کتاب نکاح · Sahih Muslim

Sahih Muslim، حدیث 3497

روایت‌شده توسط Anas ibn Malik. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: کتاب نکاح
صحيح مسلم
چه کسی روایت کرد؟

از مسلم تا پیامبر ﷺ

Sahih (معتبر)
  1. 1زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍآن را به مسلم روایت کرد
  2. 2إِسْمَاعِيلُ
  3. 3عَبْدِ الْعَزِيزِ
  4. 4أَنَسٍ
  5. 5رسول خدا ﷺ

ترتیب مطابق متن عربی این روایت است. صحيح مسلم در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، - يَعْنِي ابْنَ عُلَيَّةَ - عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم غَزَا خَيْبَرَ قَالَ فَصَلَّيْنَا عِنْدَهَا صَلاَةَ الْغَدَاةِ بِغَلَسٍ فَرَكِبَ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَرَكِبَ أَبُو طَلْحَةَ وَأَنَا رَدِيفُ أَبِي طَلْحَةَ فَأَجْرَى نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي زُقَاقِ خَيْبَرَ وَإِنَّ رُكْبَتِي لَتَمَسُّ فَخِذَ نَبِيِّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَانْحَسَرَ الإِزَارُ عَنْ فَخِذِ نَبِيِّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَإِنِّي لأَرَى بَيَاضَ فَخِذِ نَبِيِّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَلَمَّا دَخَلَ الْقَرْيَةَ قَالَ ‏"‏ اللَّهُ أَكْبَرُ خَرِبَتْ خَيْبَرُ إِنَّا إِذَا نَزَلْنَا بِسَاحَةِ قَوْمٍ فَسَاءَ صَبَاحُ الْمُنْذَرِينَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَهَا ثَلاَثَ مَرَّاتٍ قَالَ وَقَدْ خَرَجَ الْقَوْمُ إِلَى أَعْمَالِهِمْ فَقَالُوا مُحَمَّدٌ وَاللَّهِ ‏.‏ قَالَ عَبْدُ الْعَزِيزِ وَقَالَ بَعْضُ أَصْحَابِنَا مُحَمَّدٌ وَالْخَمِيسُ ‏.‏ قَالَ وَأَصَبْنَاهَا عَنْوَةً وَجُمِعَ السَّبْىُ فَجَاءَهُ دِحْيَةُ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَعْطِنِي جَارِيَةً مِنَ السَّبْىِ ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ اذْهَبْ فَخُذْ جَارِيَةً ‏"‏ ‏.‏ فَأَخَذَ صَفِيَّةَ بِنْتَ حُيَىٍّ فَجَاءَ رَجُلٌ إِلَى نَبِيِّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ يَا نَبِيَّ اللَّهِ أَعْطَيْتَ دِحْيَةَ صَفِيَّةَ بِنْتَ حُيَىٍّ سَيِّدِ قُرَيْظَةَ وَالنَّضِيرِ مَا تَصْلُحُ إِلاَّ لَكَ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ ادْعُوهُ بِهَا ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَجَاءَ بِهَا فَلَمَّا نَظَرَ إِلَيْهَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ خُذْ جَارِيَةً مِنَ السَّبْىِ غَيْرَهَا ‏"‏ ‏.‏ قَالَ وَأَعْتَقَهَا وَتَزَوَّجَهَا ‏.‏ فَقَالَ لَهُ ثَابِتٌ يَا أَبَا حَمْزَةَ مَا أَصْدَقَهَا قَالَ نَفْسَهَا أَعْتَقَهَا وَتَزَوَّجَهَا حَتَّى إِذَا كَانَ بِالطَّرِيقِ جَهَّزَتْهَا لَهُ أُمُّ سُلَيْمٍ فَأَهْدَتْهَا لَهُ مِنَ اللَّيْلِ فَأَصْبَحَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عَرُوسًا فَقَالَ ‏"‏ مَنْ كَانَ عِنْدَهُ شَىْءٌ فَلْيَجِئْ بِهِ ‏"‏ قَالَ وَبَسَطَ نِطَعًا قَالَ فَجَعَلَ الرَّجُلُ يَجِيءُ بِالأَقِطِ وَجَعَلَ الرَّجُلُ يَجِيءُ بِالتَّمْرِ وَجَعَلَ الرَّجُلُ يَجِيءُ بِالسَّمْنِ فَحَاسُوا حَيْسًا ‏.‏ فَكَانَتْ وَلِيمَةَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏

ترجمه

زهیر بن حرب برایم حدیث کرد، اسماعیل — یعنی ابن عُلیّه — از عبدالعزیز، و او از انس روایت کرد که رسول خدا ﷺ به سوی خیبر لشکرکشی کردند. انس گفت:

«ما در آنجا نماز صبح را در تاریکیِ پیش از طلوع فجر خواندیم. سپس پیامبر خدا ﷺ سوار شدند و ابوطَلحه نیز سوار شد و من پشت سر ابوطَلحه نشستم. پیامبر خدا ﷺ در کوچه‌های تنگ خیبر با سرعت حرکت می‌کردند، چنان‌که زانوی من به ران پیامبر خدا ﷺ برخورد می‌کرد. در این هنگام ازار (لباس زیرین) پیامبر خدا ﷺ از روی رانشان کنار رفت و من سفیدی ران پیامبر خدا ﷺ را دیدم. وقتی وارد آبادی شدند، فرمودند: «اللهُ أَکْبَر! خَیْبر ویران شد! همانا چون در حیاط قومی فرود آییم، صبحِ بیم‌دادگان بسیار بد خواهد بود!» این جمله را سه بار تکرار فرمودند. در این میان مردم برای کارهای خود بیرون آمده بودند و می‌گفتند: «به خدا قسم، محمد آمده است!» عبدالعزیز می‌گوید: برخی از یارانمان گفتند: «محمد و لشکر آمده‌اند!» راوی گوید: ما خیبر را به زور گشودیم و اسیران گردآوری شدند. آنگاه دِحیه آمد و عرض کرد: «ای رسول خدا! دختری از اسیران به من ببخش.» ایشان فرمودند: «برو و دختری بردار.» او صفیه دختر حُیَیّ را انتخاب کرد. سپس مردی نزد پیامبر خدا ﷺ آمد و گفت: «ای پیامبر خدا! صفیه دختر حُیّی، بانوی قریظه و نضیر، را به دحیه داده‌اید، حال آنکه او تنها شایستهٔ شماست.» ایشان فرمودند: «او را همراه آن زن فراخوان.» پس او را آورد. چون پیامبر ﷺ به او نگریستند، فرمودند: «غیر از او دختر دیگری از اسیران برگزین.» راوی گوید: سپس ایشان صفیه را آزاد کردند و با او ازدواج نمودند. ثابت از او پرسید: «ای ابوحَمْزه! مهریه‌اش چه بود؟» پاسخ داد: «آزادیِ خودش؛ ایشان او را آزاد کردند و سپس به همسری گرفتند.» در بین راه، اُمِّ سُلَیم او را آراست و شبانه نزد پیامبر ﷺ فرستاد. بامدادان پیامبر ﷺ داماد شدند و فرمودند: «هر کس چیزی دارد بیاورد.» راوی گوید: سفره‌ای چرمین گسترده شد. کسی ماست خشک (اَقیت)، کسی خرما و کسی روغن حیوانی آورد و آنها را آمیخته و «حَیس» درست کردند. این ضیافت ولیمهٔ رسول خدا ﷺ بود.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

پیامبر ﷺ پس از آزاد کردن صفیه با او ازدواج کرد و ولیمه‌ای ساده برگزار کرد.

پیشینه و سبب بیان

این روایت رویدادهای پس از غزوهٔ خیبر را شرح می‌دهد: پیامبر ﷺ صفیه را آزاد کرد و با او ازدواج کرد؛ سپس صحابه برای ولیمه خوراکی گرد آوردند.

توضیح واژه‌های دشوار
مَهر

مالی که در ازدواج به عروس تعلق می‌گیرد؛ در اینجا آزادی او به‌عنوان مَهر ذکر شده است.

ولیمه

غذایی که به مناسبت ازدواج برگزار می‌شود.

حَیس

خوراکی که از جمله از خرما، لبنیات خشک‌شده و کره تهیه می‌شود.

برداشت‌های عالمان

عالمان از این روایت نتیجه می‌گیرند که می‌توان ولیمه را با امکاناتی ساده برگزار کرد و مشارکت حاضران برای آن کافی است. روایت، آزادی صفیه را به‌عنوان مَهر او ذکر می‌کند؛ فقیهان دربارهٔ نسبت این نمونه با قواعد کلی مَهر بحث کرده‌اند. چهار مذهب فقهی اهل‌سنت بر این باورند که مَهر حق عروس است و ازدواج به برگزاری ضیافتی پرهزینه وابسته نیست.

درس‌هایی برای امروز
  1. جشن ازدواج را متناسب با توان مالی خود برگزار کنید؛ یک غذای ساده نیز می‌تواند این مناسبت را گرامی بدارد.
  2. دربارهٔ مَهر به‌روشنی توافق کنید و آن را حق عروس بدانید.
  3. از خانواده و دوستان کمک شایسته بخواهید، بی‌آنکه ازدواج را به تعهدی پرهزینه تبدیل کنید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.