Sunan Ibn Majah، حدیث 55
روایتشده توسط Mu'adh ibn Jabal. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
به روایت Mu'adh ibn Jabal
روایت
حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ حَمَّادٍ، سَجَّادَةُ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الأَمَوِيُّ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سَعِيدِ بْنِ حَسَّانَ، عَنْ عُبَادَةَ بْنِ نُسَىٍّ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ غَنْمٍ، حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ جَبَلٍ، قَالَ لَمَّا بَعَثَنِي رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ إِلَى الْيَمَنِ قَالَ " لاَ تَقْضِيَنَّ وَلاَ تَفْصِلَنَّ إِلاَّ بِمَا تَعْلَمُ فَإِنْ أَشْكَلَ عَلَيْكَ أَمْرٌ فَقِفْ حَتَّى تُبَيِّنَهُ أَوْ تَكْتُبَ إِلَىَّ فِيهِ " .
حسن بن حماد سجاده برای ما حدیث کرد، یحیی بن سعید اموی برای ما حدیث کرد، از محمد بن سعید بن حسان، از عباده بن نسیّ، از عبدالرحمن بن غنم، معاذ بن جبل برای ما حدیث کرد. او گفت: هنگامی که رسول الله ﷺ مرا به یمن فرستادند، فرمودند:
«هرگز قضاوت و داوری نکن مگر بر اساس آنچه میدانی. اگر امری بر تو مبهم شد، درنگ کن تا آن را روشن سازی یا دربارهاش به من نامه بنویسی.»
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
قاضی باید تنها بر پایه دانش معتبر حکم کند.
تصمیم قاضی دربارهٔ اختلاف یا پروندهٔ قضایی.
موضوعی که واقعیتهای آن یا قاعدهٔ قابلاعمال بر آن هنوز بهاندازهٔ کافی روشن نشده است.
از آنجا که زنجیرهٔ راویان این روایت بسیار ضعیف است، عالمان کلاسیک بر پایهٔ آن حکم فقهی مستقلی وضع نمیکنند. قاعدهٔ کلیترِ بررسی دقیق و حکم نکردن بدون علم، با متون معتبر و اصول حقوقی پذیرفتهشده پشتیبانی میشود. مذاهب فقهی در چارچوب روشهای خود بر دلیل، تخصص و احراز دقیق واقعیتها تأکید دارند؛ در صورت ابهام، قاضی باید موضوع را بیشتر بررسی کند و خودسرانه حکم ندهد.
- پیش از تصمیمگیری، واقعیتها و مدارک را بررسی کنید.
- اگر موضوعی فراتر از دانش شماست، از متخصص نظر بخواهید.
- اگر اطلاعات مهمی در دست نیست، صدور حکم را به تعویق بیندازید و روشن کنید چه مواردی باید بیشتر بررسی شوند.
این حدیث صحیح، قاضیان را از صدور حکم نادرست در صورت داوری نکردنِ دقیق برحذر میدارد. این روایت بر اهمیت دانش، بررسی و عدالت تأکید دارد.
Sahih al-Bukhari · #7170 (Sahih)این روایت بر مسئولیت کسانی که عهدهدار قدرت و اختیارند تأکید میکند. این معنا با دقتی که از قاضی انتظار میرود سازگار است.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.