کتاب ایمان · Sahih Muslim

Sahih Muslim، حدیث 415

روایت‌شده توسط Anas ibn Malik. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: کتاب ایمان
صحيح مسلم
چه کسی روایت کرد؟

از مسلم تا پیامبر ﷺ

Sahih (معتبر)
  1. 1حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى التُّجِيبِيُّآن را به مسلم روایت کرد
  2. 2ابْنُ وَهْبٍ
  3. 3يُونُسُ
  4. 4ابْنِ شِهَابٍ
  5. 5أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ
  6. 6رسول خدا ﷺ

ترتیب مطابق متن عربی این روایت است. صحيح مسلم در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

وَحَدَّثَنِي حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى التُّجِيبِيُّ، أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ كَانَ أَبُو ذَرٍّ يُحَدِّثُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ فُرِجَ سَقْفُ بَيْتِي وَأَنَا بِمَكَّةَ فَنَزَلَ جِبْرِيلُ صلى الله عليه وسلم فَفَرَجَ صَدْرِي ثُمَّ غَسَلَهُ مِنْ مَاءِ زَمْزَمَ ثُمَّ جَاءَ بِطَسْتٍ مِنْ ذَهَبٍ مُمْتَلِئٍ حِكْمَةً وَإِيمَانًا فَأَفْرَغَهَا فِي صَدْرِي ثُمَّ أَطْبَقَهُ ثُمَّ أَخَذَ بِيَدِي فَعَرَجَ بِي إِلَى السَّمَاءِ فَلَمَّا جِئْنَا السَّمَاءَ الدُّنْيَا قَالَ جِبْرِيلُ - عَلَيْهِ السَّلاَمُ - لِخَازِنِ السَّمَاءِ الدُّنْيَا افْتَحْ ‏.‏ قَالَ مَنْ هَذَا قَالَ هَذَا جِبْرِيلُ ‏.‏ قَالَ هَلْ مَعَكَ أَحَدٌ قَالَ نَعَمْ مَعِيَ مُحَمَّدٌ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ قَالَ فَأُرْسِلَ إِلَيْهِ قَالَ نَعَمْ فَفَتَحَ - قَالَ - فَلَمَّا عَلَوْنَا السَّمَاءَ الدُّنْيَا فَإِذَا رَجُلٌ عَنْ يَمِينِهِ أَسْوِدَةٌ وَعَنْ يَسَارِهِ أَسْوِدَةٌ - قَالَ - فَإِذَا نَظَرَ قِبَلَ يَمِينِهِ ضَحِكَ وَإِذَا نَظَرَ قِبَلَ شِمَالِهِ بَكَى - قَالَ - فَقَالَ مَرْحَبًا بِالنَّبِيِّ الصَّالِحِ وَالاِبْنِ الصَّالِحِ - قَالَ - قُلْتُ يَا جِبْرِيلُ مَنْ هَذَا قَالَ هَذَا آدَمُ صلى الله عليه وسلم وَهَذِهِ الأَسْوِدَةُ عَنْ يَمِينِهِ وَعَنْ شِمَالِهِ نَسَمُ بَنِيهِ فَأَهْلُ الْيَمِينِ أَهْلُ الْجَنَّةِ وَالأَسْوِدَةُ الَّتِي عَنْ شِمَالِهِ أَهْلُ النَّارِ فَإِذَا نَظَرَ قِبَلَ يَمِينِهِ ضَحِكَ وَإِذَا نَظَرَ قِبَلَ شِمَالِهِ بَكَى - قَالَ - ثُمَّ عَرَجَ بِي جِبْرِيلُ حَتَّى أَتَى السَّمَاءَ الثَّانِيَةَ ‏.‏ فَقَالَ لِخَازِنِهَا افْتَحْ - قَالَ - فَقَالَ لَهُ خَازِنُهَا مِثْلَ مَا قَالَ خَازِنُ السَّمَاءِ الدُّنْيَا فَفَتَحَ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَ أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ فَذَكَرَ أَنَّهُ وَجَدَ فِي السَّمَوَاتِ آدَمَ وَإِدْرِيسَ وَعِيسَى وَمُوسَى وَإِبْرَاهِيمَ - صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِمْ أَجْمَعِينَ - وَلَمْ يُثْبِتْ كَيْفَ مَنَازِلُهُمْ غَيْرَ أَنَّهُ ذَكَرَ أَنَّهُ قَدْ وَجَدَ آدَمَ - عَلَيْهِ السَّلاَمُ - فِي السَّمَاءِ الدُّنْيَا وَإِبْرَاهِيمَ فِي السَّمَاءِ السَّادِسَةِ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَلَمَّا مَرَّ جِبْرِيلُ وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِإِدْرِيسَ - صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ - قَالَ مَرْحَبًا بِالنَّبِيِّ الصَّالِحِ وَالأَخِ الصَّالِحِ - قَالَ - ثُمَّ مَرَّ فَقُلْتُ مَنْ هَذَا فَقَالَ هَذَا إِدْرِيسُ - قَالَ - ثُمَّ مَرَرْتُ بِمُوسَى - عَلَيْهِ السَّلاَمُ - فَقَالَ مَرْحَبًا بِالنَّبِيِّ الصَّالِحِ وَالأَخِ الصَّالِحِ - قَالَ - قُلْتُ مَنْ هَذَا قَالَ هَذَا مُوسَى - قَالَ - ثُمَّ مَرَرْتُ بِعِيسَى فَقَالَ مَرْحَبًا بِالنَّبِيِّ الصَّالِحِ وَالأَخِ الصَّالِحِ ‏.‏ قُلْتُ مَنْ هَذَا قَالَ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ - قَالَ - ثُمَّ مَرَرْتُ بِإِبْرَاهِيمَ - عَلَيْهِ السَّلاَمُ - فَقَالَ مَرْحَبًا بِالنَّبِيِّ الصَّالِحِ وَالاِبْنِ الصَّالِحِ - قَالَ - قُلْتُ مَنْ هَذَا قَالَ هَذَا إِبْرَاهِيمُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ وَأَخْبَرَنِي ابْنُ حَزْمٍ أَنَّ ابْنَ عَبَّاسٍ وَأَبَا حَبَّةَ الأَنْصَارِيَّ كَانَا يَقُولاَنِ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ ثُمَّ عَرَجَ بِي حَتَّى ظَهَرْتُ لِمُسْتَوًى أَسْمَعُ فِيهِ صَرِيفَ الأَقْلاَمِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ ابْنُ حَزْمٍ وَ أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ فَفَرَضَ اللَّهُ عَلَى أُمَّتِي خَمْسِينَ صَلاَةً - قَالَ - فَرَجَعْتُ بِذَلِكَ حَتَّى أَمُرَّ بِمُوسَى فَقَالَ مُوسَى عَلَيْهِ السَّلاَمُ مَاذَا فَرَضَ رَبُّكَ عَلَى أُمَّتِكَ - قَالَ - قُلْتُ فَرَضَ عَلَيْهِمْ خَمْسِينَ صَلاَةً ‏.‏ قَالَ لِي مُوسَى عَلَيْهِ السَّلاَمُ فَرَاجِعْ رَبَّكَ فَإِنَّ أُمَّتَكَ لاَ تُطِيقُ ذَلِكَ - قَالَ - فَرَاجَعْتُ رَبِّي فَوَضَعَ شَطْرَهَا - قَالَ - فَرَجَعْتُ إِلَى مُوسَى - عَلَيْهِ السَّلاَمُ - فَأَخْبَرْتُهُ قَالَ رَاجِعْ رَبَّكَ فَإِنَّ أُمَّتَكَ لاَ تُطِيقُ ذَلِكَ - قَالَ - فَرَاجَعْتُ رَبِّي فَقَالَ هِيَ خَمْسٌ وَهْىَ خَمْسُونَ لاَ يُبَدَّلُ الْقَوْلُ لَدَىَّ - قَالَ - فَرَجَعْتُ إِلَى مُوسَى فَقَالَ رَاجِعْ رَبَّكَ ‏.‏ فَقُلْتُ قَدِ اسْتَحْيَيْتُ مِنْ رَبِّي - قَالَ - ثُمَّ انْطَلَقَ بِي جِبْرِيلُ حَتَّى نَأْتِيَ سِدْرَةَ الْمُنْتَهَى فَغَشِيَهَا أَلْوَانٌ لاَ أَدْرِي مَا هِيَ - قَالَ - ثُمَّ أُدْخِلْتُ الْجَنَّةَ فَإِذَا فِيهَا جَنَابِذُ اللُّؤْلُؤِ وَإِذَا تُرَابُهَا الْمِسْكُ ‏"‏ ‏.‏

ترجمه

و حارمله بن یحیی تجیبی برایم حدیث کرد که ابن وهب ما را خبر داد و گفت: یونس مرا خبر داد، از ابن شهاب، از انس بن مالک که گفت: ابوذر روایت می‌کرد که رسول الله ﷺ فرمودند:

«سقف خانه‌ام شکافته شد در حالی که من در مکه بودم، پس جبرئیل ﷺ فرود آمد و سینه‌ام را شکافت، سپس آن را با آب زمزم شست. آنگاه طشتی از طلا آورد که پر از حکمت و ایمان بود و آن را در سینه‌ام خالی کرد، سپس سینه‌ام را بست. بعد دستم را گرفت و با من به آسمان عروج کرد. چون به آسمان دنیا رسیدیم، جبرئیل علیه‌السلام به نگهبان آسمان دنیا گفت: باز کن. نگهبان پرسید: کیست؟ گفت: این جبرئیل است. پرسید: آیا کسی همراه توست؟ گفت: بله، محمد ﷺ همراهم است. پرسید: آیا او را فراخوانده‌اند؟ گفت: بله. پس در را گشود.» راوی گفت: «چون بر آسمان دنیا برآمدیم، ناگهان مردی را دیدم که در سمت راستش گروهی سیاه‌رو و در سمت چپش نیز گروهی سیاه‌رو بودند. هرگاه به سمت راست خود نگاه می‌کرد می‌خندید و هرگاه به سمت چپ خود نگاه می‌کرد می‌گریست. او گفت: خوش آمدی ای پیامبر صالح و ای پسر صالح. گفتم: ای جبرئیل، این کیست؟ گفت: این آدم ﷺ است و این گروه‌های سیاه‌رو در سمت راست و چپش، ارواح فرزندانش هستند؛ اهل سمت راست، بهشتیان‌اند و گروه‌های سیاه‌روی سمت چپ، دوزخیان‌اند. بنابراین هرگاه به سمت راست خود نگاه می‌کرد می‌خندید و هرگاه به سمت چپ خود نگاه می‌کرد می‌گریست.» راوی گفت: «سپس جبرئیل با من عروج کرد تا به آسمان دوم رسید. به نگهبان آن گفت: باز کن. نگهبان آسمان دوم همان چیزی را گفت که نگهبان آسمان دنیا گفته بود، پس در را گشود.» انس بن مالک گفت: پیامبر ذکر کرد که در آسمان‌ها آدم، ادریس، عیسی، موسی و ابراهیم علیهم‌السلام را یافت، اما جایگاه دقیق آنان را مشخص نکرد، جز اینکه یادآور شد آدم علیه‌السلام را در آسمان دنیا و ابراهیم را در آسمان ششم یافته است. پیامبر فرمودند: «چون جبرئیل و رسول الله ﷺ بر ادریس علیهم‌السلام گذر کردند، او گفت: خوش آمدی ای پیامبر صالح و ای برادر صالح. راوی گفت: سپس عبور کردم و گفتم: این کیست؟ جبرئیل گفت: این ادریس است. سپس بر موسی علیه‌السلام گذر کردم، او گفت: خوش آمدی ای پیامبر صالح و ای برادر صالح. گفتم: این کیست؟ گفت: این موسی است. سپس بر عیسی گذر کردم، او گفت: خوش آمدی ای پیامبر صالح و ای برادر صالح. گفتم: این کیست؟ گفت: عیسی بن مریم است. سپس بر ابراهیم علیه‌السلام گذر کردم، او گفت: خوش آمدی ای پیامبر صالح و ای پسر صالح. گفتم: این کیست؟ گفت: این ابراهیم است.» ابن شهاب گفت: ابن حزم مرا خبر داد که ابن عباس و ابوحبه انصاری می‌گفتند رسول الله ﷺ فرمودند: «سپس با من عروج کرد تا به سطحی رسیدم که در آن صدای خراشیدن قلم‌ها را شنیدم.» ابن حزم و انس بن مالک گفتند که رسول الله ﷺ فرمودند: «آنگاه Allah پنجاه نماز را بر امت من واجب فرمود. با همین دستور بازگشتم تا اینکه بر موسی گذر کردم. موسی علیه‌السلام پرسید: پروردگارت بر امتت چه چیزی واجب کرده است؟ گفتم: پنجاه نماز را بر آنان واجب کرده است. موسی علیه‌السلام به من گفت: به سوی پروردگارت بازگرد، زیرا امت تو توانایی تحمل آن را ندارد. پس به سوی پروردگارم بازگشتم و نیمی از آن را برداشت. دوباره نزد موسی علیه‌السلام بازگشتم و او را خبر دادم. او گفت: به سوی پروردگارت بازگرد، زیرا امت تو توانایی تحمل آن را ندارد. پس به سوی پروردگارم بازگشتم، فرمود: این پنج است و همان پنجاه است؛ سخن نزد من تغییر نمی‌کند. نزد موسی بازگشتم، او گفت: به سوی پروردگارت بازگرد. گفتم: از پروردگارم شرم دارم. سپس جبرئیل با من رفت تا به سدرة المنتهی رسیدیم، رنگ‌هایی آن را پوشانده بود که نمی‌دانستم چیستند. سپس وارد بهشت شدم، ناگهان دیدم که در آن گنبدهایی از مروارید است و خاکش مشک است.»

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

به فضل الله، پنج نماز روزانه پاداش پنجاه نماز را دارد.

توضیح واژه‌های دشوار
معراج

سفر آسمانی پیامبر ﷺ در جریان سفر شبانه.

سدرة المنتهى

درختی در مرز آسمان‌ها که در روایت از آن یاد شده است.

پنجاه نماز، پنج نماز در عمل

الله پنج نماز روزانه را مقرر کرد، با پاداشی برابر با پنجاه نماز.

برداشت‌های عالمان

دانشمندان از این روایت چنین برداشت می‌کنند که پنج نماز روزانه جایگاهی ویژه دارند: در جریان معراج واجب شدند و پاداششان مانند پاداش پنجاه نماز است. سفارش‌های مکرر موسی ﷺ نشان‌دهندهٔ دلسوزی او برای امت است، در حالی که پیامبر ﷺ سرانجام تکلیف مقرر را پذیرفت. این روایت همچنین تأیید می‌کند که رخدادهای غیبی بر پایهٔ وحی معتبر پذیرفته می‌شوند، بی‌آنکه جزئیاتی افزوده شود که در متن نیامده است.

درس‌هایی برای امروز
  1. از پنج نماز روزانه مراقبت کن و روزت را طوری برنامه‌ریزی کن که آن‌ها را به‌موقع به‌جا آوری.
  2. به یاد داشته باش که رحمت الله گسترده است: پنج نماز پاداش پنجاه نماز را دارد.
  3. گزارش‌های معتبر دربارهٔ غیب را بپذیر، بی‌آنکه خودت جزئیات اثبات‌نشده‌ای به آن‌ها بیفزایی.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.