کتاب وصایا · Sahih Muslim

Sahih Muslim، حدیث 4209

روایت‌شده توسط Sa'd ibn Abi Waqqas. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: کتاب وصایا
صحيح مسلم
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Sa'd ibn Abi Waqqas

Sahih (معتبر)

صحيح مسلم در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى التَّمِيمِيُّ، أَخْبَرَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عَامِرِ بْنِ سَعْدٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ عَادَنِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي حَجَّةِ الْوَدَاعِ مِنْ وَجَعٍ أَشْفَيْتُ مِنْهُ عَلَى الْمَوْتِ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ بَلَغَنِي مَا تَرَى مِنَ الْوَجَعِ وَأَنَا ذُو مَالٍ وَلاَ يَرِثُنِي إِلاَّ ابْنَةٌ لِي وَاحِدَةٌ أَفَأَتَصَدَّقُ بِثُلُثَىْ مَالِي قَالَ ‏"‏ لاَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ قُلْتُ أَفَأَتَصَدَّقُ بِشَطْرِهِ قَالَ ‏"‏ لاَ الثُّلُثُ وَالثُّلُثُ كَثِيرٌ إِنَّكَ أَنْ تَذَرَ وَرَثَتَكَ أَغْنِيَاءَ خَيْرٌ مِنْ أَنْ تَذَرَهُمْ عَالَةً يَتَكَفَّفُونَ النَّاسَ وَلَسْتَ تُنْفِقُ نَفَقَةً تَبْتَغِي بِهَا وَجْهَ اللَّهِ إِلاَّ أُجِرْتَ بِهَا حَتَّى اللُّقْمَةُ تَجْعَلُهَا فِي فِي امْرَأَتِكَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أُخَلَّفُ بَعْدَ أَصْحَابِي قَالَ ‏"‏ إِنَّكَ لَنْ تُخَلَّفَ فَتَعْمَلَ عَمَلاً تَبْتَغِي بِهِ وَجْهَ اللَّهِ إِلاَّ ازْدَدْتَ بِهِ دَرَجَةً وَرِفْعَةً وَلَعَلَّكَ تُخَلَّفُ حَتَّى يُنْفَعَ بِكَ أَقْوَامٌ وَيُضَرَّ بِكَ آخَرُونَ اللَّهُمَّ أَمْضِ لأَصْحَابِي هِجْرَتَهُمْ وَلاَ تَرُدَّهُمْ عَلَى أَعْقَابِهِمْ لَكِنِ الْبَائِسُ سَعْدُ ابْنُ خَوْلَةَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ رَثَى لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ أَنْ تُوُفِّيَ بِمَكَّةَ ‏.‏

ترجمه

یحیی بن یحیی تمیمی به ما حدیث کرد و گفت: ابراهیم بن سعد ما را خبر داد، از ابن شهاب، از عامر بن سعد، از پدرش که گفت: در حجةالوداع رسول خدا ﷺ در بیماری‌ای که مرا به مرگ نزدیک کرده بود، به عیادتم آمدند. گفتم:

«ای رسول خدا! درد و رنجی را که بر من وارد شده می‌بینید، در حالی که مردی ثروتمند هستم و جز یک دختر وارثی ندارم. آیا دو سوم مالم را صدقه دهم؟» فرمودند: «خیر.» گفتم: «آیا نیمی از آن را صدقه دهم؟» فرمودند: «خیر، بلکه یک سوم؛ و یک سوم هم بسیار است. اینکه وارثانت را ثروتمند رها کنی بهتر از آن است که آنان را فقیر و دست‌نیاز مردم رها سازی. تو هر هزینه‌ای را که با قصد جلب رضایت الله انجام دهی، پاداش آن را خواهی گرفت، حتی لقمه‌ای که در دهان همسرت می‌گذاری.» گفتم: «ای رسول خدا! آیا پس از یارانم زنده خواهم ماند؟» فرمودند: «اگر پس از آنان زنده بمانی و عملی برای خشنودی الله انجام دهی، بر درجه و مقام تو افزوده خواهد شد. شاید زنده بمانی تا گروهی از تو سود برند و گروهی دیگر زیان بینند. بار الله! هجرت یارانم را کامل گردان و آنان را به عقب بازنگردان. اما سعد بن خوله بدبخت است.» راوی گفت: رسول خدا ﷺ از اینکه او در مکه وفات یافت، اندوهگین شدند.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

وصیت مالی محدود است؛ و رسیدگی به وارثان می‌تواند عبادت باشد.

پیشینه و سبب بیان

سعد بن ابی‌وقاص در حجةالوداع به‌شدت بیمار شد و از پیامبر ﷺ پرسید چه مقدار از دارایی‌اش را می‌تواند ببخشد. او یک دختر داشت که وارثش بود.

توضیح واژه‌های دشوار
صدقه

بخشش داوطلبانه‌ای که برای خشنودی خدا انجام می‌شود.

یک‌سوم

بیشترین سهمی از دارایی که طبق این روایت می‌توان برای وصیت مالی در نظر گرفت.

هجرت

هجرت: ترک مکه از سوی مسلمانان به‌خاطر ایمانشان.

برداشت‌های عالمان

عالمان از این روایت چنین برداشت می‌کنند که وصیت مالی در اصل نباید بیش از یک‌سوم دارایی باشد و باید از وارثان محافظت کرد. افزون بر این، چهار مذهب فقهی اهل‌سنت می‌پذیرند که وصیت به نفع یکی از وارثان، به رضایت دیگر وارثان پس از درگذشت وصیت‌کننده وابسته است. این روایت همچنین می‌آموزد که هزینه‌کردن برای خانواده، اگر با نیتی خالصانه باشد، می‌تواند پاداش داشته باشد.

درس‌هایی برای امروز
  1. درباره وصیت به‌موقع گفت‌وگو کنید و آن را با احکام اسلامی ارث هماهنگ سازید.
  2. هنگام صدقه‌دادن، امنیت مالی خانواده و وارثانتان را نیز در نظر بگیرید.
  3. نیازهای خانواده‌تان را با نیتی خالصانه برآورده کنید؛ این هزینه‌کرد نیز می‌تواند پاداش داشته باشد.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.