الوصايا والعهود · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari، حدیث 2745

روایت‌شده توسط Aisha. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: الوصايا والعهود
صحيح البخاري
چه کسی روایت کرد؟

از البخاري تا پیامبر ﷺ

Sahih (معتبر)
  1. 1عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَآن را به البخاري روایت کرد
  2. 2مَالِكٍ
  3. 3ابْنِ شِهَابٍ
  4. 4عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ
  5. 5رسول خدا ﷺ

ترتیب مطابق متن عربی این روایت است. صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، عَنْ مَالِكٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهَا قَالَتْ كَانَ عُتْبَةُ بْنُ أَبِي وَقَّاصٍ عَهِدَ إِلَى أَخِيهِ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ أَنَّ ابْنَ وَلِيدَةِ زَمْعَةَ مِنِّي، فَاقْبِضْهُ إِلَيْكَ‏.‏ فَلَمَّا كَانَ عَامُ الْفَتْحِ أَخَذَهُ سَعْدٌ فَقَالَ ابْنُ أَخِي، قَدْ كَانَ عَهِدَ إِلَىَّ فِيهِ‏.‏ فَقَامَ عَبْدُ بْنُ زَمْعَةَ فَقَالَ أَخِي، وَابْنُ أَمَةِ أَبِي، وُلِدَ عَلَى فِرَاشِهِ‏.‏ فَتَسَاوَقَا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم‏.‏ فَقَالَ سَعْدٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ، ابْنُ أَخِي، كَانَ عَهِدَ إِلَىَّ فِيهِ‏.‏ فَقَالَ عَبْدُ بْنُ زَمْعَةَ أَخِي وَابْنُ وَلِيدَةِ أَبِي‏.‏ وَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ هُوَ لَكَ يَا عَبْدُ ابْنَ زَمْعَةَ، الْوَلَدُ لِلْفِرَاشِ، وَلِلْعَاهِرِ الْحَجَرُ ‏"‏‏.‏ ثُمَّ قَالَ لِسَوْدَةَ بِنْتِ زَمْعَةَ ‏"‏ احْتَجِبِي مِنْهُ ‏"‏‏.‏ لِمَا رَأَى مِنْ شَبَهِهِ بِعُتْبَةَ، فَمَا رَآهَا حَتَّى لَقِيَ اللَّهَ‏.‏

ترجمه

عبدالله بن مسلمه از مالک، او از ابن شهاب، او از عروه بن زبیر، و او از عایشه رضی الله عنها همسر پیامبر ﷺ روایت کرده است که گفت: عتبه بن ابی‌وقاص به برادرش سعد بن ابی‌وقاص وصیت کرد که فرزند کنیز زمعه از من است، پس او را تحت سرپرستی خود بگیر. هنگام فتح مکه، سعد آن پسر را گرفت و گفت: این برادرزاده من است و برادرم درباره او به من وصیت کرده بود. سپس عبد بن زمعه برخاست و گفت: او برادر من و فرزند کنیز پدرم است که بر بستر پدرم متولد شده است. آنگاه هر دو نزد رسول خدا ﷺ رفتند. سعد عرض کرد: ای رسول خدا ﷺ! این برادرزاده من است و برادرم درباره او به من وصیت کرده بود. عبد بن زمعه گفت: او برادر من و فرزند کنیز پدرم است. رسول خدا ﷺ فرمودند:

«ای عبد بن زمعه! او مال توست؛ فرزند متعلق به صاحب بستر است و برای زناکار تنها سنگ است (یعنی محرومیت از نسب).» سپس به سوده بنت زمعه فرمودند: «از او حجاب کن»، زیرا شباهت او را به عتبه مشاهده کردند. بعد از آن، سوده تا پایان عمرش هرگز او را ندید.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

نَسَب بر پایه بستر زناشوییِ شرعی تعیین می‌شود و شباهت ظاهری دلیل اثبات آن نیست.

پیشینه و سبب بیان

هنگام فتح مکه، درباره نسب پسری اختلافی پدید آمد. سعد به گفته برادرش عتبه استناد کرد، درحالی‌که عبد بن زمعه گفت آن پسر در بستر پدرش به دنیا آمده است.

توضیح واژه‌های دشوار
الولد للفراش

از نظر حقوقی، کودک به مردی منسوب می‌شود که کودک در بستر زناشوییِ شرعی او به دنیا آمده است.

العاهر

مردی که مرتکب زنا می‌شود؛ بنا بر این قاعده، ادعای او برایش حقی در نسب ایجاد نمی‌کند.

الحجر

در لغت به معنای «سنگ» است؛ اینجا تعبیری عربی برای محروم‌کردن از ادعای حق است.

برداشت‌های عالمان

عالمان کلاسیک از این سخن چنین برداشت کرده‌اند که اصلِ نسب شرعی بر پایه بستر زناشویی تعیین می‌شود، نه صرفاً با ادعای فردی بیگانه یا شباهت ظاهری. هر چهار مکتب فقهی اهل‌سنت این قاعده اصلی را می‌پذیرند، هرچند شرایط و استثناهای حقوقی دیگری نیز وجود دارد که باید در هر مورد جداگانه بررسی شوند. فرمان به سوده همچنین نشان می‌دهد که حتی پس از تعیین نسب حقوقی، می‌توان در معاشرت احتیاط کرد و از موارد شبهه‌برانگیز پرهیز نمود.

درس‌هایی برای امروز
  1. بر پایه ظاهر یا گفته‌های تأییدنشده درباره نسب کسی داوری نکنید.
  2. اختلاف‌های حساس خانوادگی را به عالمان واجد صلاحیت یا مراجع حقوقی بسپارید و در این میان حرمت همه افراد درگیر را حفظ کنید.
  3. در صورت ابهام، با احتیاط حدومرزها را رعایت کنید، بی‌آنکه کسی را در ملأعام متهم کنید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.