Sunan an-Nasa'i، حدیث 1846
روایتشده توسط Jabr ibn Atik. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
به روایت Jabr ibn Atik
روایت
أَخْبَرَنَا عُتْبَةُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ، قَالَ قَرَأْتُ عَلَى مَالِكٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ جَبْرِ بْنِ عَتِيكٍ، أَنَّ عَتِيكَ بْنَ الْحَارِثِ، وَهُوَ جَدُّ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ أَبُو أُمِّهِ أَخْبَرَهُ أَنَّ جَبْرَ بْنَ عَتِيكٍ أَخْبَرَهُ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم جَاءَ يَعُودُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ ثَابِتٍ فَوَجَدَهُ قَدْ غُلِبَ عَلَيْهِ فَصَاحَ بِهِ فَلَمْ يُجِبْهُ فَاسْتَرْجَعَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَقَالَ " قَدْ غُلِبْنَا عَلَيْكَ أَبَا الرَّبِيعِ " . فَصِحْنَ النِّسَاءُ وَبَكَيْنَ فَجَعَلَ ابْنُ عَتِيكٍ يُسَكِّتُهُنَّ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " دَعْهُنَّ فَإِذَا وَجَبَ فَلاَ تَبْكِيَنَّ بَاكِيَةٌ " . قَالُوا وَمَا الْوُجُوبُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ " الْمَوْتُ " . قَالَتِ ابْنَتُهُ إِنْ كُنْتُ لأَرْجُو أَنْ تَكُونَ شَهِيدًا قَدْ كُنْتَ قَضَيْتَ جِهَازَكَ . قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ قَدْ أَوْقَعَ أَجْرَهُ عَلَيْهِ عَلَى قَدْرِ نِيَّتِهِ وَمَا تَعُدُّونَ الشَّهَادَةَ " . قَالُوا الْقَتْلُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ . قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " الشَّهَادَةُ سَبْعٌ سِوَى الْقَتْلِ فِي سَبِيلِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ الْمَطْعُونُ شَهِيدٌ وَالْمَبْطُونُ شَهِيدٌ وَالْغَرِيقُ شَهِيدٌ وَصَاحِبُ الْهَدْمِ شَهِيدٌ وَصَاحِبُ ذَاتِ الْجَنْبِ شَهِيدٌ وَصَاحِبُ الْحَرَقِ شَهِيدٌ وَالْمَرْأَةُ تَمُوتُ بِجُمْعٍ شَهِيدَةٌ " .
عُتبه بن عبدالله بن عُتبه به ما خبر داد و گفت: من بر مالک از عبدالله بن عبدالله بن جابر بن عَتیک خواندم که عَتیک بن حارث — که جدّ مادری عبدالله بن عبدالله بود — به او خبر داد که جابر بن عَتیک به او خبر داد که پیامبر ﷺ برای عیادت عبدالله بن ثابت آمدند و او را در آستانه مرگ یافتند. ایشان او را صدا زدند اما پاسخی نشنیدند. پس رسول خدا ﷺ استرجاع کردند و فرمودند:
«ای ابوالربیع! ما در برابر تقدیر الهی درباره تو ناتوان ماندیم.» زنان فریاد کشیدند و گریستند و ابن عَتیک خواست آنان را ساکت کند، اما رسول خدا ﷺ فرمودند: «بگذاریدشان؛ زیرا هنگامی که مرگ فرا رسد، هیچکس نباید بگرید.» گفتند: «ای رسول خدا! منظور از فرا رسیدن مرگ چیست؟» فرمودند: «مرگ.» دخترش گفت: «امیدوار بودم که شهید شوی، زیرا توشه و آمادگی آن را فراهم کرده بودی.» رسول خدا ﷺ فرمودند: «همانا خداوند عزوجل پاداش او را بر اساس نیتش مقرر فرموده است. شما شهادت را چه میدانید؟» گفتند: «کشته شدن در راه خداوند عزوجل.» رسول خدا ﷺ فرمودند: «شهادت هفت نوع است غیر از کشته شدن در راه خداوند عزوجل: کسی که بر اثر طاعون بمیرد شهید است، کسی که بر اثر بیماری شکمی بمیرد شهید است، غریق شهید است، کسی که زیر آوار بمیرد شهید است، مبتلا به ذاتالجنب شهید است، سوخته در آتش شهید است و زنی که در دوران بارداری یا زایمان بمیرد شهیده است.»
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
نیت صادقانه پاداش دارد و شهادت گونههای گوناگونی دارد.
این عبارت: «ما از آنِ خداییم و بهسوی او بازمیگردیم.»
پاداشی ویژه که در این روایت برای برخی از گونههای مرگ، بیرون از میدان نبرد نیز ذکر شده است.
بیماری شدیدی که در روایت بهعنوان یکی از گونههای شهادت ذکر شده است.
عالمان کلاسیک توضیح میدهند که پاداش به صداقت نیت انسان بستگی دارد، حتی اگر نتواند عمل نیکویی را که قصد انجامش را داشته به پایان برساند. گونههای یادشدهٔ شهادت بر پاداشی ویژه نزد خدا دلالت دارند؛ اما این به معنای آن نیست که احکام کسی که در میدان نبرد کشته شده، خودبهخود دربارهٔ همهٔ این درگذشتگان نیز جاری باشد. روایت گریه هنگام نزدیک شدن مرگ را جایز میداند، اما نوحهگری مداوم پس از مرگ را منع میکند.
- تصمیمهای نیک خود را جدی بگیرید و نیتتان را خالص کنید، حتی اگر نتوانید عملی را به پایان برسانید.
- با همدلی از سوگواران حمایت کنید و نگذارید اندوه به نوحهگری تبدیل شود.
- هنگام تجربهٔ فقدان، از خداوند شکیبایی و آرامش بخواهید.
این روایت صحیح نیز به شهادت میپردازد و از این رو با بحث دربارهٔ گونههای مختلف آن تناسب دارد.
Sunan an-Nasa'i · #1844 (Sahih)این روایت صحیح دربارهٔ اندوه و گریه هنگام مرگ است؛ موضوعی که در اینجا نیز مطرح میشود.
Sahih al-Bukhari · #36 (Sahih)این روایت صحیح بر اهمیت نیت در پاداش اعمال تأکید میکند.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.