کتاب طهارت · Sunan an-Nasa'i

Sunan an-Nasa'i، حدیث 319

روایت‌شده توسط Ammar ibn Yasir. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: کتاب طهارت
سنن النسائي
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Ammar ibn Yasir

Sahih (معتبر)

روایت

متن عربی

أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ تَمِيمٍ، قَالَ حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنِ الْحَكَمِ، وَسَلَمَةُ، عَنْ ذَرٍّ، عَنِ ابْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبْزَى، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ رَجُلاً، جَاءَ إِلَى عُمَرَ - رضى الله عنه - فَقَالَ إِنِّي أَجْنَبْتُ فَلَمْ أَجِدِ الْمَاءَ ‏.‏ فَقَالَ عُمَرُ لاَ تُصَلِّ ‏.‏ فَقَالَ عَمَّارٌ أَمَا تَذْكُرُ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ إِذْ أَنَا وَأَنْتَ فِي سَرِيَّةٍ فَأَجْنَبْنَا فَلَمْ نَجِدْ مَاءً فَأَمَّا أَنْتَ فَلَمْ تُصَلِّ وَأَمَّا أَنَا فَتَمَعَّكْتُ فِي التُّرَابِ ثُمَّ صَلَّيْتُ فَلَمَّا أَتَيْنَا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ذَكَرْتُ ذَلِكَ لَهُ فَقَالَ ‏ "‏ إِنَّمَا يَكْفِيكَ ‏"‏ ‏.‏ وَضَرَبَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِيَدَيْهِ إِلَى الأَرْضِ ثُمَّ نَفَخَ فِيهِمَا فَمَسَحَ بِهِمَا وَجْهَهُ وَكَفَّيْهِ - شَكَّ سَلَمَةُ وَقَالَ لاَ أَدْرِي فِيهِ إِلَى الْمِرْفَقَيْنِ أَوْ إِلَى الْكَفَّيْنِ - قَالَ عُمَرُ نُوَلِّيكَ مِنْ ذَلِكَ مَا تَوَلَّيْتَ قَالَ شُعْبَةُ كَانَ يَقُولُ الْكَفَّيْنِ وَالْوَجْهَ وَالذِّرَاعَيْنِ ‏.‏ فَقَالَ لَهُ مَنْصُورٌ مَا تَقُولُ فَإِنَّهُ لاَ يَذْكُرُ الذِّرَاعَيْنِ أَحَدٌ غَيْرُكَ ‏.‏ فَشَكَّ سَلَمَةُ فَقَالَ لاَ أَدْرِي ذَكَرَ الذِّرَاعَيْنِ أَمْ لاَ ‏.‏

ترجمه

عبدالله بن محمد بن تمیم به ما خبر داد، گفت: حجاج برای ما حدیث کرد، گفت: شعبه برای ما حدیث کرد، از حکم و سلمه، از ذر، از ابن عبدالرحمن بن ابزی، از پدرش که مردی نزد عمر - رضی الله عنه - آمد و گفت:

«من جنب شده‌ام اما آب نیافتم.» عمر فرمود: «نماز نخوان.» سپس عمار گفت: «ای امیرالمؤمنین! آیا به یاد نمی‌آوری آنگاه که من و تو در یک لشکر بودیم و هر دو جنب شدیم ولی آب نیافتیم؟ تو نماز نخواندی، اما من خود را بر خاک غلطاندم و سپس نماز خواندم. وقتی نزد رسول الله ﷺ رسیدیم، این ماجرا را با ایشان در میان گذاشتم و فرمودند: 'همان برای تو کافی بود.' سپس پیامبر ﷺ دستانشان را بر زمین زدند، در آن دمیدند و با آن صورت و دستانشان را مسح کردند.» (سلمه شک کرد و گفت: «نمی‌دانم آیا ایشان تا آرنج را ذکر کردند یا فقط دو دست را.») عمر فرمود: «مسئولیت آنچه بر عهده گرفته‌ای را به خودت واگذار می‌کنیم.» شعبه گفت: «او دو دست، صورت و بازوان را ذکر می‌کرد.» منصور به او گفت: «چه می‌گویی؟ هیچ‌کس جز تو بازوان را ذکر نکرده است.» پس سلمه دچار تردید شد و گفت: «نمی‌دانم آیا ایشان بازوان را ذکر کردند یا خیر.»

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

در نبود آب، تیمم برای غسل جنابت کافی است.

پیشینه و سبب بیان

عمار بن یاسر به عمر یادآوری کرد که در سفری هر دو پس از جنابت آب نیافتند. عمار خود را در خاک غلتاند و نماز خواند؛ پیامبر ﷺ توضیح داد که زدن دست‌ها بر زمین و کشیدن آن‌ها بر صورت و دست‌ها کافی است.

توضیح واژه‌های دشوار
جنابت

حالت ناپاکی بزرگ آیینی که معمولاً غسل کامل را لازم می‌کند.

تیمم

پاکیزگی آیینی با خاک یا غبار پاک، هنگامی که آب در دسترس نیست یا استفاده از آن ممکن نیست.

امیرالمؤمنین

لقبی برای رهبر مؤمنان؛ در اینجا عمر با این عنوان خطاب شده است.

برداشت‌های عالمان

عالمان از این روایت نتیجه می‌گیرند که وقتی کسی نمی‌تواند آب بیابد، تیمم جایگزین غسل کامل می‌شود. پیامبر ﷺ آن را زدن دست‌ها بر زمین و کشیدن آن‌ها بر صورت و دست‌ها توصیف کرد؛ در روایت دربارهٔ ذکر ساعدها تردید وجود دارد. مذاهب فقهی دربارهٔ محدودهٔ دقیق مسح اختلاف دارند: مذاهب حنفی و مالکی معمولاً مسح تا آرنج‌ها را لازم می‌دانند، در حالی که مذاهب شافعی و حنبلی مسح صورت و دست‌ها تا مچ را کافی می‌دانند.

درس‌هایی برای امروز
  1. اگر پس از جنابت آب نمی‌یابید، تیمم کنید و نماز را ترک نکنید.
  2. روش بیان‌شدهٔ تیمم را انجام دهید و از غلتیدن بدن در خاک بپرهیزید.
  3. دربارهٔ جزئیات تیمم، اختلاف‌نظرها را با آگاهی و احترام به مذاهب فقهی معتبر بررسی کنید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.