کتاب نماز مسافر · Sahih Muslim

Sahih Muslim، حدیث 1946

روایت‌شده توسط Jabir ibn Abdullah. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: کتاب نماز مسافر
صحيح مسلم
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Jabir ibn Abdullah

Sahih (معتبر)

صحيح مسلم در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ يُونُسَ، حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ، حَدَّثَنَا أَبُو الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ غَزَوْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَوْمًا مِنْ جُهَيْنَةَ فَقَاتَلُونَا قِتَالاً شَدِيدًا فَلَمَّا صَلَّيْنَا الظُّهْرَ قَالَ الْمُشْرِكُونَ لَوْ مِلْنَا عَلَيْهِمْ مَيْلَةً لاَقْتَطَعْنَاهُمْ ‏.‏ فَأَخْبَرَ جِبْرِيلُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ذَلِكَ فَذَكَرَ ذَلِكَ لَنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم - قَالَ - وَقَالُوا إِنَّهُ سَتَأْتِيهِمْ صَلاَةٌ هِيَ أَحَبُّ إِلَيْهِمْ مِنَ الأَوْلاَدِ فَلَمَّا حَضَرَتِ الْعَصْرُ - قَالَ - صَفَّنَا صَفَّيْنِ وَالْمُشْرِكُونَ بَيْنَنَا وَبَيْنَ الْقِبْلَةِ - قَالَ - فَكَبَّرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَكَبَّرْنَا وَرَكَعَ فَرَكَعْنَا ثُمَّ سَجَدَ وَسَجَدَ مَعَهُ الصَّفُّ الأَوَّلُ فَلَمَّا قَامُوا سَجَدَ الصَّفُّ الثَّانِي ثُمَّ تَأَخَّرَ الصَّفُّ الأَوَّلُ وَتَقَدَّمَ الصَّفُّ الثَّانِي فَقَامُوا مَقَامَ الأَوَّلِ فَكَبَّرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَكَبَّرْنَا وَرَكَعَ فَرَكَعْنَا ثُمَّ سَجَدَ وَسَجَدَ مَعَهُ الصَّفُّ الأَوَّلُ وَقَامَ الثَّانِي فَلَمَّا سَجَدَ سَجَدَ الصَّفُّ الثَّانِي ثُمَّ جَلَسُوا جَمِيعًا سَلَّمَ عَلَيْهِمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ قَالَ أَبُو الزُّبَيْرِ ثُمَّ خَصَّ جَابِرٌ أَنْ قَالَ كَمَا يُصَلِّي أُمَرَاؤُكُمْ هَؤُلاَءِ ‏.‏

ترجمه

احمد بن عبدالله بن یونس برای ما حدیث کرد، زهیر برای ما حدیث کرد، ابوالزبیر از جابر نقل کرد که گفت: همراه رسول خدا ﷺ با گروهی از قبیله جهینه جنگیدیم و آنها با ما سخت جنگیدند. چون نماز ظهر را به جا آوردیم، مشرکان گفتند:

«اگر بر آنان حمله می‌کردیم، کارشان را تمام کرده بودیم.» جبرئیل این موضوع را به رسول خدا ﷺ اطلاع داد و رسول خدا ﷺ آن را برای ما بازگو کرد و فرمود که آنها همچنین گفته‌اند: «به‌زودی وقتی نمازی فرا می‌رسد که نزد آنان از فرزندانشان نیز محبوب‌تر است.» هنگامی که وقت عصر رسید، ما را در دو صف مرتب کرد در حالی که مشرکان میان ما و قبله بودند. رسول خدا ﷺ تکبیر گفت و ما نیز تکبیر گفتیم؛ ایشان رکوع کرد و ما نیز رکوع کردیم. سپس سجده کرد و صف اول همراه او سجده کردند. وقتی آنها برخاستند، صف دوم به سجده رفت. آنگاه صف اول به عقب رفت و صف دوم پیش آمد و جای صف اول را گرفت. رسول خدا ﷺ دوباره تکبیر گفت و ما نیز تکبیر گفتیم؛ ایشان رکوع کرد و ما نیز رکوع کردیم. سپس سجده کرد و صف اول همراه او سجده کردند و صف دوم ایستاده ماند. وقتی صف دوم نیز سجده کرد، همگی نشستند و رسول خدا ﷺ به آنها سلام داد. ابوالزبیر گفت: سپس جابر به‌طور ویژه اشاره کرد: «همان‌گونه که این امیرانتان نماز می‌خوانند.»

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

در هنگام خطر می‌توان نماز جماعت را به شکلی انعطاف‌پذیر برگزار کرد، بی‌آنکه آن را ترک کرد.

پیشینه و سبب بیان

جابر روایت می‌کند که مسلمانان در لشکرکشی‌ای علیه جُهَینه جنگیدند. پس از آنکه طرف مقابل نماز آنان را فرصتی برای حمله دانست، مسلمانان هنگام نماز عصر در دو صف و با آرایشی هوشیارانه قرار گرفتند.

توضیح واژه‌های دشوار
نماز خوف

شیوه‌ای از نماز که با در نظر گرفتن خطر و لزوم هوشیاری، مانند زمان نبرد، برگزار می‌شود.

سجود

به خاک افتادن و نهادن پیشانی بر زمین.

قبله

جهت کعبه در مکه که مسلمانان هنگام نماز رو به سوی آن می‌ایستند.

برداشت‌های عالمان

عالمان کلاسیک از این روایت نتیجه می‌گیرند که حتی در صورت تهدید خطر نیز نماز جماعت برپا می‌شود، اما آرایش آن باید امنیت را تأمین کند. صف‌ها جای خود را عوض می‌کنند تا هر دو گروه همراه امام نماز بخوانند و به نوبت سجده کنند. این روایت یکی از شیوه‌های نماز خوف را شرح می‌دهد؛ روایت‌های صحیح دیگری نیز شیوه‌های دیگری را نشان می‌دهند. مذاهب فقهی این گونه‌های مختلف را در چارچوب احکام نماز در شرایط خطر بررسی می‌کنند و چگونگی اجرای آن را با وضعیت موجود تطبیق می‌دهند.

درس‌هایی برای امروز
  1. در شرایط دشوار به نماز پایبند بمانید و شیوهٔ برگزاری آن را با وضعیت امنیتی سازگار کنید.
  2. هنگام تهدید خطر، تدابیر عملی بیندیشید تا عبادت و هوشیاری در کنار هم حفظ شوند.
  3. وظایف را روشن کنید و هرگاه لازم بود، گروه‌ها را به‌صورت منظم جابه‌جا کنید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.