کتاب اذان و سنت‌های آن · Sunan Ibn Majah

Sunan Ibn Majah، حدیث 708

روایت‌شده توسط Abu Mahdhurah. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: کتاب اذان و سنت‌های آن
سنن ابن ماجه
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Abu Mahdhurah

Sahih (معتبر)

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، وَمُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى، قَالاَ حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ، أَنْبَأَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، أَخْبَرَنِي عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ أَبِي مَحْذُورَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَيْرِيزٍ، - وَكَانَ يَتِيمًا فِي حِجْرِ أَبِي مَحْذُورَةَ بْنِ مِعْيَرٍ حِينَ جَهَّزَهُ إِلَى الشَّامِ - فَقُلْتُ لأَبِي مَحْذُورَةَ أَىْ عَمِّ إِنِّي خَارِجٌ إِلَى الشَّامِ وَإِنِّي أُسْأَلُ عَنْ تَأْذِينِكَ فَأَخْبَرَنِي أَنَّ أَبَا مَحْذُورَةَ قَالَ خَرَجْتُ فِي نَفَرٍ فَكُنَّا بِبَعْضِ الطَّرِيقِ فَأَذَّنَ مُؤَذِّنُ رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ بِالصَّلاَةِ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فَسَمِعْنَا صَوْتَ الْمُؤَذِّنِ وَنَحْنُ عَنْهُ مُتَنَكِّبُونَ فَصَرَخْنَا نَحْكِيهِ نَهْزَأُ بِهِ فَسَمِعَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فَأَرْسَلَ إِلَيْنَا قَوْمًا فَأَقْعَدُونَا بَيْنَ يَدَيْهِ فَقَالَ ‏"‏ أَيُّكُمُ الَّذِي سَمِعْتُ صَوْتَهُ قَدِ ارْتَفَعَ ‏"‏ ‏.‏ فَأَشَارَ إِلَىَّ الْقَوْمُ كُلُّهُمْ وَصَدَقُوا فَأَرْسَلَ كُلَّهُمْ وَحَبَسَنِي وَقَالَ لِي ‏"‏ قُمْ فَأَذِّنْ ‏"‏ ‏.‏ فَقُمْتُ وَلاَ شَىْءَ أَكْرَهُ إِلَىَّ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ وَلاَ مِمَّا يَأْمُرُنِي بِهِ فَقُمْتُ بَيْنَ يَدَىْ رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فَأَلْقَى عَلَىَّ رَسُولُ اللَّهِ التَّأْذِينَ هُوَ بِنَفْسِهِ فَقَالَ ‏"‏ قُلِ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ قَالَ لِي ‏"‏ ارْجِعْ فَمُدَّ مِنْ صَوْتِكَ أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ حَىَّ عَلَى الصَّلاَةِ حَىَّ عَلَى الصَّلاَةِ حَىَّ عَلَى الْفَلاَحِ حَىَّ عَلَى الْفَلاَحِ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ دَعَانِي حِينَ قَضَيْتُ التَّأْذِينَ فَأَعْطَانِي صُرَّةً فِيهَا شَىْءٌ مِنْ فِضَّةٍ ثُمَّ وَضَعَ يَدَهُ عَلَى نَاصِيَةِ أَبِي مَحْذُورَةَ ثُمَّ أَمَرَّهَا عَلَى وَجْهِهِ مِنْ بَيْنِ يَدَيْهِ ثُمَّ عَلَى كَبِدِهِ ثُمَّ بَلَغَتْ يَدُ رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ سُرَّةَ أَبِي مَحْذُورَةَ ثُمَّ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ بَارَكَ اللَّهُ لَكَ وَبَارَكَ عَلَيْكَ ‏"‏ ‏.‏ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَمَرْتَنِي بِالتَّأْذِينِ بِمَكَّةَ قَالَ ‏"‏ نَعَمْ قَدْ أَمَرْتُكَ ‏"‏ ‏.‏ فَذَهَبَ كُلُّ شَىْءٍ كَانَ لِرَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ مِنْ كَرَاهِيَةٍ وَعَادَ ذَلِكَ كُلُّهُ مَحَبَّةً لِرَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فَقَدِمْتُ عَلَى عَتَّابِ بْنِ أَسِيدٍ عَامِلِ رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ بِمَكَّةَ فَأَذَّنْتُ مَعَهُ بِالصَّلاَةِ عَلَى أَمْرِ رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏.‏ قَالَ وَأَخْبَرَنِي ذَلِكَ مَنْ أَدْرَكَ أَبَا مَحْذُورَةَ عَلَى مَا أَخْبَرَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَيْرِيزٍ ‏.‏

ترجمه

محمد بن بشار و محمد بن یحیی به ما حدیث کردند، هر دو گفتند: ابوعاصم به ما حدیث کرد، ابن جریج به ما خبر داد، عبدالعزیز بن عبدالملک بن ابومحذوره به من خبر داد، از عبدالله بن محیریز — که یتیمی در دامان ابومحذوره بن معیار بود هنگامی که او را برای سفر به شام آماده می‌کرد — پس به ابومحذوره گفتم:

«ای عمویم! من عازم شام هستم و قطعاً از من درباره شیوه اذان تو پرسیده خواهد شد، پس مرا آگاه کن.» او به من اطلاع داد که ابومحذوره گفت: «با گروهی از مردم خارج شدیم و در جایی از مسیر بودیم که مؤذن رسول الله ﷺ در حضور ایشان برای نماز اذان داد. ما صدای مؤذن را شنیدیم در حالی که از آن روی گردان بودیم، پس شروع به فریاد زدن کردیم و با تمسخر آن را تقلید نمودیم. رسول الله ﷺ صدای ما را شنید، سپس کسانی را به سوی ما فرستاد که ما را آوردند و در برابر ایشان نشاندند. فرمودند: «کدام یک از شماست که صدایش را بلند شنیدم؟» همه مردم به من اشاره کردند و راست گفتند. ایشان همه آنان را مرخص کردند اما مرا نگه داشتند و به من فرمودند: «برخیز و اذان بگو.» برخاستم در حالی که هیچ چیز نزد من مبغوض‌تر از رسول الله ﷺ و دستوری که به من می‌دادند نبود. در برابر رسول الله ﷺ ایستادم و خودِ رسول الله ﷺ کلمات اذان را به من آموختند. فرمودند: «بگو: الله اکبر الله اکبر الله اکبر الله اکبر، اشهد ان لا اله الا الله اشهد ان لا اله الا الله، اشهد ان محمداً رسول الله اشهد ان محمداً رسول الله.» سپس به من فرمودند: «بازگرد و صدایت را بالا ببر: اشهد ان لا اله الا الله اشهد ان لا اله الا الله، اشهد ان محمداً رسول الله اشهد ان محمداً رسول الله، حی علی الصلاة حی علی الصلاة، حی علی الفلاح حی علی الفلاح، الله اکبر الله اکبر، لا اله الا الله.» سپس چون اذان را به پایان رساندم، مرا فراخواندند و کیسه‌ای کوچک حاوی مقداری نقره به من دادند. آنگاه دست مبارکشان را بر پیشانی ابومحذوره نهادند، سپس بر چهره‌اش کشیدند، بعد بر سینه و قلبش، تا اینکه دست رسول الله ﷺ به ناف ابومحذوره رسید. سپس رسول الله ﷺ فرمودند: «خداوند به تو برکت دهد و برکت را بر تو فرو ریزد.» گفتم: «ای رسول خدا! آیا مرا به اذان گفتن در مکه امر می‌فرمایید؟» فرمودند: «آری، تو را امر کردم.» آنگاه هرگونه تنفری که نسبت به رسول الله ﷺ در دلم بود از بین رفت و تماماً به محبت نسبت به رسول الله ﷺ تبدیل شد. سپس نزد عتاب بن اسید، کارگزار رسول الله ﷺ در مکه رفتم و به فرمان رسول الله ﷺ همراه او برای نماز اذان دادم.» راوی گفت: کسانی که ابومحذوره را دریافته بودند نیز همانند آنچه عبدالله بن محیریز به من خبر داد، این ماجرا را برایم بازگو کردند.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

پیامبر ﷺ تمسخر ابومحذوره را به محبت و خدمت تبدیل کرد.

پیشینه و سبب بیان

ابومحذوره نقل می‌کند که او و گروهی، اذان را تقلید و مسخره می‌کردند. پیامبر ﷺ او را فراخواند، اذان را به او آموخت و او را مأمور کرد که در مکه اذان بگوید.

توضیح واژه‌های دشوار
اذان

ندایی که مسلمانان را به نماز فرامی‌خواند.

حیّ علی الصلاة

به سوی نماز بشتابید.

حیّ علی الفلاح

به سوی رستگاری بشتابید.

برداشت‌های عالمان

عالمان از این روایت چنین برداشت می‌کنند که اذان باید با دقت آموخته شود و با صدایی روشن و رسا ادا گردد. این روایت همچنین نشان می‌دهد که پیامبر ﷺ چگونه با حکمت و مهربانی مردم را راهنمایی می‌کرد: او تنها ابومحذوره را سرزنش نکرد، بلکه مسئولیتی به او سپرد و دلش را به دست آورد. جزئیات مورد اختلاف عالمان دربارهٔ تعداد تکرارها در اذان متفاوت است؛ این روایت صورتی را شرح می‌دهد که ابومحذوره آموخت.

درس‌هایی برای امروز
  1. در برابر تمسخر، هم مرزهای روشن تعیین کنید و هم فرصت آموختن خوبی‌ها را بدهید.
  2. اذان را با دقت ادا کنید و آن را با صدایی دعوت‌کننده به نماز بگویید.
  3. اگر مسئولیت‌پذیری به تغییر کسی کمک می‌کند، به او که خطایی کرده مسئولیت بسپارید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.