کتاب جهاد و سریه‌ها · Sahih Muslim

Sahih Muslim، حدیث 4607

روایت‌شده توسط Abdullah ibn Abbas. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: کتاب جهاد و سریه‌ها
صحيح مسلم
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Abdullah ibn Abbas

Sahih (معتبر)

صحيح مسلم در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الْحَنْظَلِيُّ، وَابْنُ أَبِي عُمَرَ، وَمُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ، وَعَبْدُ بْنُ، حُمَيْدٍ - وَاللَّفْظُ لاِبْنِ رَافِعٍ - قَالَ ابْنُ رَافِعٍ وَابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا وَقَالَ الآخَرَانِ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ أَبَا سُفْيَانَ، أَخْبَرَهُ مِنْ، فِيهِ إِلَى فِيهِ قَالَ انْطَلَقْتُ فِي الْمُدَّةِ الَّتِي كَانَتْ بَيْنِي وَبَيْنَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ فَبَيْنَا أَنَا بِالشَّأْمِ إِذْ جِيءَ بِكِتَابٍ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلَى هِرَقْلَ يَعْنِي عَظِيمَ الرُّومِ - قَالَ - وَكَانَ دِحْيَةُ الْكَلْبِيُّ جَاءَ بِهِ فَدَفَعَهُ إِلَى عَظِيمِ بُصْرَى فَدَفَعَهُ عَظِيمُ بُصْرَى إِلَى هِرَقْلَ فَقَالَ هِرَقْلُ هَلْ هَا هُنَا أَحَدٌ مِنْ قَوْمِ هَذَا الرَّجُلِ الَّذِي يَزْعُمُ أَنَّهُ نَبِيٌّ قَالُوا نَعَمْ - قَالَ - فَدُعِيتُ فِي نَفَرٍ مِنْ قُرَيْشٍ فَدَخَلْنَا عَلَى هِرَقْلَ فَأَجْلَسَنَا بَيْنَ يَدَيْهِ فَقَالَ أَيُّكُمْ أَقْرَبُ نَسَبًا مِنْ هَذَا الرَّجُلِ الَّذِي يَزْعُمُ أَنَّهُ نَبِيٌّ فَقَالَ أَبُو سُفْيَانَ فَقُلْتُ أَنَا ‏.‏ فَأَجْلَسُونِي بَيْنَ يَدَيْهِ وَأَجْلَسُوا أَصْحَابِي خَلْفِي ثُمَّ دَعَا بِتَرْجُمَانِهِ فَقَالَ لَهُ قُلْ لَهُمْ إِنِّي سَائِلٌ هَذَا عَنِ الرَّجُلِ الَّذِي يَزْعُمُ أَنَّهُ نَبِيٌّ فَإِنْ كَذَبَنِي فَكَذِّبُوهُ ‏.‏ قَالَ فَقَالَ أَبُو سُفْيَانَ وَايْمُ اللَّهِ لَوْلاَ مَخَافَةَ أَنْ يُؤْثَرَ عَلَىَّ الْكَذِبُ لَكَذَبْتُ ‏.‏ ثُمَّ قَالَ لِتَرْجُمَانِهِ سَلْهُ كَيْفَ حَسَبُهُ فِيكُمْ قَالَ قُلْتُ هُوَ فِينَا ذُو حَسَبٍ قَالَ فَهَلْ كَانَ مِن�� آبَائِهِ مَلِكٌ قُلْتُ لاَ ‏.‏ قَالَ فَهَلْ كُنْتُمْ تَتَّهِمُونَهُ بِالْكَذِبِ قَبْلَ أَنْ يَقُولَ مَا قَالَ قُلْتُ لاَ ‏.‏ قَالَ وَمَنْ يَتَّبِعُهُ أَشْرَافُ النَّاسِ أَمْ ضُعَفَاؤُهُمْ قَالَ قُلْتُ بَلْ ضُعَفَاؤُهُمْ ‏.‏ قَالَ أَيَزِيدُونَ أَمْ يَنْقُصُونَ قَالَ قُلْتُ لاَ بَلْ يَزِيدُونَ ‏.‏ قَالَ هَلْ يَرْتَدُّ أَحَدٌ مِنْهُمْ عَنْ دِينِهِ بَعْدَ أَنْ يَدْخُلَ فِيهِ سَخْطَةً لَهُ قَالَ قُلْتُ لاَ ‏.‏ قَالَ فَهَلْ قَاتَلْتُمُوهُ قُلْتُ نَعَمْ ‏.‏ قَالَ فَكَيْفَ كَانَ قِتَالُكُمْ إِيَّاهُ قَالَ قُلْتُ تَكُونُ الْحَرْبُ بَيْنَنَا وَبَيْنَهُ سِجَالاً يُصِيبُ مِنَّا وَنُصِيبُ مِنْهُ ‏.‏ قَالَ فَهَلْ يَغْدِرُ قُلْتُ لاَ ‏.‏ وَنَحْنُ مِنْهُ فِي مُدَّةٍ لاَ نَدْرِي مَا هُوَ صَانِعٌ فِيهَا ‏.‏ قَالَ فَوَاللَّهِ مَا أَمْكَنَنِي مِنْ كَلِمَةٍ أُدْخِلُ فِيهَا شَيْئًا غَيْرَ هَذِهِ ‏.‏ قَالَ فَهَلْ قَالَ هَذَا الْقَوْلَ أَحَدٌ قَبْلَهُ قَالَ قُلْتُ لاَ ‏.‏ قَالَ لِتَرْجُمَانِهِ قُلْ لَهُ إِنِّي سَأَلْتُكَ عَنْ حَسَبِهِ فَزَعَمْتَ أَنَّهُ فِيكُمْ ذُو حَسَبٍ وَكَذَلِكَ الرُّسُلُ تُبْعَثُ فِي أَحْسَابِ قَوْمِهَا ‏.‏ وَسَأَلْتُكَ هَلْ كَانَ فِي آبَائِهِ مَلِكٌ فَزَعَمْتَ أَنْ لاَ ‏.‏ فَقُلْتُ لَوْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مَلِكٌ قُلْتُ رَجُلٌ يَطْلُبُ مُلْكَ آبَائِهِ ‏.‏ وَسَأَلْتُكَ عَنْ أَتْبَاعِهِ أَضُعَفَاؤُهُمْ أَمْ أَشْرَافُهُمْ فَقُلْتَ بَلْ ضُعَفَاؤُهُمْ وَهُمْ أَتْبَاعُ الرُّسُلِ ‏.‏ وَسَأَلْتُكَ هَلْ كُنْتُمْ تَتَّهِمُونَهُ بِالْكَذِبِ قَبْلَ أَنْ يَقُولَ مَا قَالَ فَزَعَمْتَ أَنْ لاَ ‏.‏ فَقَدْ عَرَفْتُ أَنَّهُ لَمْ يَكُنْ لِيَدَعَ الْكَذِبَ عَلَى النَّاسِ ثُمَّ يَذْهَبَ فَيَكْذِبَ عَلَى اللَّهِ ‏.‏ وَسَأَلْتُكَ هَلْ يَرْتَدُّ أَحَدٌ مِنْهُمْ عَنْ دِينِهِ بَعْدَ أَنْ يَدْخُلَهُ سَخْطَةً لَهُ فَزَعَمْتَ أَنْ لاَ ‏.‏ وَكَذَلِكَ الإِيمَانُ إِذَا خَالَطَ بَشَاشَةَ الْقُلُوبِ ‏.‏ وَسَأَلْتُكَ هَلْ يَزِيدُونَ أَوْ يَنْقُصُونَ فَزَعَمْتَ أَنَّهُمْ يَزِيدُونَ وَكَذَلِكَ الإِيمَانُ حَتَّى يَتِمَّ ‏.‏ وَسَأَلْتُكَ هَلْ قَاتَلْتُمُوهُ فَزَعَمْتَ أَنَّكُمْ قَدْ قَاتَلْتُمُوهُ فَتَكُونُ الْحَرْبُ بَيْنَكُمْ وَبَيْنَهُ سِجَالاً يَنَالُ مِنْكُمْ وَتَنَالُونَ مِنْهُ ‏.‏ وَكَذَلِكَ الرُّسُلُ تُبْتَلَى ثُمَّ تَكُونُ لَهُمُ الْعَاقِبَةُ وَسَأَلْتُكَ هَلْ يَغْدِرُ فَزَعَمْتَ أَنَّهُ لاَ يَغْدِرُ ‏.‏ وَكَذَلِكَ الرُّسُلُ لاَ تَغْدِرُ ‏.‏ وَسَأَلْتُكَ هَلْ قَالَ هَذَا الْقَوْلَ أَحَدٌ قَبْلَهُ فَزَعَمْتَ أَنْ لاَ ‏.‏ فَقُلْتُ لَوْ قَالَ هَذَا الْقَوْلَ أَحَدٌ قَبْلَهُ قُلْتُ رَجُلٌ ائْتَمَّ بِقَوْلٍ قِيلَ قَبْلَهُ ‏.‏ قَالَ ثُمَّ قَالَ بِمَ يَأْمُرُ كُمْ قُلْتُ يَأْمُرُنَا بِالصَّلاَةِ وَالزَّكَاةِ وَالصِّلَةِ وَالْعَفَافِ قَالَ إِنْ يَكُنْ مَا تَقُولُ فِيهِ حَقًّا فَإِنَّهُ نَبِيٌّ وَقَدْ كُنْتُ أَعْلَمُ أَنَّهُ خَارِجٌ وَلَمْ أَكُنْ أَظُنُّهُ مِنْكُمْ وَلَوْ أَنِّي أَعْلَمُ أَنِّي أَخْلُصُ إِلَيْهِ لأَحْبَبْتُ لِقَاءَهُ وَلَوْ كُنْتُ عِنْدَهُ لَغَسَلْتُ عَنْ قَدَمَيْهِ وَلَيَبْلُغَنَّ مُلْكُهُ مَا تَحْتَ قَدَمَىَّ ‏.‏ قَالَ ثُمَّ دَعَا بِكِتَابِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَرَأَهُ فَإِذَا فِيهِ ‏"‏ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ مِنْ مُحَمَّدٍ رَسُولِ اللَّهِ إِلَى هِرَقْلَ عَظِيمِ الرُّومِ سَلاَمٌ عَلَى مَنِ اتَّبَعَ الْهُدَى أَمَّا بَعْدُ فَإِنِّي أَدْعُوكَ بِدِعَايَةِ الإِسْلاَمِ أَسْلِمْ تَسْلَمْ وَأَسْلِمْ يُؤْتِكَ اللَّهُ أَجْرَكَ مَرَّتَيْنِ وَإِنْ تَوَلَّيْتَ فَإِنَّ عَلَيْكَ إِثْمَ الأَرِيسِيِّينَ وَ ‏{‏ يَا أَهْلَ الْكِتَابِ تَعَالَوْا إِلَى كَلِمَةٍ سَوَاءٍ بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمْ أَنْ لاَ نَعْبُدَ إِلاَّ اللَّهَ وَلاَ نُشْرِكَ بِهِ شَيْئًا وَلاَ يَتَّخِذَ بَعْضُنَا بَعْضًا أَرْبَابًا مِنْ دُونِ اللَّهِ فَإِنْ تَوَلَّوْا فَقُولُوا اشْهَدُوا بِأَنَّا مُسْلِمُونَ‏}‏ فَلَمَّا فَرَغَ مِنْ قِرَاءَةِ الْكِتَابِ ارْتَفَعَتِ الأَصْوَاتُ عِنْدَهُ وَكَثُرَ اللَّغْطُ وَأَمَرَ بِنَا فَأُخْرِجْنَا ‏.‏ قَالَ فَقُلْتُ لأَصْحَابِي حِينَ خَرَجْنَا لَقَدْ أَمِرَ أَمْرُ ابْنِ أَبِي كَبْشَةَ إِنَّهُ لَيَخَافُهُ مَلِكُ بَنِي الأَصْفَرِ - قَالَ - فَمَا زِلْتُ مُوقِنًا بِأَمْرِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ سَيَظْهَرُ حَتَّى أَدْخَلَ اللَّهُ عَلَىَّ الإِسْلاَمَ ‏.‏

ترجمه

اسحاق بن ابراهیم حنظلی، ابن ابی‌عمر، محمد بن رافع و عبد بن حمید برای ما حدیث کردند — این لفظ از ابن رافع است — ابن رافع و ابن ابی‌عمر گفتند: برای ما حدیث کرد، و دو نفر دیگر گفتند: عبدالرزاق به ما خبر داد، معمر به ما خبر داد، از زهری، از عبیدالله بن عبدالله بن عتبه، از ابن عباس که ابوسفیان مستقیماً (دهان‌به‌دهان) به او خبر داد. او گفت: در دوران صلح میان خود و رسول خدا ﷺ به سفر تجاری رفتم. وقتی در شام بودم، نامه‌ای از رسول خدا ﷺ به هراکلیوس، امپراتور روم، آورده شد. این نامه را دحیه کلبی آورده بود که آن را به حاکم بصری داد و حاکم بصری آن را به هراکلیوس رساند. هراکلیوس پرسید: آیا کسی از قوم این مرد که گمان می‌کند پیامبر است، اینجا هست؟ گفتند: بله. سپس مرا همراه چند تن از قریش فراخواندند. ما وارد حضور هراکلیوس شدیم و او ما را در برابر خود نشاند. پرسید: کدام‌یک از شما نسبش به این مرد که گمان می‌کند پیامبر است، نزدیک‌تر است؟ ابوسفیان گفت: من گفتم:

«من.» پس مرا در برابر خود نشاندند و یارانم را پشت سر من جای دادند. سپس مترجمش را طلبید و به او گفت: به آنان بگو که من از این شخص درباره مردی که گمان می‌کند پیامبر است، سؤال خواهم کرد. اگر به من دروغ بگوید، او را تکذیب کنید. ابوسفیان گفت: سوگند به خدا، اگر ترس از ننگ دروغ نبود، هرآینه دروغ می‌گفتم. سپس هراکلیوس به مترجمش گفت: از او بپرس نسبش میان آنان چگونه است؟ گفتم: او در میان ما دارای نسب بلند است. پرسید: آیا در پدران او پادشاهی بوده است؟ گفتم: خیر. پرسید: آیا پیش از آنکه آنچه را گفته است بگوید، او را به دروغ متهم می‌کردید؟ گفتم: خیر. پرسید: چه کسانی از او پیروی می‌کنند، بزرگان مردم یا ضعفا؟ گفتم: بلکه ضعفا. پرسید: آیا شمارشان فزونی می‌یابد یا کاهش؟ گفتم: نه، بلکه فزونی می‌یابند. پرسید: آیا کسی پس از ورود به دینش، از روی ناخشنودی از آن مرتد می‌شود؟ گفتم: خیر. پرسید: آیا با او جنگیده‌اید؟ گفتم: بله. پرسید: جنگتان با او چگونه بوده است؟ گفتم: جنگ میان ما و او نوبتی است؛ گاهی ما پیروز می‌شویم و گاهی او. پرسید: آیا هرگز پیمان‌شکنی کرده است؟ گفتم: خیر، اما اکنون در مهلت صلح با او هستیم و نمی‌دانیم در این مدت چه خواهد کرد. ابوسفیان گفت: سوگند به خدا، نتوانستم کلمه‌ای غیر از این در میان سخنانم بگنجانم. پرسید: آیا پیش از او کسی چنین سخنی گفته است؟ گفتم: خیر. سپس به مترجمش گفت: به او بگو، من از تو درباره نسبش پرسیدم و گفتی که او دارای نسب بلند است، و پیامبران نیز در انساب شریف قومشان مبعوث می‌شوند. پرسیدم آیا در پدرانش پادشاهی بوده، گفتی خیر. اگر در پدرانش پادشاهی بود، می‌گفتم مردی است که خواهان بازپس‌گیری پادشاهی پدرانش است. پرسیدم پیروانش ضعیف هستند یا بزرگان، گفتی ضعیف، و پیروان پیامبران نیز چنین‌اند. پرسیدم آیا پیش از سخنش او را به دروغ متهم می‌کردید، گفتی خیر. پس دانستم که کسی که بر مردم دروغ نمی‌بندد، بر خدا دروغ نخواهد بست. پرسیدم آیا کسی پس از ورود به دین از روی ناخشنودی مرتد می‌شود، گفتی خیر. ایمان نیز چنین است وقتی با دل‌ها آمیخته شود. پرسیدم آیا فزونی می‌یابند یا کاهش، گفتی فزونی می‌یابند، و ایمان نیز تا به کمال رسد چنین است. پرسیدم آیا با او جنگیده‌اید، گفتی بله، و جنگ نوبتی است، گاهی شما پیروز می‌شوید و گاهی او. پیامبران نیز چنین آزموده می‌شوند و سپس عاقبت نیک از آنِ ایشان است. پرسیدم آیا پیمان‌شکنی می‌کند، گفتی خیر. پیامبران نیز پیمان‌شکنی نمی‌کنند. پرسیدم آیا پیش از او کسی چنین سخنی گفته، گفتی خیر. اگر کسی پیش از او چنین می‌گفت، می‌گفتم مردی است که از سخن پیشینیان پیروی می‌کند. سپس پرسید: شما را به چه چیزی فرمان می‌دهد؟ گفتم: ما را به نماز، زکات، صله رحم و پاکدامنی فرمان می‌دهد. گفت: اگر آنچه درباره‌اش گفتی راست باشد، او قطعاً پیامبر است. من می‌دانستم که او ظهور خواهد کرد، اما گمان نمی‌کردم از میان شما باشد. اگر می‌

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

هرقل نشانه‌های پیامبری را در راست‌گویی محمد ﷺ شناخت.

پیشینه و سبب بیان

ابوسفیان دربارهٔ دیدار خود با امپراتور هرقل در شام، در دوران آتش‌بس با پیامبر ﷺ، روایت کرد. هرقل از او دربارهٔ محمد ﷺ پرسید و سپس نامهٔ ایشان را که در آن به اسلام دعوت می‌کرد، خواند.

توضیح واژه‌های دشوار
هرقل

امپراتور روم شرقی که در این روایت فرمانروای رومیان خوانده شده است.

زکات

نوعی صدقهٔ واجب که مسلمانان با رعایت شرایطی معین می‌پردازند.

پیمان

توافق یا قرارداد صلحی که باید به آن وفا کرد.

برداشت‌های عالمان

عالمان کلاسیک از پرسش‌های هرقل چنین برداشت کرده‌اند که راست‌گویی پیش از پیامبری، پیروان استوار و وفاداری به پیمان‌ها از نشانه‌های اعتمادپذیری یک پیام‌آور هستند. این روایت همچنین تأکید می‌کند که شمار مؤمنان می‌تواند افزایش یابد و پیامبران پیش از پیروزی نهایی با آزمون‌هایی روبه‌رو می‌شوند. دعوت به نماز، زکات، پیوندهای خانوادگی و پاک‌دامنی نشان می‌دهد که ایمان با عبادت و اخلاق نیک پیوند دارد.

درس‌هایی برای امروز
  1. راست‌گو باشید، حتی وقتی حقیقت به سود جایگاه خودتان نیست.
  2. به توافق‌ها و پیمان‌ها وفا کنید، حتی در برابر کسانی که با آنان اختلاف دارید.
  3. بگذارید ایمان در نماز، رسیدگی به خانواده و پاک‌دامنی آشکار شود.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.