Sunan an-Nasa'i، حدیث 3606
متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
روایت
أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ أَنْبَأَنَا الْمُعْتَمِرُ بْنُ سُلَيْمَانَ، قَالَ سَمِعْتُ أَبِي يُحَدِّثُ، عَنْ حُصَيْنِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ عَمْرِو بْنِ جَاوَانَ، - رَجُلٌ مِنْ بَنِي تَمِيمٍ - وَذَاكَ أَنِّي قُلْتُ لَهُ أَرَأَيْتَ اعْتِزَالَ الأَحْنَفِ بْنِ قَيْسٍ مَا كَانَ قَالَ سَمِعْتُ الأَحْنَفَ يَقُولُ أَتَيْتُ الْمَدِينَةَ وَأَنَا حَاجٌّ فَبَيْنَا نَحْنُ فِي مَنَازِلِنَا نَضَعُ رِحَالَنَا إِذْ أَتَى آتٍ فَقَالَ قَدِ اجْتَمَعَ النَّاسُ فِي الْمَسْجِدِ فَاطَّلَعْتُ فَإِذَا يَعْنِي النَّاسَ مُجْتَمِعُونَ وَإِذَا بَيْنَ أَظْهُرِهِمْ نَفَرٌ قُعُودٌ فَإِذَا هُوَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ وَالزُّبَيْرُ وَطَلْحَةُ وَسَعْدُ بْنُ أَبِي وَقَّاصٍ رَحْمَةُ اللَّهِ عَلَيْهِمْ فَلَمَّا قُمْتُ عَلَيْهِمْ قِيلَ هَذَا عُثْمَانُ بْنُ عَفَّانَ قَدْ جَاءَ - قَالَ - فَجَاءَ وَعَلَيْهِ مُلَيَّةٌ صَفْرَاءُ فَقُلْتُ لِصَاحِبِي كَمَا أَنْتَ حَتَّى أَنْظُرَ مَا جَاءَ بِهِ . فَقَالَ عُثْمَانُ أَهَا هُنَا عَلِيٌّ أَهَا هُنَا الزُّبَيْرُ أَهَا هُنَا طَلْحَةُ أَهَا هُنَا سَعْدٌ قَالُوا نَعَمْ . قَالَ فَأَنْشُدُكُمْ بِاللَّهِ الَّذِي لاَ إِلَهَ إِلاَّ هُوَ أَتَعْلَمُونَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَنْ يَبْتَاعُ مِرْبَدَ بَنِي فُلاَنٍ غَفَرَ اللَّهُ لَهُ " . فَابْتَعْتُهُ فَأَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقُلْتُ إِنِّي ابْتَعْتُ مِرْبَدَ بَنِي فُلاَنٍ . قَالَ " فَاجْعَلْهُ فِي مَسْجِدِنَا وَأَجْرُهُ لَكَ " . قَالُوا نَعَمْ . قَالَ فَأَنْشُدُكُمْ بِاللَّهِ الَّذِي لاَ إِلَهَ إِلاَّ هُوَ هَلْ تَعْلَمُونَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَنْ يَبْتَاعُ بِئْرَ رُومَةَ غَفَرَ اللَّهُ لَهُ " . فَأَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقُلْتُ قَدِ ابْتَعْتُ بِئْرَ رُومَةَ . قَالَ " فَاجْعَلْهَا سِقَايَةً لِلْمُسْلِمِينَ وَأَجْرُهَا لَكَ " . قَالُوا نَعَمْ . قَالَ فَأَنْشُدُكُمْ بِاللَّهِ الَّذِي لاَ إِلَهَ إِلاَّ هُوَ هَلْ تَعْلَمُونَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَنْ يُجَهِّزْ جَيْشَ الْعُسْرَةِ غَفَرَ اللَّهُ لَهُ " . فَجَهَّزْتُهُمْ حَتَّى مَا يَفْقِدُونَ عِقَالاً وَلاَ خِطَامًا . قَالُوا نَعَمْ . قَالَ اللَّهُمَّ اشْهَدِ اللَّهُمَّ اشْهَدِ اللَّهُمَّ اشْهَدْ .
اسحاق بن ابراهیم به ما خبر داد، گفت: معتمر بن سلیمان به ما اطلاع داد، گفت: شنیدم پدرم حدیث میکرد از حصین بن عبدالرحمن، از عمرو بن جاوان — مردی از بنی تمیم — و این ماجرا زمانی رخ داد که من از او درباره علت کنارهگیری احنف بن قیس پرسیدم. او گفت: شنیدم احنف میگفت:
«به مدینه آمدم در حالی که حاجی بودم. وقتی در محل اتراقمان مشغول پیاده کردن بارها بودیم، شخصی آمد و گفت: 'مردم در مسجد جمع شدهاند.' نگاهی انداختم و دیدم مردم گرد هم آمدهاند و در میان آنان گروهی نشستهاند. آنان علی بن ابیطالب، زبیر، طلحه و سعد بن ابیوقاص بودند، رحمت خدا بر ایشان باد. وقتی نزد آنان ایستادم، گفته شد: 'این عثمان بن عفان است که آمده است.' او گفت: عثمان در حالی آمد که ردایی زردرنگ بر دوش داشت. به همراه خود گفتم: 'همینجا بمان تا ببینم چه آورده است.' سپس عثمان گفت: 'آیا علی اینجاست؟ آیا زبیر اینجاست؟ آیا طلحه اینجاست؟ آیا سعد اینجاست؟' گفتند: 'بله.' گفت: 'شما را به خدایی سوگند میدهم که هیچ معبودی جز او نیست، آیا میدانید که رسول الله ﷺ فرمودند: "هر کس میربادِ بنی فلان را بخرد، خداوند او را میبخشد"؟ پس من آن را خریدم و نزد رسول الله ﷺ رفتم و گفتم: "من میرباد بنی فلان را خریدهام." ایشان فرمودند: "آن را ضمیمه مسجد ما کن و پاداش آن برای توست." گفتند: 'بله.' گفت: 'شما را به خدایی سوگند میدهم که هیچ معبودی جز او نیست، آیا میدانید که رسول الله ﷺ فرمودند: "هر کس چاه رومه را بخرد، خداوند او را میبخشد"؟ پس نزد رسول الله ﷺ رفتم و گفتم: "چاه رومه را خریدهام." ایشان فرمودند: "آن را برای سقایه مسلمانان قرار ده و پاداش آن برای توست." گفتند: 'بله.' گفت: 'شما را به خدایی سوگند میدهم که هیچ معبودی جز او نیست، آیا میدانید که رسول الله ﷺ فرمودند: "هر کس لشکر عُسره (تبوک) را تجهیز کند، خداوند او را میبخشد"؟ پس من آنان را چنان تجهیز کردم که حتی به یک طناب یا لجام نیز نیازمند نبودند.' گفتند: 'بله.' آنگاه دعا کرد: 'بار خدایا، شاهد باش! بار خدایا، شاهد باش! بار خدایا، شاهد باش!'»
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
عثمان زمینی، چشمهای آب و تجهیزات را برای راه خدا بخشید.
عثمان در مسجد، شاهدان را به سه کمک پیشین یادآوری کرد: زمینی که به مسجد افزوده شد، چشمهٔ رُومه که در اختیار مسلمانان قرار گرفت و تجهیز سپاهِ عُسره.
محوطهای باز یا مکانی محصور که میتوانست، از جمله، بهعنوان محل گردهمایی یا انبار استفاده شود.
چشمهای در مدینه که عثمان خرید و برای آب آشامیدنی مسلمانان در دسترس گذاشت.
سپاهی که برای لشکرکشی به تبوک، در روزگاری که دشواریهای فراوانی وجود داشت، تجهیز شد.
عالمان از این سخن نتیجه میگیرند که میتوان دارایی را برای منفعت عمومیِ پایدار به کار گرفت و بخشنده بهسبب چنین کار خیری پاداش میگیرد. دستورِ افزودن زمین به مسجد و در دسترس قرار دادن چشمه برای آب آشامیدنی، نمونهای از وقف است: دارایی در خدمت هدفی عمومی و پایدار قرار میگیرد. این گزارش همچنین نشان میدهد که ستودن کارهای نیکِ اثباتشده جایز است، هرگاه هدف از آن ادای گواهی و روشن ساختن حقیقت باشد.
- نوعی از کار خیر را انتخاب کن که سودی پایدار داشته باشد، مانند فراهمکردن آب یا حمایت از یک امکان عمومی.
- هنگام اهدای مال، هدف و شرایط آن را بهروشنی مشخص کنید تا متولیان بتوانند از آن مال بهدرستی استفاده کنند.
- نیازهای مشترک را با گشادهدستی و از راه پول، وقت یا امکانات عملی پشتیبانی کنید.
این روایت صحیح به وقف عمر میپردازد و بحثِ داراییای را که سودی پایدار دارد، تکمیل میکند.
Sunan an-Nasa'i · #3607 (Sahih)احنف نیز درباره گواهیِ یاران پیامبر هنگام یادآوری کارهای نیکِ عثمان روایت میکند.
Sahih al-Bukhari · #2313 (Sahih)این روایت صحیح شرایط اداره یک وقف خیریه را توصیف میکند و با سودمندی پایدار وقف پیوند دارد.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.