Sahih Muslim، حدیث 5784
روایتشده توسط Abdullah ibn Abbas. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
به روایت Abdullah ibn Abbas
صحيح مسلم در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى التَّمِيمِيُّ، قَالَ قَرَأْتُ عَلَى مَالِكٍ عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عَبْدِ، الْحَمِيدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ زَيْدِ بْنِ الْخَطَّابِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ نَوْفَلٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ، خَرَجَ إِلَى الشَّامِ حَتَّى إِذَا كَانَ بِسَرْغَ لَقِيَهُ أَهْلُ الأَجْنَادِ أَبُو عُبَيْدَةَ بْنُ الْجَرَّاحِ وَأَصْحَابُهُ فَأَخْبَرُوهُ أَنَّ الْوَبَاءَ قَدْ وَقَعَ بِالشَّامِ . قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ فَقَالَ عُمَرُ ادْعُ لِيَ الْمُهَاجِرِينَ الأَوَّلِينَ . فَدَعَوْتُهُمْ فَاسْتَشَارَهُمْ وَأَخْبَرَهُمْ أَنَّ الْوَبَاءَ قَدْ وَقَعَ بِالشَّامِ فَاخْتَلَفُوا فَقَالَ بَعْضُهُمْ قَدْ خَرَجْتَ لأَمْرٍ وَلاَ نَرَى أَنْ تَرْجِعَ عَنْهُ . وَقَالَ بَعْضُهُمْ مَعَكَ بَقِيَّةُ النَّاسِ وَأَصْحَابُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَلاَ نَرَى أَنْ تُقْدِمَهُمْ عَلَى هَذَا الْوَبَاءِ . فَقَالَ ارْتَفِعُوا عَنِّي . ثُمَّ قَالَ ادْعُ لِيَ الأَنْصَارَ فَدَعَوْتُهُمْ لَهُ فَاسْتَشَارَهُمْ فَسَلَكُوا سَبِيلَ الْمُهَاجِرِينَ وَاخْتَلَفُوا كَاخْتِلاَفِهِمْ . فَقَالَ ارْتَفِعُوا عَنِّي . ثُمَّ قَالَ ادْعُ لِي مَنْ كَانَ هَا هُنَا مِنْ مَشْيَخَةِ قُرَيْشٍ مِنْ مُهَاجِرَةِ الْفَتْحِ . فَدَعَوْتُهُمْ فَلَمْ يَخْتَلِفْ عَلَيْهِ رَجُلاَنِ فَقَالُوا نَرَى أَنْ تَرْجِعَ بِالنَّاسِ وَلاَ تُقْدِمْهُمْ عَلَى هَذَا الْوَبَاءِ . فَنَادَى عُمَرُ فِي النَّاسِ إِنِّي مُصْبِحٌ عَلَى ظَهْرٍ فَأَصْبِحُوا عَلَيْهِ . فَقَالَ أَبُو عُبَيْدَةَ بْنُ الْجَرَّاحِ أَفِرَارًا مِنْ قَدَرِ اللَّهِ فَقَالَ عُمَرُ لَوْ غَيْرُكَ قَالَهَا يَا أَبَا عُبَيْدَةَ - وَكَانَ عُمَرُ يَكْرَهُ خِلاَفَهُ - نَعَمْ نَفِرُّ مِنْ قَدَرِ اللَّهِ إِلَى قَدَرِ اللَّهِ أَرَأَيْتَ لَوْ كَانَتْ لَكَ إِبِلٌ فَهَبَطْتَ وَادِيًا لَهُ عِدْوَتَانِ إِحْدَاهُمَا خَصْبَةٌ وَالأُخْرَى جَدْبَةٌ أَلَيْسَ إِنْ رَعَيْتَ الْخَصْبَةَ رَعَيْتَهَا بِقَدَرِ اللَّهِ وَإِنْ رَعَيْتَ الْجَدْبَةَ رَعَيْتَهَا بِقَدَرِ اللَّهِ قَالَ فَجَاءَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَوْفٍ وَكَانَ مُتَغَيِّبًا فِي بَعْضِ حَاجَتِهِ فَقَالَ إِنَّ عِنْدِي مِنْ هَذَا عِلْمًا سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " إِذَا سَمِعْتُمْ بِهِ بِأَرْضٍ فَلاَ تَقْدَمُوا عَلَيْهِ وَإِذَا وَقَعَ بِأَرْضٍ وَأَنْتُمْ بِهَا فَلاَ تَخْرُجُوا فِرَارًا مِنْهُ " . قَالَ فَحَمِدَ اللَّهَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ ثُمَّ انْصَرَفَ .
یحیی بن یحیی تمیمی به ما حدیث کرد و گفت: بر مالک از ابن شهاب، از عبد الحمید بن عبد الرحمن بن زید بن خطاب، از عبد الله بن عبد الله بن حارث بن نوفل، و از عبد الله بن عباس خواندم که عمر بن خطاب عازم شام شد. چون به
«سَرغ» رسید، فرماندهان لشکر، ابوعبیده بن جراح و یارانش با او دیدار کردند و به او خبر دادند که وبایی در شام شیوع یافته است. ابن عباس گفت: عمر فرمود: «مهاجران نخستین را نزد من فراخوان.» پس آنان را فراخواندم. عمر با ایشان مشورت کرد و آنان را از شیوع وبا در شام آگاه ساخت. در این میان اختلاف نظر پدید آمد؛ برخی گفتند: «تو برای کاری بیرون آمدهای و سزاوار نمیدانیم که از آن بازگردی.» و برخی دیگر گفتند: «همراه تو باقیماندهٔ مردم و اصحاب رسول الله ﷺ هستند و سزاوار نمیدانیم که آنان را در معرض این وبا قرار دهی.» عمر فرمود: «اکنون بروید.» سپس گفت: «انصار را نزد من فراخوان.» پس انصار را فراخواندم و عمر با آنان نیز مشورت کرد. آنان همان راه مهاجران را پیش گرفتند و مانند آنان دچار اختلاف شدند. عمر دوباره فرمود: «اکنون بروید.» آنگاه گفت: «پیران قریش را که پیش از فتح مکه هجرت کردهاند، نزد من بخوان.» پس آنان را فراخواندم و حتی دو نفر نیز با هم اختلاف نکردند و همه یکصدا گفتند: «رأی ما این است که با مردم بازگردی و آنان را به سوی این وبا نبری.» پس عمر در میان مردم ندا داد: «من بامداد بر مرکب خود سوار خواهم شد، شما نیز بامداد آماده شوید.» ابوعبیده بن جراح گفت: «آیا از تقدیر الله میگریزی؟» عمر فرمود: «ای ابوعبیده! کاش کسی جز تو این سخن را میگفت!» — زیرا عمر از مخالفت او ناخشنود بود — سپس فرمود: «آری، ما از تقدیر الله به سوی تقدیر الله میگریزیم. آیا اگر شترانی داشتی و در وادیی فرود میآمدی که دو کرانه داشت، یکی سرسبز و دیگری خشک، آیا اگر در کرانهٔ سرسبز میچراندی، به تقدیر الله نچرانده بودی؟ و اگر در کرانهٔ خشک میچراندی، باز هم به تقدیر الله نچرانده بودی؟» راوی گوید: در این هنگام عبد الرحمن بن عوف که برای انجام کاری رفته بود، آمد و گفت: «در این باره دانشی نزد من است؛ شنیدم که رسول الله ﷺ فرمودند: "هرگاه شنیدید که در سرزمینی طاعون شیوع یافته، بدان جا وارد نشوید؛ و اگر در سرزمینی که هستید طاعون شیوع یافت، برای فرار از آن خارج نشوید."» پس عمر بن خطاب خداوند را سپاس گفت و بازگشت.
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
عمر هنگام شیوع وبا احتیاط را برگزید، بیآنکه تقدیر خداوند را انکار کند.
عمر بن خطاب به سوی شام سفر کرد و در سرغ شنید که آنجا وبا شیوع یافته است. او با گروههای حاضر مشورت کرد و پس از آنکه عبدالرحمن بن عوف سخن پیامبر ﷺ را دربارهٔ ورود به منطقهٔ گرفتار وبا یا خارج شدن از آن نقل کرد، بازگشت.
یارانی که پیش از فتح مکه از مکه به مدینه هجرت کردند.
ساکنان مدینه که از پیامبر ﷺ و مهاجران حمایت کردند.
قضا و علم خداوند؛ انتخابها و اقدامات احتیاطی انسان نیز در چارچوب تقدیر او قرار دارند.
عالمان کلاسیک، از جمله امام نووی، از این روایت چنین برداشت کردهاند که نباید وارد منطقهای شد که وبا در آن شیوع دارد و نباید برای گریز از سرایت از منطقهٔ گرفتار وبا خارج شد. مشورت عمر همچنین اهمیت رایزنی و پذیرفتن آگاهی معتبر را نشان میدهد. احتیاط با توکل به خدا ناسازگار نیست: انسان راهکارها را برمیگزیند و همهچیز در چارچوب تقدیر خداوند است.
- سفر به منطقهای را که گرفتار وباست به تعویق بیندازید و از توصیهٔ معتبر پیروی کنید.
- اگر در منطقهتان شیوع رخ داد، همانجا بمانید و برای گریز از آن خارج نشوید؛ دستورالعملهای حفاظتی جاری را رعایت کنید.
- پیش از تصمیمی که بر دیگران اثر میگذارد، با افراد متخصص و مورد اعتماد مشورت کنید.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.