماز به رحمت خداوند بیندیشید: عملی اندک میتواند پاداشی چندبرابر داشته باشد.
- از افراد مورد اعتماد مشورت بگیرید، اما با فروتنی و توکل از هدایت خداوند پیروی کنید.
این روایت از انس نیز به رویدادهای مربوط به سفر شبانه میپردازد و گزارش معراج را کاملتر میکند.
Sahih al-Bukhari · #349 (Sahih)این روایت هم سفر شبانه و دیدار پیامبر ﷺ با پیامبران پیشین را شرح میدهد.
Sahih al-Bukhari · #7371 (Sahih)این روایت جایگاه ویژه و هدایتگری پیامبر ﷺ در میان امت را برجسته میکند.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.