کتاب طلاق · Sunan an-Nasa'i

Sunan an-Nasa'i، حدیث 3484

روایت‌شده توسط Aishah. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: کتاب طلاق
سنن النسائي
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Aishah

Sahih (معتبر)

روایت

متن عربی

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتِ اخْتَصَمَ سَعْدُ بْنُ أَبِي وَقَّاصٍ وَعَبْدُ بْنُ زَمْعَةَ فِي غُلاَمٍ فَقَالَ سَعْدٌ هَذَا يَا رَسُولَ اللَّهِ ابْنُ أَخِي عُتْبَةَ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ عَهِدَ إِلَىَّ أَنَّهُ ابْنُهُ انْظُرْ إِلَى شَبَهِهِ ‏.‏ وَقَالَ عَبْدُ بْنُ زَمْعَةَ أَخِي وُلِدَ عَلَى فِرَاشِ أَبِي مِنْ وَلِيدَتِهِ ‏.‏ فَنَظَرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلَى شَبَهِهِ فَرَأَى شَبَهًا بَيِّنًا بِعُتْبَةَ فَقَالَ ‏ "‏ هُوَ لَكَ يَا عَبْدُ الْوَلَدُ لِلْفِرَاشِ وَلِلْعَاهِرِ الْحَجَرُ وَاحْتَجِبِي مِنْهُ يَا سَوْدَةُ بِنْتَ زَمْعَةَ ‏"‏ ‏.‏ فَلَمْ يَرَ سَوْدَةَ قَطُّ ‏.‏

ترجمه

قتیبه به ما خبر داد و گفت: لیث از ابن شهاب، او از عروه، و او از عایشه روایت کرد که گفت: سعد بن ابی‌وقاص و عبد بن زمعه درباره پسری با هم اختلاف کردند. سعد گفت:

«ای رسول خدا! این پسر برادرم عتبه بن ابی‌وقاص است که به من وصیت کرد او فرزند اوست؛ ببینید شبیه چه کسی است.» و عبد بن زمعه گفت: «او برادر من است که در بستر پدرم از کنیزش متولد شده است.» سپس رسول الله ﷺ به چهره او نگریستند و شباهت آشکاری با عتبه در او دیدند. ایشان فرمودند: «او مال توست ای عبد! فرزند از آنِ صاحب بستر است و برای زناکار تنها سنگ است (یعنی نسبی ندارد). و ای سوده دختر زمعه، از او حجاب کن.» پس از آن، سوده هرگز او را ندید.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

نسب بر پایهٔ بستر زناشویی تعیین می‌شود، در حالی که شباهت به‌تنهایی پدری را ثابت نمی‌کند.

پیشینه و سبب بیان

سعد بن ابی‌وقاص و عبد بن زمعه دربارهٔ پدر پسری اختلاف کردند. سعد به شباهت او با عتبه بن ابی‌وقاص استناد کرد؛ عبد گفت پسر در بستر پدرش به دنیا آمده است. پیامبر ﷺ از نظر حقوقی پسر را به عبد ملحق کرد و به‌سبب شباهت آشکار او به عتبه، به سوده توصیه کرد احتیاط کند.

توضیح واژه‌های دشوار
فرزند از آنِ بستر زناشویی است

فرزندی که در چارچوب یک رابطهٔ زناشویی معتبر به دنیا می‌آید، از نظر حقوقی به شوهر نسبت داده می‌شود.

برای مرد زناکار چیزی جز سنگ نیست

تعبیری که انکار می‌کند مردی بیرون از ازدواج بتواند صرفاً با ادعای خود پدری را به دست آورد؛ این عبارت هیچ حقی نسبت به فرزند برای او قائل نمی‌شود.

در برابر او حجاب را رعایت کن

سوده باید در برخورد با آن پسر، احکام معاشرت با مرد نامحرم را رعایت می‌کرد.

برداشت‌های عالمان

عالمان کلاسیک از سخن «فرزند از آنِ بستر زناشویی است» چنین برداشت می‌کنند که پیوند زناشوییِ ثابت‌شده، مبنای حقوقی نسب است، نه صرفاً شباهت ظاهری. پیامبر ﷺ پسر را به عبد ملحق کرد، اما هم‌زمان به‌سبب شباهت آشکار او به عتبه به سوده سفارش کرد فاصله را رعایت کند. عالمان این موضوع را تمایزی میان نسب حقوقی و احتیاط در معاشرت می‌دانند؛ شباهت، حکم حقوقی را از میان نمی‌برد.

درس‌هایی برای امروز
  1. فقط بر پایهٔ شباهت ظاهری دربارهٔ نسب کسی نتیجه‌گیری نکنید.
  2. اختلاف‌های حساس خانوادگی را به عالمان صلاحیت‌دار یا قاضیِ مورد تأیید ارجاع دهید، نه اینکه خودتان اتهام‌ها را پراکنده کنید.
  3. در معاشرت، حدود معتبر را رعایت کنید؛ حتی اگر حکمی حقوقی یک رابطهٔ خانوادگی را تثبیت کرده باشد.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.