Rodzaje odszkodowania za krew · Sunan Abi Dawud

Sunan Abi Dawud, hadis 4503

Przekazany przez Dumayrah. Tekst arabski z naszym tłumaczeniem i objaśnieniem.

Da'if (słaby)Księga: Rodzaje odszkodowania za krew
سنن أبي داود
Kto go przekazał?

Przekazał Dumayrah

Da'if (słaby)

Przekaz

Tekst arabski

حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَاقَ، فَحَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرِ بْنِ الزُّبَيْرِ، قَالَ سَمِعْتُ زِيَادَ بْنَ ضُمَيْرَةَ الضَّمْرِيَّ، ح وَحَدَّثَنَا وَهْبُ بْنُ بَيَانٍ، وَأَحْمَدُ بْنُ سَعِيدٍ الْهَمْدَانِيُّ، قَالاَ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي الزِّنَادِ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْحَارِثِ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ جَعْفَرٍ، أَنَّهُ سَمِعَ زِيَادَ بْنَ سَعْدِ بْنِ ضُمَيْرَةَ السُّلَمِيَّ، - وَهَذَا حَدِيثُ وَهْبٍ وَهُوَ أَتَمُّ - يُحَدِّثُ عُرْوَةَ بْنَ الزُّبَيْرِ عَنْ أَبِيهِ - قَالَ مُوسَى - وَجَدِّهِ وَكَانَا شَهِدَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حُنَيْنًا - ثُمَّ رَجَعْنَا إِلَى حَدِيثِ وَهْبٍ - أَنَّ مُحَلِّمَ بْنَ جَثَّامَةَ اللَّيْثِيَّ قَتَلَ رَجُلاً مِنْ أَشْجَعَ فِي الإِسْلاَمِ وَذَلِكَ أَوَّلُ غِيَرٍ قَضَى بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَتَكَلَّمَ عُيَيْنَةُ فِي قَتْلِ الأَشْجَعِيِّ لأَنَّهُ مِنْ غَطَفَانَ وَتَكَلَّمَ الأَقْرَعُ بْنُ حَابِسٍ دُونَ مُحَلِّمٍ لأَنَّهُ مِنْ خِنْدِفَ فَارْتَفَعَتِ الأَصْوَاتُ وَكَثُرَتِ الْخُصُومَةُ وَاللَّغَطُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ يَا عُيَيْنَةُ أَلاَ تَقْبَلُ الْغِيَرَ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَ عُيَيْنَةُ لاَ وَاللَّهِ حَتَّى أُدْخِلَ عَلَى نِسَائِهِ مِنَ الْحَرْبِ وَالْحَزَنِ مَا أَدْخَلَ عَلَى نِسَائِي ‏.‏ قَالَ ثُمَّ ارْتَفَعَتِ الأَصْوَاتُ وَكَثُرَتِ الْخُصُومَةُ وَاللَّغَطُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ يَا عُيَيْنَةُ أَلاَ تَقْبَلُ الْغِيَرَ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَ عُيَيْنَةُ مِثْلَ ذَلِكَ أَيْضًا إِلَى أَنْ قَامَ رَجُلٌ مِنْ بَنِي لَيْثٍ يُقَالُ لَهُ مُكَيْتِلٌ عَلَيْهِ شِكَّةٌ وَفِي يَدِهِ دَرَقَةٌ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي لَمْ أَجِدْ لِمَا فَعَلَ هَذَا فِي غُرَّةِ الإِسْلاَمِ مَثَلاً إِلاَّ غَنَمًا وَرَدَتْ فَرُمِيَ أَوَّلُهَا فَنَفَرَ آخِرُهَا اسْنُنِ الْيَوْمَ وَغَيِّرْ غَدًا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ خَمْسُونَ فِي فَوْرِنَا هَذَا وَخَمْسُونَ إِذَا رَجَعْنَا إِلَى الْمَدِينَةِ ‏"‏ ‏.‏ وَذَلِكَ فِي بَعْضِ أَسْفَارِهِ وَمُحَلِّمٌ رَجُلٌ طَوِيلٌ آدَمُ وَهُوَ فِي طَرَفِ النَّاسِ فَلَمْ يَزَالُوا حَتَّى تَخَلَّصَ فَجَلَسَ بَيْنَ يَدَىْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَعَيْنَاهُ تَدْمَعَانِ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي قَدْ فَعَلْتُ الَّذِي بَلَغَكَ وَإِنِّي أَتُوبُ إِلَى اللَّهِ تَبَارَكَ وَتَعَالَى فَاسْتَغْفِرِ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ لِي يَا رَسُولَ اللَّهِ ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَقَتَلْتَهُ بِسِلاَحِكَ فِي غُرَّةِ الإِسْلاَمِ اللَّهُمَّ لاَ تَغْفِرْ لِمُحَلِّمٍ ‏"‏ ‏.‏ بِصَوْتٍ عَالٍ زَادَ أَبُو سَلَمَةَ فَقَامَ وَإِنَّهُ لَيَتَلَقَّى دُمُوعَهُ بِطَرَفِ رِدَائِهِ قَالَ ابْنُ إِسْحَاقَ فَزَعَمَ قَوْمُهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم اسْتَغْفَرَ لَهُ بَعْدَ ذَلِكَ ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ قَالَ النَّضْرُ بْنُ شُمَيْلٍ الْغِيَرُ الدِّيَةُ ‏.‏

Tłumaczenie

Opowiedział nam Musa ibn Isma'il, opowiedział nam Hammad, który rzekł: Opowiedział nam Muhammad ibn Ishaq; i opowiedział mi Muhammad ibn Ja'far ibn az-Zubair, który rzekł: Słyszałem Zijada ibn Dumairaha ad-Damriego. (A w innym łańcuchu): Opowiedzieli nam Wahb ibn Bajan i Ahmad ibn Sa'id al-Hamdani, którzy rzekli: Opowiedział nam Ibn Wahb, poinformował mnie Abd ar-Rahman ibn Abi az-Zinad, od Abd ar-Rahmana ibn al-Harisa, od Muhammada ibn Ja'fara, że słyszał Zijada ibn Sa'da ibn Dumairaha as-Sulami —i to jest hadis Wahba, będący najpełniejszym— przekazującego Urwie ibn az-Zubairowi, od jego ojca —rzekł Musa— i od jego dziadka, którzy byli obecni z Wysłannikiem Allaha ﷺ pod Hunain. Następnie wracamy do hadisu Wahba: Że Muhallam ibn Jassama al-Laisi zabił człowieka z Aszdża' w Islamie i był to pierwszy przypadek odszkodowania za krew (dija), o którym orzekł Wysłannik Allaha ﷺ. Ujajna przemówił w sprawie zabójstwa Aszdża'iego, ponieważ należał on do Ghatafan, a al-Akra' ibn Habis przemówił w obronie Muhallama, ponieważ należał on do Chunduf. Podniosły się głosy, wzrosły spory i zgiełk. Wtedy Wysłannik Allaha ﷺ rzekł:

«O Ujajno, czy nie przyjmiesz odszkodowania?». Ujajna odpowiedział: «Nie, na Allaha, dopóki nie sprawię, by jego kobiety doświadczyły wojny i smutku tak jak moje». Rzekł: Ponownie podniosły się głosy i nasilił się spór oraz hałas. Wysłannik Allaha ﷺ rzekł: «O Ujajno, czy nie przyjmiesz odszkodowania?». Ujajna odpowiedział to samo ponownie, aż wstał mężczyzna z Banu Lajs zwany Mukajtil, ubrany w zbroję i trzymający w ręku skórzaną tarczę, i rzekł: «O Wysłanniku Allaha! Nie znajduję przykładu dla tego, co uczynił ten człowiek na początku Islamu, poza stadem owiec, które przyszły do wodopoju, gdzie pierwsza została trafiona, przez co ostatnia uciekła. Ustanów dziś prawo, a jutro je zmień». Wysłannik Allaha ﷺ rzekł: «Pięćdziesiąt teraz i pięćdziesiąt, gdy wrócimy do Medyny». Wydarzyło się to podczas jednej z jego podróży. Muhallam był wysokim mężczyzną o ciemnej karnacji i znajdował się wśród ludzi. Nie przestawali wstawiać się za nim, aż został uwolniony. Usiadł przed Wysłannikiem Allaha ﷺ ze łzami w oczach i rzekł: «O Wysłanniku Allaha! Uczyniłem to, o czym zostałeś poinformowany, i kajam się przed Allahem, Błogosławionym i Wyniosłym; proś Allaha, Potężnego i Majestatycznego, o przebaczenie dla mnie, o Wysłanniku Allaha!». Wysłannik Allaha ﷺ rzekł: «Zabiłeś go swoją bronią na początku Islamu? O Allahu, nie przebacz Muhallamowi!». Powiedział to głośnym głosem. Abu Salama dodał: Wstał, ocierając łzy końcem swojego płaszcza. Ibn Ishaq rzekł: Jego lud twierdził, że Wysłannik Allaha ﷺ poprosił później o przebaczenie dla niego. Abu Dawud rzekł: An-Nadr ibn Szumajl wyjaśnił, że 'al-ghijar' oznacza odszkodowanie za krew (dija).

Tłumaczenie i objaśnienie: Khutba World, przetłumaczone z arabskiego.

Główne przesłanie

Hadis opowiada o sprawie zabójstwa i ustaleniu odszkodowania za krew.

Kontekst i przyczyna

Tekst umiejscawia sprawę po nadejściu islamu, podczas podróży Proroka ﷺ. Muhallim ibn Jaththamah zabił mężczyznę z plemienia Ashja'; wówczas powstał spór o odwet i odszkodowanie za krew.

Objaśnienie trudnych słów
odszkodowanie za krew (diya)

Rekompensata finansowa wypłacana uprawnionym zgodnie z zasadami prawa islamskiego w określonych przypadkach zabójstwa.

al-ghiyar

Słowo, które w tekście jest wyjaśnione jako odszkodowanie za krew.

odwet

Prawnie uregulowana reakcja na przestępstwo przeciwko życiu; nie jest przyzwoleniem na osobistą zemstę.

Wnioski uczonych

Klasyczni prawnicy omawiają ten przekaz w kontekście odszkodowania za krew i rozstrzygania spraw zabójstw, jednak jego słaby stopień oznacza, że sam w sobie nie stanowi niezależnej podstawy prawnej. Ugruntowane zasady dotyczące odwetu, przebaczenia i rekompensaty ocenia się na podstawie Koranu i mocniejszych przekazów. Cztery sunnickie szkoły prawa traktują takie sprawy jako należące do kompetencji prawowitych władz i osób uprawnionych, a nie jako powód do samosądu. Surowa wypowiedź pod adresem Muhallima współistnieje ponadto ze wzmianką, że jego lud przekazał późniejszą prośbę o przebaczenie.

Lekcje na dziś
  1. Zarzut zabójstwa należy przekazać do zbadania właściwym władzom; nigdy nie mścij się samodzielnie.
  2. W sprawie przestępstwa przeciwko życiu szukaj zgodnego z prawem rozstrzygnięcia, które chroni prawa bliskich zmarłego i zapobiega dalszej eskalacji.
  3. Do słabych przekazów podchodź ostrożnie, a oceny religijne opieraj na Koranie i wiarygodnych źródłach.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Codziennie hadis w Twoim języku

Aplikacja codziennie prezentuje Ci hadis z objaśnieniem, również jako widżet na telefonie. Korzystaj za darmo.