Piąta część łupów na rzecz sprawy Allaha · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, hadis 3129

Przekazany przez Abdullah ibn al-Zubair. Tekst arabski z naszym tłumaczeniem i objaśnieniem.

Sahih (wiarygodny)Księga: Piąta część łupów na rzecz sprawy Allaha
صحيح البخاري
Kto go przekazał?

Przekazał Abdullah ibn al-Zubair

Sahih (wiarygodny)

Zbiór Sahih al-Bukhari jest w całości uznawany za wiarygodny.

Przekaz

Tekst arabski

حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ قُلْتُ لأَبِي أُسَامَةَ أَحَدَّثَكُمْ هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ قَالَ لَمَّا وَقَفَ الزُّبَيْرُ يَوْمَ الْجَمَلِ دَعَانِي، فَقُمْتُ إِلَى جَنْبِهِ فَقَالَ يَا بُنَىِّ، إِنَّهُ لاَ يُقْتَلُ الْيَوْمَ إِلاَّ ظَالِمٌ أَوْ مَظْلُومٌ، وَإِنِّي لاَ أُرَانِي إِلاَّ سَأُقْتَلُ الْيَوْمَ مَظْلُومًا، وَإِنَّ مِنْ أَكْبَرِ هَمِّي لَدَيْنِي، أَفَتُرَى يُبْقِي دَيْنُنَا مِنْ مَالِنَا شَيْئًا فَقَالَ يَا بُنَىِّ بِعْ مَالَنَا فَاقْضِ دَيْنِي‏.‏ وَأَوْصَى بِالثُّلُثِ، وَثُلُثِهِ لِبَنِيهِ، يَعْنِي عَبْدَ اللَّهِ بْنَ الزُّبَيْرِ يَقُولُ ثُلُثُ الثُّلُثِ، فَإِنْ فَضَلَ مِنْ مَالِنَا فَضْلٌ بَعْدَ قَضَاءِ الدَّيْنِ شَىْءٌ فَثُلُثُهُ لِوَلَدِكَ‏.‏ قَالَ هِشَامٌ وَكَانَ بَعْضُ وَلَدِ عَبْدِ اللَّهِ قَدْ وَازَى بَعْضَ بَنِي الزُّبَيْرِ خُبَيْبٌ وَعَبَّادٌ، وَلَهُ يَوْمَئِذٍ تِسْعَةُ بَنِينَ وَتِسْعُ بَنَاتٍ‏.‏ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ فَجَعَلَ يُوصِينِي بِدَيْنِهِ وَيَقُولُ يَا بُنَىِّ، إِنْ عَجَزْتَ عَنْهُ فِي شَىْءٍ فَاسْتَعِنْ عَلَيْهِ مَوْلاَىَ‏.‏ قَالَ فَوَاللَّهِ مَا دَرَيْتُ مَا أَرَادَ حَتَّى قُلْتُ يَا أَبَتِ مَنْ مَوْلاَكَ قَالَ اللَّهُ‏.‏ قَالَ فَوَاللَّهِ مَا وَقَعْتُ فِي كُرْبَةٍ مِنْ دَيْنِهِ إِلاَّ قُلْتُ يَا مَوْلَى الزُّبَيْرِ، اقْضِ عَنْهُ دَيْنَهُ‏.‏ فَيَقْضِيهِ، فَقُتِلَ الزُّبَيْرُ ـ رضى الله عنه ـ وَلَمْ يَدَعْ دِينَارًا وَلاَ دِرْهَمًا، إِلاَّ أَرَضِينَ مِنْهَا الْغَابَةُ، وَإِحْدَى عَشْرَةَ دَارًا بِالْمَدِينَةِ، وَدَارَيْنِ بِالْبَصْرَةِ، وَدَارًا بِالْكُوفَةِ، وَدَارًا بِمِصْرَ‏.‏ قَالَ وَإِنَّمَا كَانَ دَيْنُهُ الَّذِي عَلَيْهِ أَنَّ الرَّجُلَ كَانَ يَأْتِيهِ بِالْمَالِ فَيَسْتَوْدِعُهُ إِيَّاهُ فَيَقُولُ الزُّبَيْرُ لاَ وَلَكِنَّهُ سَلَفٌ، فَإِنِّي أَخْشَى عَلَيْهِ الضَّيْعَةَ، وَمَا وَلِيَ إِمَارَةً قَطُّ وَلاَ جِبَايَةَ خَرَاجٍ وَلاَ شَيْئًا، إِلاَّ أَنْ يَكُونَ فِي غَزْوَةٍ مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَوْ مَعَ أَبِي بَكْرٍ وَعُمَرَ وَعُثْمَانَ ـ رضى الله عنهم ـ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الزُّبَيْرِ فَحَسَبْتُ مَا عَلَيْهِ مِنَ الدَّيْنِ فَوَجَدْتُهُ أَلْفَىْ أَلْفٍ وَمِائَتَىْ أَلْفٍ قَالَ فَلَقِيَ حَكِيمُ بْنُ حِزَامٍ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ الزُّبَيْرِ فَقَالَ يَا ابْنَ أَخِي، كَمْ عَلَى أَخِي مِنَ الدَّيْنِ فَكَتَمَهُ‏.‏ فَقَالَ مِائَةُ أَلْفٍ‏.‏ فَقَالَ حَكِيمٌ وَاللَّهِ مَا أُرَى أَمْوَالَكُمْ تَسَعُ لِهَذِهِ‏.‏ فَقَالَ لَهُ عَبْدُ اللَّهِ أَفَرَأَيْتَكَ إِنْ كَانَتْ أَلْفَىْ أَلْفٍ وَمِائَتَىْ أَلْفٍ قَالَ مَا أُرَاكُمْ تُطِيقُونَ هَذَا، فَإِنْ عَجَزْتُمْ عَنْ شَىْءٍ مِنْهُ فَاسْتَعِينُوا بِي‏.‏ قَالَ وَكَانَ الزُّبَيْرُ اشْتَرَى الْغَابَةَ بِسَبْعِينَ وَمِائَةِ أَلْفٍ، فَبَاعَهَا عَبْدُ اللَّهِ بِأَلْفِ أَلْفٍ وَسِتِّمِائَةِ أَلْفٍ ثُمَّ قَامَ فَقَالَ مَنْ كَانَ لَهُ عَلَى الزُّبَيْرِ حَقٌّ فَلْيُوَافِنَا بِالْغَابَةِ، فَأَتَاهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ جَعْفَرٍ، وَكَانَ لَهُ عَلَى الزُّبَيْرِ أَرْبَعُمِائَةِ أَلْفٍ فَقَالَ لِعَبْدِ اللَّهِ إِنْ شِئْتُمْ تَرَكْتُهَا لَكُمْ‏.‏ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ لاَ‏.‏ قَالَ فَإِنْ شِئْتُمْ جَعَلْتُمُوهَا فِيمَا تُؤَخِّرُونَ إِنْ أَخَّرْتُمْ‏.‏ فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ لاَ‏.‏ قَالَ قَالَ فَاقْطَعُوا لِي قِطْعَةً‏.‏ فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ لَكَ مِنْ هَا هُنَا إِلَى هَا هُنَا‏.‏ قَالَ فَبَاعَ مِنْهَا فَقَضَى دَيْنَهُ فَأَوْفَاهُ، وَبَقِيَ مِنْهَا أَرْبَعَةُ أَسْهُمٍ وَنِصْفٌ، فَقَدِمَ عَلَى مُعَاوِيَةَ وَعِنْدَهُ عَمْرُو بْنُ عُثْمَانَ وَالْمُنْذِرُ بْنُ الزُّبَيْرِ وَابْنُ زَمْعَةَ فَقَالَ لَهُ مُعَاوِيَةُ كَمْ قُوِّمَتِ الْغَابَةُ قَالَ كُلُّ سَهْمٍ مِائَةَ أَلْفٍ‏.‏ قَالَ كَمْ بَقِيَ قَالَ أَرْبَعَةُ أَسْهُمٍ وَنِصْفٌ‏.‏ قَالَ الْمُنْذِرُ بْنُ الزُّبَيْرِ قَدْ أَخَذْتُ سَهْمًا بِمِائَةِ أَلْفٍ‏.‏ قَالَ عَمْرُو بْنُ عُثْمَانَ قَدْ أَخَذْتُ سَهْمًا بِمِائَةِ أَلْفٍ‏.‏ وَقَالَ ابْنُ زَمْعَةَ قَدْ أَخَذْتُ سَهْمًا بِمِائَةِ أَلْفٍ‏.‏ فَقَالَ مُعَاوِيَةُ كَمْ بَقِيَ فَقَالَ سَهْمٌ وَنِصْفٌ‏.‏ قَالَ أَخَذْتُهُ بِخَمْسِينَ وَمِائَةِ أَلْفٍ‏.‏ قَالَ وَبَاعَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ جَعْفَرٍ نَصِيبَهُ مِنْ مُعَاوِيَةَ بِسِتِّمِائَةِ أَلْفٍ، فَلَمَّا فَرَغَ ابْنُ الزُّبَيْرِ مِنْ قَضَاءِ دَيْنِهِ قَالَ بَنُو الزُّبَيْرِ اقْسِمْ بَيْنَنَا مِيرَاثَنَا‏.‏ قَالَ لاَ، وَاللَّهِ لاَ أَقْسِمُ بَيْنَكُمْ حَتَّى أُنَادِيَ بِالْمَوْسِمِ أَرْبَعَ سِنِينَ أَلاَ مَنْ كَانَ لَهُ عَلَى الزُّبَيْرِ دَيْنٌ فَلْيَأْتِنَا فَلْنَقْضِهِ‏.‏ قَالَ فَجَعَلَ كَلَّ سَنَةٍ يُنَادِي بِالْمَوْسِمِ، فَلَمَّا مَضَى أَرْبَعُ سِنِينَ قَسَمَ بَيْنَهُمْ قَالَ فَكَانَ لِلزُّبَيْرِ أَرْبَعُ نِسْوَةٍ، وَرَفَعَ الثُّلُثَ، فَأَصَابَ كُلَّ امْرَأَةٍ أَلْفُ أَلْفٍ وَمِائَتَا أَلْفٍ، فَجَمِيعُ مَالِهِ خَمْسُونَ أَلْفَ أَلْفٍ وَمِائَتَا أَلْفٍ‏.‏

Tłumaczenie

Opowiedział nam Ishaq ibn Ibrahim, który rzekł: Zapytałem Abu Usamę:

„Czy opowiedział wam Hisham ibn Urwa, od swego ojca, od Abdullaha ibn az-Zubaira?”. Odpowiedział: Gdy Az-Zubair zatrzymał się w dniu bitwy pod Al-Dżamal, wezwał mnie, a ja stanąłem u jego boku. Powiedział do mnie: „O mój synu! Dziś nikt nie zginie inaczej jak tylko ciemiężca lub uciemiężony, a ja widzę siebie jedynie jako tego, który zostanie dziś zabity jako uciemiężony. Jedną z moich największych trosk jest mój dług. Czy sądzisz, że po spłacie naszego długu pozostanie coś z naszych pieniędzy?”. Następnie dodał: „O mój synu! Sprzedaj nasz majątek i spłać mój dług”. Zapisał w testamencie jedną trzecią, a jedną trzecią z tej części dla swoich synów – to znaczy synów Abdullaha ibn az-Zubaira – mówiąc: „Jedna trzecia z jednej trzeciej; a jeśli po spłacie długu pozostanie coś z naszego majątku, to jedna trzecia z tego będzie dla twoich synów”. Rzekł Hisham: Niektórzy synowie Abdullaha byli w tym samym wieku co niektórzy synowie Az-Zubaira, tacy jak Chubajb i Abbad; a w owym czasie miał on dziewięciu synów i dziewięć córek. Rzekł Abdullah: On wciąż polecał mi swój dług, mówiąc: „O mój synu! Jeśli nie będziesz w stanie czegoś spłacić, poproś o pomoc mojego Opiekuna”. Rzekł: Na Allaha! Nie zrozumiałem, co miał na myśli, dopóki nie zapytałem: „Ojcze! Kto jest twoim Opiekunem?”. Odpowiedział: „Allah”. Rzekł: Na Allaha! Za każdym razem, gdy popadałem w tarapaty z powodu jego długu, mówiłem: „O Opiekunie Az-Zubaira! Spłać jego dług za niego”, a On go spłacał. Az-Zubair zginął – niech Allah będzie z niego zadowolony – nie pozostawiając ani jednego dinara, ani dirhama, oprócz ziem, w tym Al-Ghaba, jedenastu domów w Medynie, dwóch domów w Basrze, jednego domu w Kufie i jednego domu w Egipcie. Rzekł: Przyczyną jego długu było to, że gdy ktoś przynosił mu pieniądze na przechowanie, Az-Zubair mówił: „Nie, lecz będzie to pożyczka, gdyż obawiam się, że jako depozyt przepadnie”. Nigdy nie pełnił urzędu gubernatora, poborcy podatków ani niczego podobnego, z wyjątkiem udziału w wyprawach wojennych wraz z Prorokiem ﷺ lub wraz z Abu Bakrem, Umarem i Usmanem – niech Allah będzie z nich zadowolony. Rzekł Abdullah ibn az-Zubair: Obliczyłem jego dług i okazało się, że wynosi dwa miliony dwieście tysięcy. Rzekł: Hakim ibn Hizam spotkał Abdullaha ibn az-Zubaira i zapytał: „O bratanku! Ile wynosi dług mojego brata?”. Lecz on zataił to przed nim i odpowiedział: „Sto tysięcy”. Hakim rzekł: „Na Allaha! Nie sądzę, by wasz majątek wystarczył na pokrycie tego”. Abdullah powiedział mu: „A co powiesz, jeśli to dwa miliony dwieście tysięcy?”. Odpowiedział: „Nie sądzę, byście dali radę to spłacić; jeśli nie będziecie w stanie spłacić czegoś, poproście mnie o pomoc”. Rzekł: Az-Zubair kupił Al-Ghaba za sto siedemdziesiąt tysięcy, a Abdullah sprzedał ją za milion sześćset tysięcy. Następnie wstał i ogłosił: „Ktokolwiek ma jakiekolwiek roszczenia wobec Az-Zubaira, niech przybędzie do nas do Al-Ghaba”. Przybył do niego Abdullah ibn Dżafar, któremu Az-Zubair był winien czterysta tysięcy, i rzekł do Abdullaha: „Jeśli chcecie, daruję wam to”. Abdullah odpowiedział: „Nie”. Rzekł: „Więc jeśli chcecie, włączcie to w to, co odraczacie, jeśli cokolwiek odraczacie”. Abdullah odpowiedział: „Nie”. Rzekł: „W takim razie wydzielcie mi kawałek ziemi”. Abdullah powiedział: „Masz stąd dotąd”. Sprzedał więc część z tego i spłacił dług w całości, a pozostały cztery udziały i pół. Następnie udał się do Muawiji, u którego przebywali Amr ibn Usman, Al-Mundhir ibn az-Zubair i Ibn Zam’a. Muawija zapytał: „Za ile wyceniono Al-Ghaba?”. Odpowiedział: „Każdy udział za sto tysięcy”. Zapytał: „Ile zostało?”. Odpowiedział: „Cztery udziały i pół”. Rzekł Al-Mundhir ibn az-Zubair: „Biorę jeden udział za sto tysięcy”. Rzekł Amr ibn Usman: „Biorę jeden udział za sto tysięcy”. I rzekł Ibn Zam’a: „Biorę jeden udział za sto tysięcy”. Muawija zapytał: „Ile zostało?”. Odpowiedział: „Jeden udział i pół”. Rzekł: „Biorę go za sto pięćdziesiąt tysięcy”. A Abdullah ibn Dżafar sprzedał swoją część Muawiji za sześćset tysięcy. Gdy Abdullah ibn az-Zubair zakończył spłatę długu, synowie Az-Zubaira powiedzieli: „Podziel między nami nasz spadek”. Odpowiedział: „Nie, na Allaha! Nie podzielę go między wami, dopóki nie ogłoszę przez cztery sezony pielgrzymkowe: »Ktokolwiek ma dług wobec Az-Zubaira, niech przyjdzie, abyśmy go spłacili«”. Tak więc każdego roku ogłaszał to w sezonie pielgrzymkowym, a gdy minęły cztery lata, podzielił spadek między nich. Rzekł: Az-Zubair miał cztery żony; po odjęciu jednej trzeciej zapisanej w testamencie, każdej żonie przypadł milion dwieście tysięcy, a całkowita wartość jego majątku wyniosła pięćdziesiąt milionów dwieście tysięcy.

Tłumaczenie i objaśnienie: Khutba World, przetłumaczone z arabskiego.

Główne przesłanie

Az-Zubayr traktował powierzone mu pieniądze jako pożyczkę i zadbał o staranną spłatę swoich długów.

Kontekst i przyczyna

Przekaz umiejscawia rozmowę az-Zubayra z synem podczas bitwy pod al-Dżamal. Az-Zubayr mówił o swoim długu i polecił synowi go spłacić.

Objaśnienie trudnych słów
salf

Pożyczka: otrzymane pieniądze stają się długiem, który należy spłacić.

al-Ghaba

Nazwa posiadłości ziemskiej należącej do az-Zubayra, którą jego syn wykorzystał do spłaty długów.

zapis na jedną trzecią majątku

Rozporządzenie dotyczące maksymalnie jednej trzeciej majątku, wykonywane po spłacie długów.

Wnioski uczonych

Uczeni wyciągają stąd wniosek, że dług zmarłego ma pierwszeństwo przed podziałem spadku. Az-Zubayr potraktował powierzone mu pieniądze jako pożyczkę, dlatego nadal odpowiadał za ich zwrot. Przekaz pokazuje również, że ufność w Allahu idzie w parze z konkretnymi działaniami: Abdullah sprzedał majątek, odszukał wierzycieli i odłożył podział spadku, aby można było zgłaszać roszczenia. Zapis testamentowy na rzecz spadkobiercy podlega znanej zasadzie, że spadkobierca nie otrzymuje dodatkowej części na mocy zapisu bez zgody pozostałych spadkobierców.

Lekcje na dziś
  1. Wyraźnie dokumentuj pożyczki i powierzone pieniądze, aby chronić prawa innych osób.
  2. Spłać długi ze spadku, zanim podzielisz go między spadkobierców.
  3. Ufaj Allahowi, a zarazem podejmuj staranne i uczciwe działania, by wywiązać się ze zobowiązań finansowych.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Codziennie hadis w Twoim języku

Aplikacja codziennie prezentuje Ci hadis z objaśnieniem, również jako widżet na telefonie. Korzystaj za darmo.