Sahih Muslim، حدیث 7021
روایتشده توسط Aisha. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
به روایت Aisha
صحيح مسلم در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
حَدَّثَنَا حَبَّانُ بْنُ مُوسَى، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ، أَخْبَرَنَا يُونُسُ بْنُ يَزِيدَ، الأَيْلِيُّ ح وَحَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الْحَنْظَلِيُّ، وَمُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ، وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، قَالَ ابْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا وَقَالَ الآخَرَانِ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، وَالسِّيَاقُ، حَدِيثُ مَعْمَرٍ مِنْ رِوَايَةِ عَبْدٍ وَابْنِ رَافِعٍ قَالَ يُونُسُ وَمَعْمَرٌ جَمِيعًا عَنِ الزُّهْرِيِّ أَخْبَرَنِي سَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ وَعُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ وَعَلْقَمَةُ بْنِ وَقَّاصٍ وَعُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ مَسْعُودٍ عَنْ حَدِيثِ عَائِشَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم حِينَ قَالَ لَهَا أَهْلُ الإِفْكِ مَا قَالُوا فَبَرَّأَهَا اللَّهُ مِمَّا قَالُوا وَكُلُّهُمْ حَدَّثَنِي طَائِفَةً مِنْ حَدِيثِهَا وَبَعْضُهُمْ كَانَ أَوْعَى لِحَدِيثِهَا مِنْ بَعْضٍ وَأَثْبَتَ اقْتِصَاصًا وَقَدْ وَعَيْتُ عَنْ كُلِّ وَاحِدٍ مِنْهُمُ الْحَدِيثَ الَّذِي حَدَّثَنِي وَبَعْضُ حَدِيثِهِمْ يُصَدِّقُ بَعْضًا ذَكَرُوا أَنَّ عَائِشَةَ زَوْجَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا أَرَادَ أَنْ يَخْرُجَ سَفَرًا أَقْرَعَ بَيْنَ نِسَائِهِ فَأَيَّتُهُنَّ خَرَجَ سَهْمُهَا خَرَجَ بِهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَعَهُ - قَالَتْ عَائِشَةُ - فَأَقْرَعَ بَيْنَنَا فِي غَزْوَةٍ غَزَاهَا فَخَرَجَ فِيهَا سَهْمِي فَخَرَجْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَذَلِكَ بَعْدَ مَا أُنْزِلَ الْحِجَابُ فَأَنَا أُحْمَلُ فِي هَوْدَجِي وَأُنْزَلُ فِيهِ مَسِيرَنَا حَتَّى إِذَا فَرَغَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ غَزْوِهِ وَقَفَلَ وَدَنَوْنَا مِنَ الْمَدِينَةِ آذَنَ لَيْلَةً بِالرَّحِيلِ فَقُمْتُ حِينَ آذَنُوا بِالرَّحِيلِ فَمَشَيْتُ حَتَّى جَاوَزْتُ الْجَيْشَ فَلَمَّا قَضَيْتُ مِنْ شَأْنِي أَقْبَلْتُ إِلَى الرَّحْلِ فَلَمَسْتُ صَدْرِي فَإِذَا عِقْدِي مِنْ جَزْعِ ظَفَارِ قَدِ انْقَطَعَ فَرَجَعْتُ فَالْتَمَسْتُ عِقْدِي فَحَبَسَنِي ابْتِغَاؤُهُ وَأَقْبَلَ الرَّهْطُ الَّذِينَ كَانُوا يَرْحَلُونَ لِي فَحَمَلُوا هَوْدَجِي فَرَحَلُوهُ عَلَى بَعِيرِيَ الَّذِي كُنْتُ أَرْكَبُ وَهُمْ يَحْسَبُونَ أَنِّي فِيهِ - قَالَتْ - وَكَانَتِ النِّسَاءُ إِذْ ذَاكَ خِفَافًا لَمْ يُهَبَّلْنَ وَلَمْ يَغْشَهُنَّ اللَّحْمُ إِنَّمَا يَأْكُلْنَ الْعُلْقَةَ مِنَ الطَّعَامِ فَلَمْ يَسْتَنْكِرِ الْقَوْمُ ثِقَلَ الْهَوْدَجِ حِينَ رَحَلُوهُ وَرَفَعُوهُ وَكُنْتُ جَارِيَةً حَدِيثَةَ السِّنِّ فَبَعَثُوا الْجَمَلَ وَسَارُوا وَوَجَدْتُ عِقْدِي بَعْدَ مَا اسْتَمَرَّ الْجَيْشُ فَجِئْتُ مَنَازِلَهُمْ وَلَيْسَ بِهَا دَاعٍ وَلاَ مُجِيبٌ فَتَيَمَّمْتُ مَنْزِلِي الَّذِي كُنْتُ فِيهِ وَظَنَنْتُ أَنَّ الْقَوْمَ سَيَفْقِدُونِي فَيَرْجِعُونَ إِلَىَّ فَبَيْنَا أَنَا جَالِسَةٌ فِي مَنْزِلِي غَلَبَتْنِي عَيْنِي فَنِمْتُ وَكَانَ صَفْوَانُ بْنُ الْمُعَطَّلِ السُّلَمِيُّ ثُمَّ الذَّكْوَانِيُّ قَدْ عَرَّسَ مِنْ وَرَاءِ الْجَيْشِ فَادَّلَجَ فَأَصْبَحَ عِنْدَ مَنْزِلِي فَرَأَى سَوَادَ إِنْسَانٍ نَائِمٍ فَأَتَانِي فَعَرَفَنِي حِينَ رَآنِي وَقَدْ كَانَ يَرَانِي قَبْلَ أَنْ يُضْرَبَ الْحِجَابُ عَلَىَّ فَاسْتَيْقَظْتُ بِاسْتِرْجَاعِهِ حِينَ عَرَفَنِي فَخَمَّرْتُ وَجْهِي بِجِلْبَابِي وَوَاللَّهِ مَا يُكَلِّمُنِي كَلِمَةً وَلاَ سَمِعْتُ مِنْهُ كَلِمَةً غَيْرَ اسْتِرْجَاعِهِ حَتَّى أَنَاخَ رَاحِلَتَهُ فَوَطِئَ عَلَى يَدِهَا فَرَكِبْتُهَا فَانْطَلَقَ يَقُودُ بِي الرَّاحِلَةَ حَتَّى أَتَيْنَا الْجَيْشَ بَعْدَ مَا نَزَلُوا مُوغِرِينَ فِي نَحْرِ الظَّهِيرَةِ فَهَلَكَ مَنْ هَلَكَ فِي شَأْنِي وَكَانَ الَّذِي تَوَلَّى كِبْرَهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أُبَىٍّ ابْنُ سَلُولَ فَقَدِمْنَا الْمَدِينَةَ فَاشْتَكَيْتُ حِينَ قَدِمْنَا الْمَدِينَةَ شَهْرًا وَالنَّاسُ يُفِيضُونَ فِي قَوْلِ أَهْلِ الإِفْكِ وَلاَ أَشْعُرُ بِشَىْءٍ مِنْ ذَلِكَ وَهُوَ يَرِيبُنِي فِي وَجَعِي أَنِّي لاَ أَعْرِفُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم اللُّطْفَ الَّذِي كُنْتُ أَرَى مِنْهُ حِينَ أَشْتَكِي إِنَّمَا يَدْخُلُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَيُسَلِّمُ ثُمَّ يَقُولُ " كَيْفَ تِيكُمْ " . فَذَاكَ يَرِيبُنِي وَلاَ أَشْعُرُ بِالشَّرِّ حَتَّى خَرَجْتُ بَعْدَ مَا نَقِهْتُ وَخَرَجَتْ مَعِي أُمُّ مِسْطَحٍ قِبَلَ الْمَنَاصِعِ وَهُوَ مُتَبَرَّزُنَا وَلاَ نَخْرُجُ إِلاَّ لَيْلاً إِلَى لَيْلٍ وَذَلِكَ قَبْلَ أَنَّ نَتَّخِذَ الْكُنُفَ قَرِيبًا مِنْ بُيُوتِنَا وَأَمْرُنَا أَمْرُ الْعَرَبِ الأُوَلِ فِي التَّنَزُّهِ وَكُنَّا نَتَأَذَّى بِالْكُنُفِ أَنْ نَتَّخِذَهَا عِنْدَ بُيُوتِنَا فَانْطَلَقْتُ أَنَا وَأُمُّ مِسْطَحٍ وَهِيَ بِنْتُ أَبِي رُهْمِ بْنِ الْمُطَّلِبِ بْنِ عَبْدِ مَنَافٍ وَأُمُّهَا ابْنَةُ صَخْرِ بْنِ عَامِرٍ خَالَةُ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ وَابْنُهَا مِسْطَحُ بْنُ أُثَاثَةَ بْنِ عَبَّادِ بْنِ الْمُطَّلِبِ فَأَقْبَلْتُ أَنَا وَبِنْتُ أَبِي رُهْمٍ قِبَلَ بَيْتِي حِينَ فَرَغْنَا مِنْ شَأْنِنَا فَعَثَرَتْ أُمُّ مِسْطَحٍ فِي مِرْطِهَا فَقَالَتْ تَعِسَ مِسْطَحٌ . فَقُلْتُ لَهَا بِئْسَ مَا قُلْتِ أَتَسُبِّينَ رَجُلاً قَدْ شَهِدَ بَدْرًا . قَالَتْ أَىْ هَنْتَاهُ أَوَلَمْ تَسْمَعِي مَا قَالَ قُلْتُ وَمَاذَا قَالَ قَالَتْ فَأَخْبَرَتْنِي بِقَوْلِ أَهْلِ الإِفْكِ فَازْدَدْتُ مَرَضًا إِلَى مَرَضِي فَلَمَّا رَجَعْتُ إِلَى بَيْتِي فَدَخَلَ عَلَىَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَسَلَّمَ ثُمَّ قَالَ " كَيْفَ تِيكُمْ " . قُلْتُ أَتَأْذَنُ لِي أَنْ آتِيَ أَبَوَىَّ قَالَتْ وَأَنَا حِينَئِذٍ أُرِيدُ أَنْ أَتَيَقَّنَ الْخَبَرَ مِنْ قِبَلِهِمَا . فَأَذِنَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَجِئْتُ أَبَوَىَّ فَقُلْتُ لأُمِّي يَا أُمَّتَاهْ مَا يَتَحَدَّثُ النَّاسُ فَقَالَتْ يَا بُنَيَّةُ هَوِّنِي عَلَيْكِ فَوَاللَّهِ لَقَلَّمَا كَانَتِ امْرَأَةٌ قَطُّ وَضِيئَةٌ عِنْدَ رَجُلٍ يُحِبُّهَا وَلَهَا ضَرَائِرُ إِلاَّ كَثَّرْنَ عَلَيْهَا - قَالَتْ - قُلْتُ سُبْحَانَ اللَّهِ وَقَدْ تَحَدَّثَ النَّاسُ بِهَذَا قَالَتْ فَبَكَيْتُ تِلْكَ اللَّيْلَةَ حَتَّى أَصْبَحْتُ لاَ يَرْقَأُ لِي دَمْعٌ وَلاَ أَكْتَحِلُ بِنَوْمٍ ثُمَّ أَصَبَحْتُ أَبْكِي وَدَعَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ وَأُسَامَةَ بْنَ زَيْدٍ حِينَ اسْتَلْبَثَ الْوَحْىُ يَسْتَشِيرُهُمَا فِي فِرَاقِ أَهْلِهِ - قَالَتْ - فَأَمَّا أُسَامَةُ بْنُ زَيْدٍ فَأَشَارَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِالَّذِي يَعْلَمُ مِنْ بَرَاءَةِ أَهْلِهِ وَبِالَّذِي يَعْلَمُ فِي نَفْسِهِ لَهُمْ مِنَ الْوُدِّ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ هُمْ أَهْلُكَ وَلاَ نَعْلَمُ إِلاَّ خَيْرًا . وَأَمَّا عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ فَقَالَ لَمْ يُضَيِّقِ اللَّهُ عَلَيْكَ وَالنِّسَاءُ سِوَاهَا كَثِيرٌ وَإِنْ تَسْأَلِ الْجَارِيَةَ تَصْدُقْكَ - قَالَتْ - فَدَعَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَرِيرَةَ فَقَالَ " أَىْ بَرِيرَةُ هَلْ رَأَيْتِ مِنْ شَىْءٍ يَرِيبُكِ مِنْ عَائِشَةَ " . قَالَتْ لَهُ بَرِيرَةُ وَالَّذِي بَعَثَكَ بِالْحَقِّ إِنْ رَأَيْتُ عَلَيْهَا أَمْرًا قَطُّ أَغْمِصُهُ عَلَيْهَا أَكْثَرَ مِنْ أَنَّهَا جَارِيَةٌ حَدِيثَةُ السِّنِّ تَنَامُ عَنْ عَجِينِ أَهْلِهَا فَتَأْتِي الدَّاجِنُ فَتَأْكُلُهُ - قَالَتْ - فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى الْمِنْبَرِ فَاسْتَعْذَرَ مِنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أُبَىٍّ ابْنِ سَلُولَ - قَالَتْ - فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ عَلَى الْمِنْبَرِ " يَا مَعْشَرَ الْمُسْلِمِينَ مَنْ يَعْذِرُنِي مِنْ رَجُلٍ قَدْ بَلَغَ أَذَاهُ فِي أَهْلِ بَيْتِي فَوَاللَّهِ مَا عَلِمْتُ عَلَى أَهْلِي إِلاَّ خَيْرًا وَلَقَدْ ذَكَرُوا رَجُلاً مَا عَلِمْتُ عَلَيْهِ إِلاَّ خَيْرًا وَمَا كَانَ يَدْخُلُ عَلَى أَهْلِي إِلاَّ مَعِي " . فَقَامَ سَعْدُ بْنُ مُعَاذٍ الأَنْصَارِيُّ فَقَالَ أَنَا أَعْذِرُكَ مِنْهُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنْ كَانَ مِنَ الأَوْسِ ضَرَبْنَا عُنُقَهُ وَإِنْ كَانَ مِنْ إِخْوَانِنَا الْخَزْرَجِ أَمَرْتَنَا فَفَعَلْنَا أَمْرَكَ - قَالَتْ - فَقَامَ سَعْدُ بْنُ عُبَادَةَ وَهُوَ سَيِّدُ الْخَزْرَجِ وَكَانَ رَجُلاً صَالِحًا وَلَكِنِ اجْتَهَلَتْهُ الْحَمِيَّةُ فَقَالَ لِسَعْدِ بْنِ مُعَاذٍ كَذَبْتَ لَعَمْرُ اللَّهِ لاَ تَقْتُلُهُ وَلاَ تَقْدِرُ عَلَى قَتْلِهِ . فَقَامَ أُسَيْدُ بْنُ حُضَيْرٍ وَهُوَ ابْنُ عَمِّ سَعْدِ بْنِ مُعَاذٍ فَقَالَ لِسَعْدِ بْنِ عُبَادَةَ كَذَبْتَ لَعَمْرُ اللَّهِ لَنَقْتُلَنَّهُ فَإِنَّكَ مُنَافِقٌ تُجَادِلُ عَنِ الْمُنَافِقِينَ فَثَارَ الْحَيَّانِ الأَوْسُ وَالْخَزْرَجُ حَتَّى هَمُّوا أَنْ يَقْتَتِلُوا وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَائِمٌ عَلَى الْمِنْبَرِ فَلَمْ يَزَلْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُخَفِّضُهُمْ حَتَّى سَكَتُوا وَسَكَتَ - قَالَتْ - وَبَكَيْتُ يَوْمِي ذَلِكَ لاَ يَرْقَأُ لِي دَمْعٌ وَلاَ أَكْتَحِلُ بِنَوْمٍ ثُمَّ بَكَيْتُ لَيْلَتِي الْمُقْبِلَةَ لاَ يَرْقَأُ لِي دَمْعٌ وَلاَ أَكْتَحِلُ بِنَوْمٍ وَأَبَوَاىَ يَظُنَّانِ أَنَّ الْبُكَاءَ فَالِقٌ كَبِدِي فَبَيْنَمَا هُمَا جَالِسَانِ عِنْدِي وَأَنَا أَبْكِي اسْتَأْذَنَتْ عَلَىَّ امْرَأَةٌ مِنَ الأَنْصَارِ فَأَذِنْتُ لَهَا فَجَلَسَتْ تَبْكِي - قَالَتْ - فَبَيْنَا نَحْنُ عَلَى ذَلِكَ دَخَلَ عَلَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَسَلَّمَ ثُمَّ جَلَسَ - قَالَتْ - وَلَمْ يَجْلِسْ عِنْدِي مُنْذُ قِيلَ لِي مَا قِيلَ وَقَدْ لَبِثَ شَهْرًا لاَ يُوحَى إِلَيْهِ فِي شَأْنِي بِشَىْءٍ - قَالَتْ - فَتَشَهَّدَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حِينَ جَلَسَ ثُمَّ قَالَ " أَمَّا بَعْدُ يَا عَائِشَةُ فَإِنَّهُ قَدْ بَلَغَنِي عَنْكِ كَذَا وَكَذَا فَإِنْ كُنْتِ بَرِيئَةً فَسَيُبَرِّئُكِ اللَّهُ وَإِنْ كُنْتِ أَلْمَمْتِ بِذَنْبٍ فَاسْتَغْفِرِي اللَّهَ وَتُوبِي إِلَيْهِ فَإِنَّ الْعَبْدَ إِذَا اعْتَرَفَ بِذَنْبٍ ثُمَّ تَابَ تَابَ اللَّهُ عَلَيْهِ " . قَالَتْ فَلَمَّا قَضَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَقَالَتَهُ قَلَصَ دَمْعِي حَتَّى مَا أُحِسُّ مِنْهُ قَطْرَةً فَقُلْتُ لأَبِي أَجِبْ عَنِّي رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِيمَا قَالَ . فَقَالَ وَاللَّهِ مَا أَدْرِي مَا أَقُولُ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقُلْتُ لأُمِيِّ أَجِيبِي عَنِّي رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَتْ وَاللَّهِ مَا أَدْرِي مَا أَقُولُ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقُلْتُ وَأَنَا جَارِيَةٌ حَدِيثَةُ السِّنِّ لاَ أَقْرَأُ كَثِيرًا مِنَ الْقُرْآنِ إِنِّي وَاللَّهِ لَقَدْ عَرَفْتُ أَنَّكُمْ قَدْ سَمِعْتُمْ بِهَذَا حَتَّى اسْتَقَرَّ فِي نُفُوسِكُمْ وَصَدَّقْتُمْ بِهِ فَإِنْ قُلْتُ لَكُمْ إِنِّي بَرِيئَةٌ وَاللَّهُ يَعْلَمُ أَنِّي بَرِيئَةٌ لاَ تُصَدِّقُونِي بِذَلِكَ وَلَئِنِ اعْتَرَفْتُ لَكُمْ بِأَمْرٍ وَاللَّهُ يَعْلَمُ أَنِّي بَرِيئَةٌ لَتُصَدِّقُونَنِي وَإِنِّي وَاللَّهِ مَا أَجِدُ لِي وَلَكُمْ مَثَلاً إِلاَّ كَمَا قَالَ أَبُو يُوسُفَ فَصَبْرٌ جَمِيلٌ وَاللَّهُ الْمُسْتَعَانُ عَلَى مَا تَصِفُونَ . قَالَتْ ثُمَّ تَحَوَّلْتُ فَاضْطَجَعْتُ عَلَى فِرَاشِي - قَالَتْ - وَأَنَا وَاللَّهِ حِينَئِذٍ أَعْلَمُ أَنِّي بَرِيئَةٌ وَأَنَّ اللَّهَ مُبَرِّئِي بِبَرَاءَتِي وَلَكِنْ وَاللَّهِ مَا كُنْتُ أَظُنُّ أَنْ يُنْزَلَ فِي شَأْنِي وَحْىٌ يُتْلَى وَلَشَأْنِي كَانَ أَحْقَرَ فِي نَفْسِي مِنْ أَنْ يَتَكَلَّمَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ فِيَّ بِأَمْرٍ يُتْلَى وَلَكِنِّي كُنْتُ أَرْجُو أَنْ يَرَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي النَّوْمِ رُؤْيَا يُبَرِّئُنِي اللَّهُ بِهَا قَالَتْ فَوَاللَّهِ مَا رَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَجْلِسَهُ وَلاَ خَرَجَ مِنْ أَهْلِ الْبَيْتِ أَحَدٌ حَتَّى أَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ عَلَى نَبِيِّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَخَذَهُ مَا كَانَ يَأْخُذُهُ مِنَ الْبُرَحَاءِ عِنْدَ الْوَحْىِ حَتَّى إِنَّهُ لَيَتَحَدَّرُ مِنْهُ مِثْلُ الْجُمَانِ مِنَ الْعَرَقِ فِي الْيَوْمِ الشَّاتِ مِنْ ثِقَلِ الْقَوْلِ الَّذِي أُنْزِلَ عَلَيْهِ - قَالَتْ - فَلَمَّا سُرِّيَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ يَضْحَكُ فَكَانَ أَوَّلَ كَلِمَةٍ تَكَلَّمَ بِهَا أَنْ قَالَ " أَبْشِرِي يَا عَائِشَةُ أَمَّا اللَّهُ فَقَدْ بَرَّأَكِ " . فَقَالَتْ لِي أُمِّي قُومِي إِلَيْهِ فَقُلْتُ وَاللَّهِ لاَ أَقُومُ إِلَيْهِ وَلاَ أَحْمَدُ إِلاَّ اللَّهَ هُوَ الَّذِي أَنْزَلَ بَرَاءَتِي - قَالَتْ - فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ { إِنَّ الَّذِينَ جَاءُوا بِالإِفْكِ عُصْبَةٌ مِنْكُمْ} عَشْرَ آيَاتٍ فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ هَؤُلاَءِ الآيَاتِ بَرَاءَتِي - قَالَتْ - فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ وَكَانَ يُنْفِقُ عَلَى مِسْطَحٍ لِقَرَابَتِهِ مِنْهُ وَفَقْرِهِ وَاللَّهِ لاَ أُنْفِقُ عَلَيْهِ شَيْئًا أَبَدًا بَعْدَ الَّذِي قَالَ لِعَائِشَةَ . فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ { وَلاَ يَأْتَلِ أُولُو الْفَضْلِ مِنْكُمْ وَالسَّعَةِ أَنْ يُؤْتُوا أُولِي الْقُرْبَى} إِلَى قَوْلِهِ { أَلاَ تُحِبُّونَ أَنْ يَغْفِرَ اللَّهُ لَكُمْ} قَالَ حِبَّانُ بْنُ مُوسَى قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ هَذِهِ أَرْجَى آيَةٍ فِي كِتَابِ اللَّهِ . فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ وَاللَّهِ إِنِّي لأُحِبُّ أَنْ يَغْفِرَ اللَّهُ لِي . فَرَجَعَ إِلَى مِسْطَحٍ النَّفَقَةَ الَّتِي كَانَ يُنْفِقُ عَلَيْهِ وَقَالَ لاَ أَنْزِعُهَا مِنْهُ أَبَدًا . قَالَتْ عَائِشَةُ وَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم سَأَلَ زَيْنَبَ بِنْتَ جَحْشٍ زَوْجَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم عَنْ أَمْرِي " مَا عَلِمْتِ أَوْ مَا رَأَيْتِ " . فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَحْمِي سَمْعِي وَبَصَرِي وَاللَّهِ مَا عَلِمْتُ إِلاَّ خَيْرًا . قَالَتْ عَائِشَةُ وَهِيَ الَّتِي كَانَتْ تُسَامِينِي مِنْ أَزْوَاجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَعَصَمَهَا اللَّهُ بِالْوَرَعِ وَطَفِقَتْ أُخْتُهَا حَمْنَةُ بِنْتُ جَحْشٍ تُحَارِبُ لَهَا فَهَلَكَتْ فِيمَنْ هَلَكَ . قَالَ الزُّهْرِيُّ فَهَذَا مَا انْتَهَى إِلَيْنَا مِنْ أَمْرِ هَؤُلاَءِ الرَّهْطِ . وَقَالَ فِي حَدِيثِ يُونُسَ احْتَمَلَتْهُ الْحَمِيَّةُ .
عائشه گفت: هرگاه پیامبر خدا (ﷺ) قصد سفر داشت، بین همسرانش قرعه میانداخت و یکی را همراه خود میبرد، و قرعه در نفع او میافتاد. اتفاق افتاد که قرعه در سفر به جنگ در میان ما در آمد و در نفع من شد، پس من همراه پیامبر خدا (ﷺ) حرکت کردم. این مربوط به زمانی است که حکم حجاب نازل شده بود. من در حُدَج حمل میشدم و در جایی که باید میماندیم، پیاده شدم. خلاصه، وقتی برای بازگشت از غزوّه حرکت کردیم و کاروان ما نزدیک مدینه بود، پیامبر (ﷺ) شبانه فرمان داد که حرکت کنیم. من هم برخاستم وقتی فرمان حرکت داده شد و حرکت کردم تا از اردوگاه خارج شدم، و پس از ادرار و استبراء، به جای خود بازگشتم. سینهام را لمس کردم و دیدم که گردنبندم که از سنگهای زعفران ساخته شده بود، شکسته است. من به عقب برگشتم و سعی کردم گردنبندم را پیدا کنم، و این من را در آنجا نگه داشت. گروهی که مرکب من را بار زده و حُدَج من را بر دوش گرفته بودند، حرکت کردند، در حالی که تصور میکردند من در آن هستند. زنان در آن زمان سبکوزن بودند و گوشت زیادی نمیپوشیدند، چون کمتر غذا میخوردند؛ بنابراین، وزن حُدَج من را درک نکردند، چون آن را بر شتر گذاشته بودند، در حالی که من در آن زمان دختر جوانی بودم. پس آنها شتر را راندند و من بیرون آمدم و گردنبندم را پس از حرکت کاروان یافتم. به جای خود برگشتم و کسی نبود که ندا دهد و پاسخ دهد. من در جای خود نشستم، تصور میکردم وقتی مردم من را پیدا نکنند، برمیگردند. پس من در جای خود نشستم. خوابم برد و خوابیدم. سُفوان بن مُعاذل سُلَمی دَخْوَنی، که به خاطر استراحت از کاروان عقب مانده بود، در نیمه شب به جای من آمد و دید که کسی خوابیده است. نزد من آمد و من را شناخت، چون قبل از آن که حجاب واجب شود، او مرا دیده بود. من از صدای او فهمیدم که گفت: إِنَّا لِلّهِ وَ إِنَّا إِلَيْهِ رَاجِعُونَ، و من سرم را با روسریام پوشاندم. به خدا، او با من سخن نگفت و من هم چیزی جز إِنَّا لِلّهِ نشنیدم. او شترش را زانو زد و من بر آن سوار شدم، در حالی که او بر لنگر پیشپاهای شتر فشار میآورد و حرکت کرد، و شتر را به بینیاش کشید، تا به اردوگاه رسیدیم، جایی که برای استراحت در اثر گرمای شدید، اردو زده بودند. وای بر کسانی که درباره من شک داشتند، و بدنامترین آنها عبد الله بن اُبیّ، منافق بزرگ بود. ما به مدینه رسیدیم و من یک ماه بیمار شدم. مردم درباره اظهارات کسانی که این تهمتها را علیه من آورده بودند، بحث میکردند. من از آن بیخبر بودم. این، اما، در ذهن من شک ایجاد کرد، چون پیامبر (ﷺ) را دیدم که با مهربانی خاصی با من رفتار میکرد، همانطور که قبل از این مریض شده بودم. پیامبر (ﷺ) میآمد و سلام میداد و فقط میپرسید حال من چطور است. این در ذهن من شک ایجاد کرد، اما از شرارت بیخبر بودم. من در بیرون گریه میکردم، با وجود بیماریام، و همراه من ام مسطح بود، و او گفت: دختر ابورهم بن مِطّلب بن عبد مناف، و مادرش دختر سَخْر بن عَمیر، خواهر مادر ابوبکر صدیق، و پسرش مسطح بن عُثْتَعه بن عُبَاد بن مِطّلب است. من و دختر ابورهم به سمت خانهام حرکت کردیم. چیزی در سرپوش ام مسطح رفت و گفت: وای بر مسطح. و من گفتم: وای بر آنچه میگویی. آیا مردم را لعنت میکنی که در بدر شرکت داشتند؟ او گفت: زن بیگناه، نشنیدهای چه گفته است؟ من گفتم: چه گفته است؟ او سخن کسانی که این تهمتها را علیه من آورده بودند، نقل کرد. پس بیماری من تشدید شد. به خانهام رفتم و پیامبر (ﷺ) آمد و سلام داد و گفت: حال آن زن چطور است؟ من گفتم: اجازه میدهی به خانه پدر و مادرم بروم؟ او (علاوه بر این) گفت: من در آن زمان تصمیم گرفته بودم این خبر را از آنها تأیید کنم. پیامبر (ﷺ) اجازه داد. پس به خانه پدر و مادرم رفتم و به مادرم گفتم: مادر، میدانی مردم درباره من چه میگویند؟ او گفت: دخترم، نگران نباش. به خدا، اگر زنی زیبا باشد که شوهرش او را دوست دارد و همسران دیگر دارد، خیلی چیزها درباره او میگویند. من گفتم: حمد و ستایش خدا، مردم درباره چه صحبت میکنند؟ من در تمام شب گریه کردم، تا صبح، و حتی در صبح هم نخوابیدم و گریه کردم. چون نازل شدن آیه در این باره تأخیر داشت، پیامبر (ﷺ) عَلی بن ابیطالب و اسامه بن زید را طلبید تا در مورد طلاق همسرش مشورت کند. اسامه گفت: یا رسول الله، آنها همسرتان هستند و ما چیزی جز خوبی درباره آنها نمیدانیم. و علی بن ابیطالب گفت: خدا بر تو بار نیاورده است، در مورد همسرتان. زنانی غیر از او هستند و اگر آن خدمتکار (بریره) را بپرسید، حقیقت را به شما خواهد گفت. پس پیامبر (ﷺ) بریره را طلبید و گفت: بریره، آیا در عایشه چیزی دیدی که شک در او ایجاد کند؟ بریره گفت: به کسی که تو را به حق فرستاده، قسم، چیزی در او نمیبینم جز اینکه او دختر جوانی است و هنگام خمیر کردن آرد، میخوابد و گوسفند آن را میخورد. پس پیامبر (ﷺ) بر منبر رفت و بر عبدالله بن اُبیّ بن سَلول، و بر او (پیامبر) برائت جست، و گفت: چه کسی مرا از اتهامی که درباره خانوادهام به من وارد شده، تبرئه میکند؟ به خدا، در همسرم جز خوبی نمیبینم، و کسی که مردم در این رابطه ذکر کردهاند، بر اساس علم من، فردی پارسا است، و هرگز وارد خانه من نشده است، مگر همراه من. سعد بن معاذ برخاست و گفت: یا رسول الله، من آبروی تو را در برابر او حفظ میکنم. اگر او از قبیله اوس باشد، گردنش را میزنیم، و اگر از قبیله خزرج باشد و تو دستور دهی، ما اطاعت میکنیم. سپس سعد بن عباده برخاست، و او رئیس قبیله خزرج بود. او مرد پارسایی بود، اما کمی تعصب قبیلهای داشت، و به سعد بن معاذ گفت: به حیات خدا، تو حقیقت را نمیگویی، و نمیتوانی او را بکشی، و قدرت این کار را نداری. پس عُباده بن صَلوَی، که رئیس قبیله خزرج بود، برخاست. او مرد پارسایی بود، اما کمی تعصب قبیلهای داشت، و به سعد بن معاذ گفت: به حیات خدا، تو حقیقت را نمیگویی، و او را خواهی کشت. تو منافقی، و در دفاع از منافقین استدلال میکنی، و بنابراین هر دو قبیله اوس و خزرج، در آتش خشم بودند، تا آنجا که میخواستند بر یکدیگر حمله کنند، و پیامبر (ﷺ) بر منبر ایستاده بود و سعی میکرد خشم آنها را فرو نشاند، تا سکوت کردند و اینگونه سکوت برقرار شد. عائشه گفت: من تمام روز در گریه بودم، و شب هم، و حتی شب بعدی خواب نداشتم. پدر و مادرم فکر میکردند این گریه مداوم، دل مرا بشکند. من گریه میکردم و آنها کنار من نشستند. در این میان، زنی از انصار آمد و من اجازه دادم که او مرا ببیند، و او هم شروع به گریه کرد. و در همین حالت بودیم که پیامبر (ﷺ) آمد و سلام داد و نشست. او از یک ماه پیش که این شایعه پخش شده بود، با من ننشسته بود، و هیچ وحی نازل نشده بود تا قضیه من روشن شود. پیامبر (ﷺ) تَشَهُّد کرد و گفت: اما بعد، عائشه، این چیزی است که درباره تو به من رسیده است، و اگر تو بیگناهی، خدا خود، آبروی تو را حفظ میکند، و اگر در کار تو کوتاهی شده است، از خدا طلب بخشش کن؛ او تو را میبخشد، چون بندهای که گناه خود را اعتراف کند و توبه کند، خداوند هم توبهاش را میپذیرد. وقتی پیامبر (ﷺ) سخن گفت، اشکهای من خشک شد و حتی یک قطره اشک از چشمانم جاری نشد. به پدرم گفتم: جواب بدهید، به خدا، من نمیدانم چه بگویم. او گفت: به خدا، نمیدانم چه بگویم. سپس به مادرم گفتم: جواب بدهید، اما او گفت: به خدا، نمیدانم چه بگویم. من آن زمان دختر کوچکی بودم و قرآن زیادی نخوانده بودم، اما گفتم: به خدا، میفهمم که تو درباره این موضوع شنیدهای و در ذهنت جای گرفته است و آن را درست میپنداری، پس اگر بگویم من بیگناه هستم، و خدا میداند که من بیگناهام، هرگز مرا باور نخواهی کرد، و اگر به کوتاهیام اعتراف کنم، در حالی که خدا میداند من کاملاً بیگناهام، در آن صورت، مرا باور میکنی، و به خدا، من راه دیگری ندارم، جز همان چیزی که یوسف گفت:
«صبر زیبا» (سوره یوسف، آیه ۱۸). پس رویم را بر طرف دیگر برگرداندم و بر تخت خوابم دراز کشیدم. به خدا، کاملاً آگاه بودم که من بیگناهام، اما انتظار نداشتم که خدا وحی قرآنی بر من نازل کند، چون فکر نمیکردم آنقدر مهم باشم که خدا، جلیل و عظیم، در این موضوع سخن بگوید. فقط امیدوار بودم که در خواب، نشانهای از بیگناهیام را به پیامبر (ﷺ) نشان دهد. و به خدا، پیامبر (ﷺ) حتی یک اینچ از جایی که نشسته بود، حرکت نکرد، و هیچیک از اعضای خانوادهام هم نرفتند که خدا، جلیل و عظیم، وحی نازل کند بر پیامبر (ﷺ) در آنجا، و او احساس بار میکرد که در زمان نزول وحی، احساس میکرد. شروع به عرق کردن کرد، به خاطر بار کلمات خدا که بر او نازل میشد، حتی در زمستان، و قطرههای عرقش مانند مهرههای نقرهای میدرخشید. وقتی این حالت نزول وحی تمام شد، پیامبر (ﷺ) لبخند زد و اولین کلامی که با من صحبت کرد، این بود: «عائشه، مژده باد تو را. به درستی که خدا، آبروی تو را ثابت کرد.» مادرش که کنار من ایستاده بود، گفت: برخیز و او را شکر کن، یعنی پیامبر مقدس. من گفتم: به خدا، من او را سپاس نمیگویم و ستایش نمیکنم، بلکه فقط خدا را سپاس میگویم که وحی نازل کرد و آبروی مرا ثابت ساخت. او (عائشه) گفت: خدا، جلیل و عظیم، نازل کرد: «همانا کسانی که تهمت پراکنی میکنند، گروهی از شما هستند» (سوره نور، آیه ۲). و ده آیه بعدی در مورد بیگناهی من نازل شد. او همچنین گفت: ابوبکر به مسطح (مردی که تهمت زده بود) کمک مالی میداد، به عنوان نشانهای از خویشاوندی و فقیر بودن او، و او گفت: به خدا، حالا دیگر چیزی برای او نمیدهم. عائشه گفت: بر این اساس، خداوند این آیه را نازل کرد: «و نباید کسانی که در میان شما عزت و راحتی دارند، سوگند بخورند که به نزدیکانشان کمک نکنند» تا «آیا نمیخواهید خداوند شما را ببخشد؟» (سوره نور، آیه ۲۲). حبان بن موسیع گفت: عبدالله بن مبارک میگفت: این آیه در کتاب است که بیشترین امید را در دل میافکند. ابوبکر گفت: به خدا، آرزو دارم خداوند مرا ببخشد. هرگز این کمک مالی را قطع نخواهم کرد. پس او همچنان کمک مالیاش را که کنار گذاشته بود، ادامه داد. عائشه گفت: پیامبر (ﷺ) از زینب، دختر جحش، همسر پیامبر (ﷺ)، درباره من پرسید، آنچه میدانست یا دیده بود، و او گفت: یا رسول الله، من چیزی نمیگویم، مگر اینکه با گوشهایم شنیدهام و با چشمهایم دیدهام. به خدا، در او جز خوبی نمیبینم. (و این را گفت، با اینکه تنها زنی بود که در میان همسران پیامبر (ﷺ) با من رقابت میکرد، اما خدا او را در اتهام دروغ علیه من حفظ کرد، چون خداوند او را پرهیزکار ساخت. خواهرش حمنه بنت جحش، اما، با او مخالفت کرد و او هم همراه دیگران، بیگناه شد.)
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
بیگناهی عایشه را خداوند تأیید کرد و پدرش بخشش را برگزید.
این حدیث ماجرای تهمت به عایشه پس از یک غزوه را شرح میدهد: او از سپاه عقب ماند و سپس دربارهٔ او و صفوان شایعاتی پراکنده شد. قرآن بیگناهی او را اعلام کرد (قرآن ۲۴:۱۱–۲۰).
اتهام دروغین و سنگینی که علیه عایشه پراکنده شد.
کجاوهای سرپوشیده که بر شتر حمل میشد.
پشیمانی صادقانه از گناه، درخواست آمرزش از خداوند و دست کشیدن از آن.
عالمان تأکید میکنند که اتهام زنا به دلیل نیاز دارد و نباید شایعات را پراکند. آیات قرآن دربارهٔ تهمت، بیگناهی عایشه را تأیید میکنند. عالمان از آنجا که ابوبکر حمایت خود از مِسطَح را از سر گرفت، نتیجه میگیرند که بخشش و ادامهٔ نیکوکاری بر کینهورزی برتری دارد، حتی اگر کسی به انسان آسیب رسانده باشد. چهار مذهب فقهی اهلسنت احکام تهمت و ادلهٔ لازم را در آثار فقهی خود بررسی میکنند؛ این روایت مجوز اقدام خودسرانه نیست، چنانکه واکنشهای مهارنشده در داستان بهروشنی نشان میدهند.
- اتهامی جدی را بازگو نکنید؛ واقعیتها را بررسی کنید و آبروی دیگران را حفظ کنید.
- اگر کسی به شما ستم کرد، بخشش را در نظر بگیرید و هرجا مناسب است به نیکی ادامه دهید.
- هنگام روبهرو شدن با شایعهای تنشزا، گفتوگو را آرام کنید و از اقدام خودسرانه جلوگیری کنید.
این روایت صحیح به گزارش مربوط به اتهام علیه عایشه و تأیید بیگناهی او میافزاید.
Sahih Muslim · #7022 (Sahih)این روایت موازی، جزئیات رویدادهای مربوط به ماجرای تهمت را کامل میکند.
Sahih Muslim · #6952 (Sahih)این روایت صحیح با سفارش به درخواست آمرزش از خداوند و بازگشت توبهکارانه به سوی او پیوند دارد.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.