کتاب امامت نماز · Sunan an-Nasa'i

Sunan an-Nasa'i، حدیث 784

روایت‌شده توسط Sahl ibn Sa'd. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: کتاب امامت نماز
سنن النسائي
چه کسی روایت کرد؟

از النسائي تا پیامبر ﷺ

Sahih (معتبر)
  1. 1قُتَيْبَةُآن را به النسائي روایت کرد
  2. 2يَعْقُوبُ
  3. 3أَبِي حَازِمٍ
  4. 4سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ
  5. 5رسول خدا ﷺ

ترتیب مطابق متن عربی این روایت است.

روایت

متن عربی

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ، - وَهُوَ ابْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ - عَنْ أَبِي حَازِمٍ، عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَلَغَهُ أَنَّ بَنِي عَمْرِو بْنِ عَوْفٍ كَانَ بَيْنَهُمْ شَىْءٌ فَخَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لِيُصْلِحَ بَيْنَهُمْ فِي أُنَاسٍ مَعَهُ فَحُبِسَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَحَانَتِ الأُولَى فَجَاءَ بِلاَلٌ إِلَى أَبِي بَكْرٍ فَقَالَ يَا أَبَا بَكْرٍ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَدْ حُبِسَ وَقَدْ حَانَتِ الصَّلاَةُ فَهَلْ لَكَ أَنْ تَؤُمَّ النَّاسَ قَالَ نَعَمْ إِنْ شِئْتَ ‏.‏ فَأَقَامَ بِلاَلٌ وَتَقَدَّمَ أَبُو بَكْرٍ فَكَبَّرَ بِالنَّاسِ وَجَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَمْشِي فِي الصُّفُوفِ حَتَّى قَامَ فِي الصَّفِّ وَأَخَذَ النَّاسُ فِي التَّصْفِيقِ وَكَانَ أَبُو بَكْرٍ لاَ يَلْتَفِتُ فِي صَلاَتِهِ فَلَمَّا أَكْثَرَ النَّاسُ الْتَفَتَ فَإِذَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَشَارَ إِلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَأْمُرُهُ أَنْ يُصَلِّيَ فَرَفَعَ أَبُو بَكْرٍ يَدَيْهِ فَحَمِدَ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ وَرَجَعَ الْقَهْقَرَى وَرَاءَهُ حَتَّى قَامَ فِي الصَّفِّ فَتَقَدَّمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَصَلَّى بِالنَّاسِ فَلَمَّا فَرَغَ أَقْبَلَ عَلَى النَّاسِ فَقَالَ ‏ "‏ يَا أَيُّهَا النَّاسُ مَا لَكُمْ حِينَ نَابَكُمْ شَىْءٌ فِي الصَّلاَةِ أَخَذْتُمْ فِي التَّصْفِيقِ إِنَّمَا التَّصْفِيقُ لِلنِّسَاءِ مَنْ نَابَهُ شَىْءٌ فِي صَلاَتِهِ فَلْيَقُلْ سُبْحَانَ اللَّهِ فَإِنَّهُ لاَ يَسْمَعُهُ أَحَدٌ حِينَ يَقُولُ سُبْحَانَ اللَّهِ إِلاَّ الْتَفَتَ إِلَيْهِ يَا أَبَا بَكْرٍ مَا مَنَعَكَ أَنْ تُصَلِّيَ لِلنَّاسِ حِينَ أَشَرْتُ إِلَيْكَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو بَكْرٍ مَا كَانَ يَنْبَغِي لاِبْنِ أَبِي قُحَافَةَ أَنْ يُصَلِّيَ بَيْنَ يَدَىْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏

ترجمه

قتیبه به ما خبر داد و گفت: یعقوب — که پسر عبدالرحمن است — از ابوحازم، و او از سهل بن سعد روایت کرد که رسول خدا ﷺ مطلع شدند که در میان بنی‌عمرو بن عوف اختلافی پیش آمده است. لذا رسول خدا ﷺ همراه با گروهی از یارانش برای ایجاد صلح میان آنان خارج شدند، اما رسول خدا ﷺ در آنجا معطل شدند و وقت نماز ظهر فرا رسید. بلال نزد ابوبکر آمد و گفت:

«ای ابوبکر! رسول خدا ﷺ معطل شده‌اند و وقت نماز رسیده است؛ آیا مایلید مردم را امامت کنید؟» ابوبکر فرمود: «بله، اگر بخواهی.» سپس بلال اقامه گفت و ابوبکر پیش رفت و برای مردم تکبیر گفت. آنگاه رسول خدا ﷺ از میان صف‌ها عبور کردند و در صف اول ایستادند. مردم شروع به دست زدن کردند. ابوبکر هرگز در نماز به اطراف نگاه نمی‌کرد، اما وقتی صدای دست زدن زیاد شد، برگشت و رسول خدا ﷺ را دید. رسول خدا ﷺ به او اشاره کردند که به نماز ادامه دهد. ابوبکر دستانش را بالا برد و خدای عزوجل را ستایش کرد، سپس عقب‌عقب رفت تا در صف قرار گرفت. آنگاه رسول خدا ﷺ پیش آمدند و مردم را نماز دادند. پس از پایان نماز، رو به مردم کردند و فرمودند: «ای مردم! چرا وقتی در نماز اتفاقی افتاد شروع به دست زدن کردید؟ دست زدن مخصوص زنان است. هر کس در نمازش با مسئله‌ای مواجه شد، باید بگوید «سبحان‌الله»، زیرا هیچ‌کس نیست که صدای «سبحان‌الله» را بشنود و متوجه نشود. ای ابوبکر! چه چیزی مانع تو شد که وقتی به تو اشاره کردم، مردم را نماز دهی؟» ابوبکر عرض کرد: «شایسته نیست پسر ابوقحافه در حضور رسول خدا ﷺ نماز بخواند.»

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

در غیاب امام، فرد دیگری می‌تواند نماز را امامت کند؛ و در نماز می‌گویند: «سبحان‌الله».

پیشینه و سبب بیان

پیامبر ﷺ از اختلافی میان بنی‌عمرو بن عوف آگاه شد و برای آشتی دادن آنان بیرون رفت. چون این کار ایشان را به تأخیر انداخت و وقت نماز ظهر رسید، بلال از ابوبکر خواست که امامت مردم را بر عهده بگیرد.

توضیح واژه‌های دشوار
اقامه

ندایی که درست پیش از نماز واجب اعلام می‌کند نماز در آستانه آغاز است.

سبحان‌الله

ذکری در ستایش خداوند، به معنای اینکه خداوند از هر نقصی منزه است.

تکبیر

گفتن «الله‌اکبر» — خداوند بزرگ‌تر است — که نماز با آن آغاز می‌شود.

برداشت‌های عالمان

دانشمندان از این روایت چنین برداشت کرده‌اند که اگر امام همیشگی به تأخیر بیفتد، فرد شایسته‌ای که حاضر است می‌تواند امامت مردم را بر عهده بگیرد و پیامبر ﷺ نیز می‌توانست در هنگام نماز پیش بیاید و امامت را به دست بگیرد. این حدیث به مردان می‌آموزد که هنگام رخ دادن چیزی در نماز، به‌جای دست زدن، با گفتن «سبحان‌الله» خداوند را تسبیح کنند؛ فقیهان درباره احکام ویژه مردان و زنان در این زمینه بحث کرده‌اند. خودداری ابوبکر از ادامه امامت، نشان‌دهنده احترام او به جایگاه پیامبر ﷺ است؛ در عین حال، امامت اولیه او نیز درستیِ امامتش را در غیاب پیامبر نشان می‌دهد.

درس‌هایی برای امروز
  1. اگر امام به تأخیر بیفتد و وقت نماز برسد، فرد شایسته‌ای که حاضر است می‌تواند نماز را امامت کند.
  2. هنگام نماز برای جلب توجه «سبحان‌الله» بگویید و از صحبت کردن یا دست زدن بپرهیزید.
  3. آرامش خود را حفظ کنید، از دستورهای امام پیروی کنید و به جایگاه او احترام بگذارید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.