کتاب اذان و سنت‌های آن · Sunan Ibn Majah

Sunan Ibn Majah، حدیث 706

روایت‌شده توسط Abdullah ibn Zayd. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Hasan (خوب)کتاب: کتاب اذان و سنت‌های آن
سنن ابن ماجه
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Abdullah ibn Zayd

Hasan (خوب)

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا أَبُو عُبَيْدٍ، مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدِ بْنِ مَيْمُونٍ الْمَدَنِيُّ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ الْحَرَّانِيُّ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَاقَ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيُّ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَدْ هَمَّ بِالْبُوقِ وَأَمَرَ بِالنَّاقُوسِ فَنُحِتَ فَأُرِيَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ زَيْدٍ فِي الْمَنَامِ قَالَ رَأَيْتُ رَجُلاً عَلَيْهِ ثَوْبَانِ أَخْضَرَانِ يَحْمِلُ نَاقُوسًا فَقُلْتُ لَهُ يَا عَبْدَ اللَّهِ تَبِيعُ النَّاقُوسَ قَالَ وَمَا تَصْنَعُ بِهِ قُلْتُ أُنَادِي بِهِ إِلَى الصَّلاَةِ ‏.‏ قَالَ أَفَلاَ أَدُلُّكَ عَلَى خَيْرٍ مِنْ ذَلِكَ قُلْتُ وَمَا هُوَ قَالَ تَقُولُ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ حَىَّ عَلَى الصَّلاَةِ حَىَّ عَلَى الصَّلاَةِ حَىَّ عَلَى الْفَلاَحِ حَىَّ عَلَى الْفَلاَحِ ‏.‏ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ ‏.‏ قَالَ فَخَرَجَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ زَيْدٍ حَتَّى أَتَى رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فَأَخْبَرَهُ بِمَا رَأَى ‏.‏ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ رَأَيْتُ رَجُلاً عَلَيْهِ ثَوْبَانِ أَخْضَرَانِ يَحْمِلُ نَاقُوسًا ‏.‏ فَقَصَّ عَلَيْهِ الْخَبَرَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏ "‏ إِنَّ صَاحِبَكُمْ قَدْ رَأَى رُؤْيَا فَاخْرُجْ مَعَ بِلاَلٍ إِلَى الْمَسْجِدِ فَأَلْقِهَا عَلَيْهِ وَلْيُنَادِ بِلاَلٌ فَإِنَّهُ أَنْدَى صَوْتًا مِنْكَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَخَرَجْتُ مَعَ بِلاَلٍ إِلَى الْمَسْجِدِ فَجَعَلْتُ أُلْقِيهَا عَلَيْهِ وَهُوَ يُنَادِي بِهَا ‏.‏ قَالَ فَسَمِعَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ بِالصَّوْتِ فَخَرَجَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَاللَّهِ لَقَدْ رَأَيْتُ مِثْلَ الَّذِي رَأَى ‏.‏ قَالَ أَبُو عُبَيْدٍ فَأَخْبَرَنِي أَبُو بَكْرٍ الْحَكَمِيُّ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ زَيْدٍ الأَنْصَارِيَّ قَالَ فِي ذَلِكَ أَحْمَدُ اللَّهَ ذَا الْجَلاَلِ وَذَا الإِكْرَامِ حَمْدًا عَلَى الأَذَانِ كَثِيرًا إِذْ أَتَانِي بِهِ الْبَشِيرُ مِنَ اللَّهِ فَأَكْرِمْ بِهِ لَدَىَّ بَشِيرًا فِي لَيَالٍ وَالَى بِهِنَّ ثَلاَثٍ كُلَّمَا جَاءَ زَادَنِي تَوْقِيرًا

ترجمه

ابوعبید، محمد بن عبید بن میمون مدنی به ما حدیث کرد، محمد بن سلمه حرانی به ما حدیث کرد، محمد بن اسحاق به ما حدیث کرد، محمد بن ابراهیم تیمی به ما حدیث کرد، از محمد بن عبدالله بن زید، از پدرش که گفت: رسول خدا ﷺ قصد استفاده از شیپور را داشتند و دستور دادند تا ناقوسی ساخته شود، پس آن را ساختند. سپس عبدالله بن زید در خواب دید. گفت:

«مردی را دیدم که دو جامه سبز بر تن داشت و ناقوسی حمل می‌کرد. به او گفتم: 'ای بنده خدا، آیا این ناقوس را می‌فروشی؟' گفت: 'با آن چه خواهی کرد؟' گفتم: 'با آن مردم را به نماز فرا می‌خوانم.' گفت: 'آیا تو را به چیزی بهتر از آن راهنمایی نکنم؟' گفتم: 'آن چیست؟' گفت: 'بگو: الله اکبر، الله اکبر، الله اکبر، الله اکبر؛ اشهد ان لا اله الا الله، اشهد ان لا اله الا الله؛ اشهد ان محمدا رسول الله، اشهد ان محمدا رسول الله؛ حی علی الصلاه، حی علی الصلاه؛ حی علی الفلاح، حی علی الفلاح؛ الله اکبر، الله اکبر؛ لا اله الا الله.'» عبدالله بن زید گفت: سپس بیرون رفتم و نزد رسول خدا ﷺ آمدم و آنچه دیده بودم به ایشان خبر دادم. گفتم: «ای رسول خدا، مردی را دیدم که دو جامه سبز بر تن داشت و ناقوسی حمل می‌کرد.» سپس ماجرا را برای ایشان بازگو کردم. رسول خدا ﷺ فرمودند: «همراه شما رؤیای صادقه‌ای دیده است. همراه بلال به مسجد برو و این کلمات را به او بیاموز تا بلال اذان بگوید، زیرا صدای او رساتر از توست.» گفت: سپس همراه بلال به مسجد رفتم و من کلمات را به او می‌آموختم و او آنها را فریاد می‌زد. عمر بن خطاب آن صدا را شنید و بیرون آمد و گفت: «ای رسول خدا! سوگند به خدا، من نیز همانند او دیده‌ام.» ابوعبید گفت: ابوبکر حکمی به من خبر داد که عبدالله بن زید انصاری در این باره گفته است: «خدای صاحب جلال و اکرام را بر اذان بسیار سپاس می‌گویم، آنگاه که مژده‌دهنده‌ای از جانب خدا آن را برایم آورد، پس نزد من چه مژده‌دهنده گرامی‌ای بود! در سه شب پی‌درپی، هر بار که آمد، بر تکریم من افزود.»

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

اذان پس از خوابی تأیید شد و پیامبر ﷺ آن را به تصویب رساند.

پیشینه و سبب بیان

جامعه در پی راهی برای اعلام وقت نماز بود. نواختن شیپور و به‌صدا درآوردن زنگ مطرح شد؛ سپس عبدالله بن زید خوابش را برای پیامبر ﷺ بازگفت و ایشان به بلال دستور دادند عبارت‌های اذان را بر زبان آورد.

توضیح واژه‌های دشوار
اذان

ندای مقرر برای اعلام فرارسیدن وقت نماز.

حیّ علی الصلاة

به سوی نماز بیایید.

حیّ علی الفلاح

به سوی رستگاری و کامیابی بیایید.

برداشت‌های عالمان

عالمان کلاسیک از این روایت چنین برداشت کرده‌اند که اذان با الفاظ ادا می‌شود و پیامبر ﷺ خواب عبدالله بن زید را با پذیرفتن آن به‌عنوان راهنمای اذان تأیید کرد. بلال به‌سبب صدای نیرومندش انتخاب شد؛ این نشان می‌دهد که مؤذن باید ندا را چنان واضح به گوش مردم برساند. گزارش اینکه عمر نیز همان خواب را دید، تأییدی افزوده است؛ بااین‌حال اعتبار دینی اذان بر تأیید پیامبر ﷺ استوار است.

درس‌هایی برای امروز
  1. اذان را روشن و دقیق بگویید تا مردم بتوانند آن را بشنوند.
  2. برای جایگاه مؤذن ارزش قائل شوید و به او کمک کنید وظیفه‌اش را به‌خوبی انجام دهد.
  3. به خواب‌ها اجازه ندهید به‌تنهایی و بر پایه نظر شخصی احکام دینی تعیین کنند؛ از رهنمودهایی پیروی کنید که پیامبر ﷺ تأیید کرده است.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.