کتاب قسم، محاربین و قصاص · Sahih Muslim

Sahih Muslim، حدیث 4343

روایت‌شده توسط Sahl ibn Abi Hathma. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: کتاب قسم، محاربین و قصاص
صحيح مسلم
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Sahl ibn Abi Hathma

Sahih (معتبر)

صحيح مسلم در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

وَحَدَّثَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ الْقَوَارِيرِيُّ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ بُشَيْرِ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ سَهْلِ بْنِ أَبِي حَثْمَةَ، وَرَافِعِ بْنِ خَدِيجٍ، أَنَّ مُحَيِّصَةَ بْنَ مَسْعُودٍ، وَعَبْدَ، اللَّهِ بْنَ سَهْلٍ انْطَلَقَا قِبَلَ خَيْبَرَ فَتَفَرَّقَا فِي النَّخْلِ فَقُتِلَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَهْلٍ فَاتَّهَمُوا الْيَهُودَ فَجَاءَ أَخُوهُ عَبْدُ الرَّحْمَنِ وَابْنَا عَمِّهِ حُوَيِّصَةُ وَمُحَيِّصَةُ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَتَكَلَّمَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ فِي أَمْرِ أَخِيهِ وَهُوَ أَصْغَرُ مِنْهُمْ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ كَبِّرِ الْكُبْرَ - أَوْ قَالَ - لِيَبْدَإِ الأَكْبَرُ ‏"‏ ‏.‏ فَتَكَلَّمَا فِي أَمْرِ صَاحِبِهِمَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ يُقْسِمُ خَمْسُونَ مِنْكُمْ عَلَى رَجُلٍ مِنْهُمْ فَيُدْفَعُ بِرُمَّتِهِ ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا أَمْرٌ لَمْ نَشْهَدْهُ كَيْفَ نَحْلِفُ قَالَ ‏"‏ فَتُبْرِئُكُمْ يَهُودُ بِأَيْمَانِ خَمْسِينَ مِنْهُمْ ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَوْمٌ كُفَّارٌ قَالَ فَوَدَاهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ قِبَلِهِ ‏.‏ قَالَ سَهْلٌ فَدَخَلْتُ مِرْبَدًا لَهُمْ يَوْمًا فَرَكَضَتْنِي نَاقَةٌ مِنْ تِلْكَ الإِبِلِ رَكْضَةً بِرِجْلِهَا ‏.‏ قَالَ حَمَّادٌ هَذَا أَوْ نَحْوَهُ ‏.‏

ترجمه

عبیدالله بن عمر قواریری برایم حدیث کرد، حماد بن زید برایمان حدیث کرد، یحیی بن سعید از بشیر بن یسار، از سهل بن ابی حثمه و رافع بن خدیج روایت کردند که محیصه بن مسعود و عبدالله بن سهل به سوی خیبر رفتند و در میان نخلستان‌ها از هم جدا شدند. عبدالله بن سهل کشته شد و آنان یهودیان را متهم کردند. سپس برادرش عبدالرحمن و پسران عمویش حویصه و محیصه نزد پیامبر ﷺ آمدند. عبدالرحمن درباره برادرش سخن گفت در حالی که از همه جوان‌تر بود. رسول خدا ﷺ فرمودند:

«بزرگ‌تر را مقدم بدار» یا فرمودند: «بگذار بزرگ‌تر آغاز کند.» آنگاه آن دو درباره یارشان سخن گفتند. رسول خدا ﷺ فرمودند: «پنجاه نفر از شما بر ضد مردی از آنان سوگند یاد کنند تا او تسلیم شما گردد.» گفتند: «ما شاهد این ماجرا نبوده‌ایم، چگونه سوگند یاد کنیم؟» فرمودند: «پس یهودیان با سوگند پنجاه نفر از خودشان بی‌گناهی خویش را ثابت می‌کنند.» گفتند: «ای رسول خدا! آنان قوم کافر هستند.» پس رسول خدا ﷺ دیه او را از مال خود پرداخت کردند. سهل گفت: روزی وارد آغل شترانشان شدم و یکی از آن شتران ماده با پایش به من لگد زد. حماد گفت: همین مضمون یا شبیه آن.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

در ادعای اثبات‌نشدهٔ قتل، سوگندها مطرح می‌شوند و عدالت باید راهنمای کار باشد.

پیشینه و سبب بیان

عبدالله بن سهل در خیبر کشته شد. خانواده‌اش یهودیان را متهم کردند، اما خود شاهد قتل نبودند؛ پیامبر ﷺ احکام سوگند را اجرا کرد و سرانجام دیه پرداخت شد.

توضیح واژه‌های دشوار
دیه

غرامت مالی به بازماندگان در صورت قتل یا مرگ ناشی از جنایت، مطابق احکام جاری.

سوگندها

اظهاراتی رسمی که در آن شخص خداوند را بر آنچه می‌گوید گواه می‌گیرد.

آغازکردنِ بزرگ‌ترها

حاضران جوان‌تر، تقدم سخن‌گفتن را به بزرگ‌ترها می‌دهند.

برداشت‌های عالمان

عالمان کلاسیک این ماجرا را در چارچوب احکام قَسامه بررسی می‌کنند: رویه‌ای ویژه با سوگندهای مکرر، هنگامی که قرینه‌ای قوی بر قتل وجود دارد، اما دلیل قطعی در دست نیست. آنان تأکید می‌کنند که اتهام به‌تنهایی مجوز محکوم‌کردن نیست و نباید دربارهٔ چیزی که شخص از آن آگاهی ندارد سوگند خورد. مذاهب فقهی دربارهٔ شرایط دقیق و کسانی که باید سوگند بخورند اختلاف دارند؛ اجرای این احکام بر عهدهٔ قاضیِ دارای صلاحیت است، نه افراد عادی. تقدم‌دادن به بزرگ‌تر نیز اهمیت رفتار محترمانه و سخن‌گفتنِ منظم را نشان می‌دهد.

درس‌هایی برای امروز
  1. بدون دلیل کسی را به جرمی سنگین متهم نکنید و بررسی را به مراجع صلاحیت‌دار بسپارید.
  2. فقط دربارهٔ واقعیت‌هایی سوگند بخورید که خود از آن‌ها آگاهید؛ سوگند وسیله‌ای برای جلوه‌دادن گمان به‌عنوان حقیقت نیست.
  3. با احترام به بزرگ‌ترها فرصت سخن‌گفتن بدهید و با بازماندگان با دلسوزی و عدالت رفتار کنید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.