کتاب ایمان · Sahih Muslim

Sahih Muslim، حدیث 306

روایت‌شده توسط Sahl ibn Sa'd. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: کتاب ایمان
صحيح مسلم
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Sahl ibn Sa'd

Sahih (معتبر)

صحيح مسلم در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ، - وَهُوَ ابْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْقَارِيُّ - حَىٌّ مِنَ الْعَرَبِ - عَنْ أَبِي حَازِمٍ، عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ السَّاعِدِيِّ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الْتَقَى هُوَ وَالْمُشْرِكُونَ فَاقْتَتَلُوا ‏.‏ فَلَمَّا مَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلَى عَسْكَرِهِ وَمَالَ الآخَرُونَ إِلَى عَسْكَرِهِمْ وَفِي أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رَجُلٌ لاَ يَدَعُ لَهُمْ شَاذَّةً إِلاَّ اتَّبَعَهَا يَضْرِبُهَا بِسَيْفِهِ فَقَالُوا مَا أَجْزَأَ مِنَّا الْيَوْمَ أَحَدٌ كَمَا أَجْزَأَ فُلاَنٌ ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَمَا إِنَّهُ مِنْ أَهْلِ النَّارِ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَ رَجُلٌ مِنَ الْقَوْمِ أَنَا صَاحِبُهُ أَبَدًا ‏.‏ قَالَ فَخَرَجَ مَعَهُ كُلَّمَا وَقَفَ وَقَفَ مَعَهُ وَإِذَا أَسْرَعَ أَسْرَعَ مَعَهُ - قَالَ - فَجُرِحَ الرَّجُلُ جُرْحًا شَدِيدًا فَاسْتَعْجَلَ الْمَوْتَ فَوَضَعَ نَصْلَ سَيْفِهِ بِالأَرْضِ وَذُبَابَهُ بَيْنَ ثَدْيَيْهِ ثُمَّ تَحَامَلَ عَلَى سَيْفِهِ فَقَتَلَ نَفْسَهُ فَخَرَجَ الرَّجُلُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ أَشْهَدُ أَنَّكَ رَسُولُ اللَّهِ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ وَمَا ذَاكَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ الرَّجُلُ الَّذِي ذَكَرْتَ آنِفًا أَنَّهُ مِنْ أَهْلِ النَّارِ فَأَعْظَمَ النَّاسُ ذَلِكَ فَقُلْتُ أَنَا لَكُمْ بِهِ فَخَرَجْتُ فِي طَلَبِهِ حَتَّى جُرِحَ جُرْحًا شَدِيدًا فَاسْتَعْجَلَ الْمَوْتَ فَوَضَعَ نَصْلَ سَيْفِهِ بِالأَرْضِ وَذُبَابَهُ بَيْنَ ثَدْيَيْهِ ثُمَّ تَحَامَلَ عَلَيْهِ فَقَتَلَ نَفْسَهُ ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عِنْدَ ذَلِكَ ‏"‏ إِنَّ الرَّجُلَ لَيَعْمَلُ عَمَلَ أَهْلِ الْجَنَّةِ فِيمَا يَبْدُو لِلنَّاسِ وَهُوَ مِنْ أَهْلِ النَّارِ وَإِنَّ الرَّجُلَ لَيَعْمَلُ عَمَلَ أَهْلِ النَّارِ فِيمَا يَبْدُو لِلنَّاسِ وَهُوَ مِنْ أَهْلِ الْجَنَّةِ ‏"‏ ‏.‏

ترجمه

قتیبه بن سعید برای ما حدیث کرد، یعقوب — که همان ابن عبدالرحمن قاری است، مردی از اعراب — از ابوحازم، و او از سهل بن سعد ساعدی روایت کرد که رسول خدا ﷺ و مشرکان با یکدیگر روبه‌رو شدند و به شدت جنگیدند. هنگامی که رسول خدا ﷺ به سوی لشکرگاه خود بازگشتند و دشمنان نیز به سوی لشکرگاه خود رفتند، در میان یاران رسول خدا ﷺ مردی بود که هیچ‌یک از دشمنان جداافتاده را رها نمی‌کرد، بلکه او را تعقیب نموده و با شمشیر می‌کشت. یاران گفتند:

«امروز هیچ‌کس مانند فلانی برای ما کفایت نکرد.» آنگاه رسول خدا ﷺ فرمودند: «آگاه باشید که او قطعاً از دوزخیان است.» مردی از میان جمع گفت: «من همواره همراه او خواهم بود (و مراقبش خواهم ماند).» آن مرد با او بیرون رفت؛ هر جا او می‌ایستاد، او نیز می‌ایستاد و هر جا تند می‌رفت، او نیز با او تند می‌رفت. راوی گوید: آن مرد به سختی زخمی شد و چون مرگ را طلب کرد، تیغه شمشیرش را بر زمین نهاد و قبضه آن را میان دو سینه‌اش گذاشت و سپس بر شمشیر تکیه داد و خود را کشت. آنگاه آن مردِ مراقب نزد رسول خدا ﷺ آمد و عرض کرد: «شهادت می‌دهم که تو قطعاً رسول خدایی.» ایشان پرسیدند: «ماجرا چیست؟» او گفت: «آن مردی که لحظاتی پیش درباره‌اش فرمودید از دوزخیان است و مردم از این سخن بسیار متعجب شدند، من به آنان گفتم که خبرش را برایتان خواهم آورد. پس به دنبال او رفتم تا اینکه دیدم به سختی زخمی شده است. او مرگ را عجله کرد، تیغه شمشیر را بر زمین نهاد و قبضه آن را میان دو سینه‌اش گذاشت و بر آن تکیه داد و خود را کشت.» آنگاه رسول خدا ﷺ در آن لحظه فرمودند: «همانا انسانی کارهای بهشتیان را در نظر مردم انجام می‌دهد، در حالی که او از دوزخیان است؛ و همانا انسانی کارهای دوزخیان را در نظر مردم انجام می‌دهد، در حالی که او از بهشتیان است.»

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

اعمال آشکار همیشه سرانجام نهایی انسان را نزد الله نشان نمی‌دهند.

پیشینه و سبب بیان

این حدیث نبردی را توصیف می‌کند که در آن مردی آشکارا شجاعانه جنگید، اما بعداً خودکشی کرد. پیامبر ﷺ روشن ساخت که ارزش ظاهری اعمال یک شخص همیشه با سرانجام نهایی او مطابقت ندارد.

توضیح واژه‌های دشوار
دوزخیان

افرادی که سرنوشتشان آتش دوزخ است.

از نگاه مردم

چگونگی ارزیابی ظاهری اعمال یک شخص از سوی دیگران، بدون آگاهی از نیت درونی او.

برداشت‌های عالمان

دانشمندان کلاسیک، از جمله امام نووی، از این روایت چنین برداشت کرده‌اند که صورت ظاهری اعمال، دلیل قطعی بر اخلاص درونی یا سرانجام نهایی فرد نیست. این حدیث درباره خودپسندی و داوری قطعی درباره سرنوشت نهایی افراد هشدار می‌دهد. الله از نیت‌های پنهان و پایان کار هر انسانی آگاه است. دانشمندان همچنین این روایت را با اهمیت نیت خالص و پایانی استوار پیوند می‌دهند.

درس‌هایی برای امروز
  1. پیش از عمل، نیت خود را بررسی کنید و از الله اخلاص بخواهید.
  2. دیگران را بر پایه یک عمل چشمگیر یا ناپسند داوری نکنید؛ داوری نهایی را به الله واگذار کنید.
  3. حتی هنگام انجام کارهای نیک، از الله پایداری و عاقبت نیک بخواهید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.