کتاب نماز خسوف و کسوف · Sahih Muslim

Sahih Muslim، حدیث 2091

روایت‌شده توسط A'isha. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: کتاب نماز خسوف و کسوف
صحيح مسلم
چه کسی روایت کرد؟

به روایت A'isha

Sahih (معتبر)

صحيح مسلم در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنِي حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى، أَخْبَرَنِي ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي يُونُسُ، ح وَحَدَّثَنِي أَبُو الطَّاهِرِ، وَمُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ الْمُرَادِيُّ قَالاَ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، عَنْ يُونُسَ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ، عَنْ عَائِشَةَ، زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَتْ خَسَفَتِ الشَّمْسُ فِي حَيَاةِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَخَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلَى الْمَسْجِدِ فَقَامَ وَكَبَّرَ وَصَفَّ النَّاسُ وَرَاءَهُ فَاقْتَرَأَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قِرَاءَةً طَوِيلَةً ثُمَّ كَبَّرَ فَرَكَعَ رُكُوعًا طَوِيلاً ثُمَّ رَفَعَ رَأْسَهُ فَقَالَ ‏"‏ سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ رَبَّنَا وَلَكَ الْحَمْدُ ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ قَامَ فَاقْتَرَأَ قِرَاءَةً طَوِيلَةً هِيَ أَدْنَى مِنَ الْقِرَاءَةِ الأُولَى ثُمَّ كَبَّرَ فَرَكَعَ رُكُوعًا طَوِيلاً هُوَ أَدْنَى مِنَ الرُّكُوعِ الأَوَّلِ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ رَبَّنَا وَلَكَ الْحَمْدُ ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ سَجَدَ - وَلَمْ يَذْكُرْ أَبُو الطَّاهِرِ ثُمَّ سَجَدَ - ثُمَّ فَعَلَ فِي الرَّكْعَةِ الأُخْرَى مِثْلَ ذَلِكَ حَتَّى اسْتَكْمَلَ أَرْبَعَ رَكَعَاتٍ وَأَرْبَعَ سَجَدَاتٍ وَانْجَلَتِ الشَّمْسُ قَبْلَ أَنْ يَنْصَرِفَ ثُمَّ قَامَ فَخَطَبَ النَّاسَ فَأَثْنَى عَلَى اللَّهِ بِمَا هُوَ أَهْلُهُ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ إِنَّ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ آيَتَانِ مِنْ آيَاتِ اللَّهِ لاَ يَخْسِفَانِ لِمَوْتِ أَحَدٍ وَلاَ لِحَيَاتِهِ فَإِذَا رَأَيْتُمُوهَا فَافْزَعُوا لِلصَّلاَةِ ‏"‏ ‏.‏ وَقَالَ أَيْضًا ‏"‏ فَصَلُّوا حَتَّى يُفَرِّجَ اللَّهُ عَنْكُمْ ‏"‏ ‏.‏ وَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ رَأَيْتُ فِي مَقَامِي هَذَا كُلَّ شَىْءٍ وُعِدْتُمْ حَتَّى لَقَدْ رَأَيْتُنِي أُرِيدُ أَنْ آخُذَ قِطْفًا مِنَ الْجَنَّةِ حِينَ رَأَيْتُمُونِي جَعَلْتُ أُقَدِّمُ - وَقَالَ الْمُرَادِيُّ أَتَقَدَّمُ - وَلَقَدْ رَأَيْتُ جَهَنَّمَ يَحْطِمُ بَعْضُهَا بَعْضًا حِينَ رَأَيْتُمُونِي تَأَخَّرْتُ وَرَأَيْتُ فِيهَا ابْنَ لُحَىٍّ وَهُوَ الَّذِي سَيَّبَ السَّوَائِبَ ‏"‏ ‏.‏ وَانْتَهَى حَدِيثُ أَبِي الطَّاهِرِ عِنْدَ قَوْلِهِ ‏"‏ فَافْزَعُوا لِلصَّلاَةِ ‏"‏ ‏.‏ وَلَمْ يَذْكُرْ مَا بَعْدَهُ ‏.‏

ترجمه

حرملة بن یحیی برایم حدیث کرد و گفت: ابن وهب مرا خبر داد، یونس مرا خبر داد. و ابوطاهر و محمد بن سلمه مرادی برایم حدیث کردند و هر دو گفتند: ابن وهب از یونس، و او از ابن شهاب برایمان حدیث کرد که عروه بن زبیر مرا خبر داد، او از عایشه همسر پیامبر ﷺ روایت کرد که فرمود: در زمان رسول الله ﷺ خورشید گرفت. پس رسول الله ﷺ به مسجد رفتند و ایستادند و تکبیر گفتند و مردم پشت سر ایشان صف بستند. سپس رسول الله ﷺ قرائتی طولانی کردند، آنگاه تکبیر گفتند و رکوعی طولانی نمودند. سپس سر برداشتند و فرمودند:

«سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ، رَبَّنَا وَلَكَ الْحَمْدُ». سپس دوباره ایستادند و قرائتی طولانی کردند که کوتاه‌تر از قرائت اول بود. آنگاه تکبیر گفتند و رکوعی طولانی کردند که کوتاه‌تر از رکوع اول بود. سپس فرمودند: «سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ، رَبَّنَا وَلَكَ الْحَمْدُ». سپس سجده کردند — هرچند ابوطاهر عبارت «سپس سجده کردند» را ذکر نکرده است. سپس در رکعت دیگر نیز همین کار را انجام دادند تا چهار رکوع و چهار سجده کامل شد و پیش از آنکه نماز را تمام کنند، خورشید روشن شد. سپس برخاستند و برای مردم خطبه خواندند و خداوند را چنان‌که شایسته اوست ستایش کردند و فرمودند: «همانا خورشید و ماه دو نشانه از نشانه‌های خداوند هستند و به خاطر مرگ یا زندگی کسی نمی‌گیرند. پس چون آن‌ها را دیدید، به سوی نماز بشتابید.» همچنین فرمودند: «نماز بخوانید تا خداوند این اضطراب را از شما برطرف سازد.» و رسول الله ﷺ فرمودند: «من در جایگاه خود همه چیزهایی را که به شما وعده داده شده بود دیدم؛ چنان‌که حتی خواستم خوشه‌ای از بهشت بچینم، درست هنگامی که شما مرا دیدید جلو رفتم. و همانا جهنم را دیدم که برخی از اجزای آن برخی دیگر را در هم می‌شکستند، درست هنگامی که شما مرا دیدید عقب رفتم. و در آنجا ابن لحیّ را دیدم که همان کسی است که سوائب (شتران رها شده) را بدعت نهاد.» حدیث ابوطاهر با سخن ایشان «فَافْزَعُوا لِلصَّلاَةِ» (به سوی نماز بشتابید) پایان می‌یابد و آنچه بعد از آن است را ذکر نکرده است.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

هنگام خورشیدگرفتگی، پیامبر ﷺ نماز گزارد و خرافه‌باوری را رد کرد.

پیشینه و سبب بیان

خورشیدگرفتگی در زمان زندگی پیامبر ﷺ رخ داد. این روایت علت تاریخی مشخص دیگری ذکر نمی‌کند.

توضیح واژه‌های دشوار
رکوع

خم‌شدن در نماز.

سجده

به خاک افتادن به‌گونه‌ای که پیشانی زمین را لمس کند.

سائبه

شتری که طبق رسمی پیش از اسلام آزاد می‌شد و دیگر نباید برای کار یا ذبح به کار گرفته می‌شد.

برداشت‌های عالمان

عالمان از این روایت چنین برداشت می‌کنند که خورشیدگرفتگی یا ماه‌گرفتگی نشانه‌ای از سوی خداوند است، نه پیش‌درآمد مرگ یا تولد کسی. پیامبر ﷺ دستور داد هنگام گرفتگی برای نماز شتاب کنند و تا پایان آن به نماز ادامه دهند. مذاهب فقهی اصل نماز گرفتگی را می‌پذیرند، اما دربارهٔ جزئیات شیوهٔ آن، از جمله شمار رکوع‌ها در هر رکعت، اختلاف دارند. در این روایت، دو رکعت آمده که در هرکدام دو رکوع است.

درس‌هایی برای امروز
  1. هنگام خورشیدگرفتگی یا ماه‌گرفتگی نماز گرفتگی بخوان و در عبادت به خداوند روی آور.
  2. گرفتگی را به مرگ یا تولد کسی نسبت نده و چنین توضیحات خرافی‌ای را رواج نده.
  3. پدیده‌های طبیعی ویژه را فرصتی برای نماز، دعا و اندیشیدن به آخرت قرار بده.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.