کتاب لعان · Sahih Muslim

Sahih Muslim، حدیث 3755

روایت‌شده توسط Abdullah ibn Mas'ud. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: کتاب لعان
صحيح مسلم
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Abdullah ibn Mas'ud

Sahih (معتبر)

صحيح مسلم در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، وَعُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَإِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، - وَاللَّفْظُ لِزُهَيْرٍ - قَالَ إِسْحَاقُ أَخْبَرَنَا وَقَالَ الآخَرَانِ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ عَلْقَمَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ إِنَّا لَيْلَةَ الْجُمُعَةِ فِي الْمَسْجِدِ إِذْ جَاءَ رَجُلٌ مِنَ الأَنْصَارِ فَقَالَ لَوْ أَنَّ رَجُلاً وَجَدَ مَعَ امْرَأَتِهِ رَجُلاً فَتَكَلَّمَ جَلَدْتُمُوهُ أَوْ قَتَلَ قَتَلْتُمُوهُ وَإِنْ سَكَتَ سَكَتَ عَلَى غَيْظٍ وَاللَّهِ لأَسْأَلَنَّ عَنْهُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ فَلَمَّا كَانَ مِنَ الْغَدِ أَتَى رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَسَأَلَهُ فَقَالَ لَوْ أَنَّ رَجُلاً وَجَدَ مَعَ امْرَأَتِهِ رَجُلاً فَتَكَلَّمَ جَلَدْتُمُوهُ أَوْ قَتَلَ قَتَلْتُمُوهُ أَوْ سَكَتَ سَكَتَ عَلَى غَيْظٍ ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ اللَّهُمَّ افْتَحْ ‏"‏ ‏.‏ وَجَعَلَ يَدْعُو فَنَزَلَتْ آيَةُ اللِّعَانِ ‏{‏ وَالَّذِينَ يَرْمُونَ أَزْوَاجَهُمْ وَلَمْ يَكُنْ لَهُمْ شُهَدَاءُ إِلاَّ أَنْفُسُهُمْ‏}‏ هَذِهِ الآيَاتُ فَابْتُلِيَ بِهِ ذَلِكَ الرَّجُلُ مِنْ بَيْنِ النَّاسِ فَجَاءَ هُوَ وَامْرَأَتُهُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَتَلاَعَنَا فَشَهِدَ الرَّجُلُ أَرْبَعَ شَهَادَاتٍ بِاللَّهِ إِنَّهُ لَمِنَ الصَّادِقِينَ ثُمَّ لَعَنَ الْخَامِسَةَ أَنَّ لَعْنَةَ اللَّهِ عَلَيْهِ إِنْ كَانَ مِنَ الْكَاذِبِينَ فَذَهَبَتْ لِتَلْعَنَ فَقَالَ لَهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَهْ ‏"‏ ‏.‏ فَأَبَتْ فَلَعَنَتْ فَلَمَّا أَدْبَرَا قَالَ ‏"‏ لَعَلَّهَا أَنْ تَجِيءَ بِهِ أَسْوَدَ جَعْدًا ‏"‏ ‏.‏ فَجَاءَتْ بِهِ أَسْوَدَ جَعْدًا‏.‏

ترجمه

زُهَیر بن حرب، عثمان بن ابی‌شیبه و اسحاق بن ابراهیم به ما حدیث کردند — این لفظ از زُهَیر است — اسحاق گفت: به ما خبر داد، و آن دو نفر دیگر گفتند: جَریر برای ما حدیث کرد، از اَعْمَش، او از ابراهیم، او از عَلْقَمه، او از عبدالله. وی گفت: شب جمعه در مسجد بودیم که مردی از انصار آمد و گفت: اگر مردی همسرش را با مرد دیگری ببیند، آنگاه اگر سخن بگوید، شما او را شلاق می‌زنید؛ یا اگر او را بکشد، شما نیز او را می‌کشید؛ و اگر سکوت کند، باید خشم خود را فرو برد. سوگند به الله، حتماً از رسول الله ﷺ درباره این مسئله خواهم پرسید. فردای آن روز نزد رسول الله ﷺ آمد و پرسید: اگر مردی همسرش را با مرد دیگری ببیند، پس اگر سخن بگوید، شما او را شلاق می‌زنید؛ یا اگر بکشد، شما او را می‌کشید؛ و اگر سکوت کند، باید خشم خود را فرو برد. پیامبر ﷺ دعا کردند:

«اللّهُمَّ افْتَحْ» (بار خدایا، راه گشایشی باز کن). ایشان پیوسته دعا می‌کردند تا اینکه آیات لِعان نازل شد: {و کسانی که همسران خود را متهم کنند و جز خودشان گواهی نداشته باشند} (سوره نور: ۶) و آیات پس از آن. سپس آن مرد در میان مردم طبق این آیات مورد آزمایش قرار گرفت. او و همسرش نزد رسول الله ﷺ آمدند و لعان کردند. مرد چهار بار به نام الله شهادت داد که راستگو است، سپس در بار پنجم بر خود لعنت فرستاد که اگر از دروغگویان باشد، لعنت الله بر او باد. سپس زن خواست لعنت کند، اما رسول الله ﷺ به او فرمودند: «صبر کن (خوب بیندیش).» ولی او امتناع کرد و لعنت نمود. هنگامی که هر دو روی برگرداندند، پیامبر ﷺ فرمودند: «احتمال دارد که فرزندی سیاه‌چهره و موفرفری به دنیا بیاورد.» و سرانجام همان‌گونه که فرموده بودند، فرزندی سیاه‌چهره و موفرفری زایید.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

لیعان راهکاری مقرر برای رسیدگی به اتهام در زندگی زناشویی است.

پیشینه و سبب بیان

مردی از انصار از پیامبر ﷺ پرسید اگر شوهری همسرش را با مردی دیگر ببیند، باید چه کند. در پی این پرسش، آیات لیعان نازل شد (قرآن، ۲۴:۶–۹) و سپس آن مرد و همسرش آیین مقرر را اجرا کردند.

توضیح واژه‌های دشوار
لیعان

سوگندهای متقابل میان زن و شوهر در صورت اتهام زنا، هنگامی که شوهر شاهدانی در اختیار ندارد.

سوگند پنجم

گواهی پایانی و تأکیدی که در آن مرد یا زن، اگر گفته‌اش دروغ باشد، لعنت خدا را بر خود فرامی‌خواند.

برداشت‌های عالمان

عالمان کلاسیک از قرآن ۲۴:۶–۹ و این روایت چنین برداشت می‌کنند که لیعان روشی ویژه و قانون‌مند برای شوهری است که همسرش را بدون داشتن شاهدان لازم متهم می‌کند. این روش جایگزین اقدام خودسرانه است: اتهام‌ها و پیامدهایشان نباید با خشونت یا انتقام‌جویی حل‌وفصل شوند. چهار مذهب فقهی اهل سنت لیعان را در چارچوب حقوق خانواده بررسی می‌کنند و در برخی جزئیات آیین آن اختلاف دارند؛ شرایط و پیامدهای دقیق باید به‌وسیله قاضی صلاحیت‌دار تعیین شود. توصیف کودک نیز می‌آموزد که ویژگی‌های ظاهری به‌تنهایی دلیل زنا نیستند.

درس‌هایی برای امروز
  1. در برابر اتهامی دردناک با خشونت واکنش نشان ندهید؛ راهی قانونی و سنجیده بجویید.
  2. بر پایه گمان یا ویژگی‌های ظاهری کسی را متهم نکنید؛ دلیل و قواعد حقوقی تعیین‌کننده‌اند.
  3. در اختلاف جدی خانوادگی از متخصصان کمک بگیرید و تصمیم‌های حقوقی را به مراجع صلاحیت‌دار بسپارید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.