Odszkodowanie za krew · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, hadis 6899

Tekst arabski z naszym tłumaczeniem i objaśnieniem.

Sahih (wiarygodny)Księga: Odszkodowanie za krew
صحيح البخاري

Przekaz

Tekst arabski

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا أَبُو بِشْرٍ، إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الأَسَدِيُّ حَدَّثَنَا الْحَجَّاجُ بْنُ أَبِي عُثْمَانَ، حَدَّثَنِي أَبُو رَجَاءٍ، مِنْ آلِ أَبِي قِلاَبَةَ حَدَّثَنِي أَبُو قِلاَبَةَ، أَنَّ عُمَرَ بْنَ عَبْدِ الْعَزِيزِ، أَبْرَزَ سَرِيرَهُ يَوْمًا لِلنَّاسِ، ثُمَّ أَذِنَ لَهُمْ فَدَخَلُوا فَقَالَ مَا تَقُولُونَ فِي الْقَسَامَةِ قَالَ نَقُولُ الْقَسَامَةُ الْقَوَدُ بِهَا حَقٌّ، وَقَدْ أَقَادَتْ بِهَا الْخُلَفَاءُ‏.‏ قَالَ لِي مَا تَقُولُ يَا أَبَا قِلاَبَةَ وَنَصَبَنِي لِلنَّاسِ‏.‏ فَقُلْتُ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ عِنْدَكَ رُءُوسُ الأَجْنَادِ وَأَشْرَافُ الْعَرَبِ، أَرَأَيْتَ لَوْ أَنَّ خَمْسِينَ مِنْهُمْ شَهِدُوا عَلَى رَجُلٍ مُحْصَنٍ بِدِمَشْقَ أَنَّهُ قَدْ زَنَى، لَمْ يَرَوْهُ أَكُنْتَ تَرْجُمُهُ قَالَ لاَ‏.‏ قُلْتُ أَرَأَيْتَ لَوْ أَنَّ خَمْسِينَ مِنْهُمْ شَهِدُوا عَلَى رَجُلٍ بِحِمْصَ أَنَّهُ سَرَقَ أَكُنْتَ تَقْطَعُهُ وَلَمْ يَرَوْهُ قَالَ لاَ‏.‏ قُلْتُ فَوَاللَّهِ مَا قَتَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَطُّ، إِلاَّ فِي إِحْدَى ثَلاَثِ خِصَالٍ رَجُلٌ قَتَلَ بِجَرِيرَةِ نَفْسِهِ فَقُتِلَ، أَوْ رَجُلٌ زَنَى بَعْدَ إِحْصَانٍ، أَوْ رَجُلٌ حَارَبَ اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَارْتَدَّ عَنِ الإِسْلاَمِ‏.‏ فَقَالَ الْقَوْمُ أَوَلَيْسَ قَدْ حَدَّثَ أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَطَعَ فِي السَّرَقِ وَسَمَرَ الأَعْيُنَ، ثُمَّ نَبَذَهُمْ فِي الشَّمْسِ‏.‏ فَقُلْتُ أَنَا أُحَدِّثُكُمْ حَدِيثَ أَنَسٍ، حَدَّثَنِي أَنَسٌ أَنَّ نَفَرًا مِنْ عُكْلٍ ثَمَانِيَةً قَدِمُوا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَبَايَعُوهُ عَلَى الإِسْلاَمِ، فَاسْتَوْخَمُوا الأَرْضَ فَسَقِمَتْ أَجْسَامُهُمْ، فَشَكَوْا ذَلِكَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ أَفَلاَ تَخْرُجُونَ مَعَ رَاعِينَا فِي إِبِلِهِ، فَتُصِيبُونَ مِنْ أَلْبَانِهَا وَأَبْوَالِهَا ‏"‏‏.‏ قَالُوا بَلَى، فَخَرَجُوا فَشَرِبُوا مِنْ أَلْبَانِهَا وَأَبْوَالِهَا فَصَحُّوا، فَقَتَلُوا رَاعِيَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَطْرَدُوا النَّعَمَ، فَبَلَغَ ذَلِكَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَرْسَلَ فِي آثَارِهِمْ، فَأُدْرِكُوا فَجِيءَ بِهِمْ، فَأَمَرَ بِهِمْ فَقُطِّعَتْ أَيْدِيهِمْ وَأَرْجُلُهُمْ، وَسَمَرَ أَعْيُنَهُمْ، ثُمَّ نَبَذَهُمْ فِي الشَّمْسِ حَتَّى مَاتُوا‏.‏ قُلْتُ وَأَىُّ شَىْءٍ أَشَدُّ مِمَّا صَنَعَ هَؤُلاَءِ ارْتَدُّوا عَنِ الإِسْلاَمِ وَقَتَلُوا وَسَرَقُوا‏.‏ فَقَالَ عَنْبَسَةُ بْنُ سَعِيدٍ وَاللَّهِ إِنْ سَمِعْتُ كَالْيَوْمِ قَطُّ‏.‏ فَقُلْتُ أَتَرُدُّ عَلَىَّ حَدِيثِي يَا عَنْبَسَةُ قَالَ لاَ، وَلَكِنْ جِئْتَ بِالْحَدِيثِ عَلَى وَجْهِهِ، وَاللَّهِ لاَ يَزَالُ هَذَا الْجُنْدُ بِخَيْرٍ مَا عَاشَ هَذَا الشَّيْخُ بَيْنَ أَظْهُرِهِمْ‏.‏ قُلْتُ وَقَدْ كَانَ فِي هَذَا سُنَّةٌ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم دَخَلَ عَلَيْهِ نَفَرٌ مِنَ الأَنْصَارِ فَتَحَدَّثُوا عِنْدَهُ، فَخَرَجَ رَجُلٌ مِنْهُمْ بَيْنَ أَيْدِيهِمْ فَقُتِلَ، فَخَرَجُوا بَعْدَهُ، فَإِذَا هُمْ بِصَاحِبِهِمْ يَتَشَحَّطُ فِي الدَّمِ، فَرَجَعُوا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ صَاحِبُنَا كَانَ تَحَدَّثَ مَعَنَا، فَخَرَجَ بَيْنَ أَيْدِينَا، فَإِذَا نَحْنُ بِهِ يَتَشَحَّطُ فِي الدَّمِ‏.‏ فَخَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏"‏ بِمَنْ تَظُنُّونَ أَوْ تَرَوْنَ قَتَلَهُ ‏"‏‏.‏ قَالُوا نَرَى أَنَّ الْيَهُودَ قَتَلَتْهُ‏.‏ فَأَرْسَلَ إِلَى الْيَهُودِ فَدَعَاهُمْ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ آنْتُمْ قَتَلْتُمْ هَذَا ‏"‏‏.‏ قَالُوا لاَ‏.‏ قَالَ ‏"‏ أَتَرْضَوْنَ نَفَلَ خَمْسِينَ مِنَ الْيَهُودِ مَا قَتَلُوهُ ‏"‏‏.‏ فَقَالُوا مَا يُبَالُونَ أَنْ يَقْتُلُونَا أَجْمَعِينَ ثُمَّ يَنْتَفِلُونَ‏.‏ قَالَ ‏"‏ أَفَتَسْتَحِقُّونَ الدِّيَةَ بِأَيْمَانِ خَمْسِينَ مِنْكُمْ ‏"‏‏.‏ قَالُوا مَا كُنَّا لِنَحْلِفَ، فَوَدَاهُ مِنْ عِنْدِهِ‏.‏ قُلْتُ وَقَدْ كَانَتْ هُذَيْلٌ خَلَعُوا خَلِيعًا لَهُمْ فِي الْجَاهِلِيَّةِ فَطَرَقَ أَهْلَ بَيْتٍ مِنَ الْيَمَنِ بِالْبَطْحَاءِ فَانْتَبَهَ لَهُ رَجُلٌ مِنْهُمْ فَحَذَفَهُ بِالسَّيْفِ فَقَتَلَهُ، فَجَاءَتْ هُذَيْلٌ فَأَخَذُوا الْيَمَانِيَ فَرَفَعُوهُ إِلَى عُمَرَ بِالْمَوْسِمِ وَقَالُوا قَتَلَ صَاحِبَنَا‏.‏ فَقَالَ إِنَّهُمْ قَدْ خَلَعُوهُ‏.‏ فَقَالَ يُقْسِمُ خَمْسُونَ مِنْ هُذَيْلٍ مَا خَلَعُوهُ‏.‏ قَالَ فَأَقْسَمَ مِنْهُمْ تِسْعَةٌ وَأَرْبَعُونَ رَجُلاً، وَقَدِمَ رَجُلٌ مِنْهُمْ مِنَ الشَّأْمِ فَسَأَلُوهُ أَنْ يُقْسِمَ فَافْتَدَى يَمِينَهُ مِنْهُمْ بِأَلْفِ دِرْهَمٍ، فَأَدْخَلُوا مَكَانَهُ رَجُلاً آخَرَ، فَدَفَعَهُ إِلَى أَخِي الْمَقْتُولِ فَقُرِنَتْ يَدُهُ بِيَدِهِ، قَالُوا فَانْطَلَقَا وَالْخَمْسُونَ الَّذِينَ أَقْسَمُوا حَتَّى إِذَا كَانُوا بِنَخْلَةَ، أَخَذَتْهُمُ السَّمَاءُ فَدَخَلُوا فِي غَارٍ فِي الْجَبَلِ، فَانْهَجَمَ الْغَارُ عَلَى الْخَمْسِينَ الَّذِينَ أَقْسَمُوا فَمَاتُوا جَمِيعًا، وَأَفْلَتَ الْقَرِينَانِ وَاتَّبَعَهُمَا حَجَرٌ فَكَسَرَ رِجْلَ أَخِي الْمَقْتُولِ، فَعَاشَ حَوْلاً ثُمَّ مَاتَ‏.‏ قُلْتُ وَقَدْ كَانَ عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ مَرْوَانَ أَقَادَ رَجُلاً بِالْقَسَامَةِ ثُمَّ نَدِمَ بَعْدَ مَا صَنَعَ، فَأَمَرَ بِالْخَمْسِينَ الَّذِينَ أَقْسَمُوا فَمُحُوا مِنَ الدِّيوَانِ وَسَيَّرَهُمْ إِلَى الشَّأْمِ‏.‏

Tłumaczenie

Opowiedział nam Kutajba ibn Sa’id, opowiedział nam Abu Biszr, Isma’il ibn Ibrahim al-Asadi, opowiedział nam al-Hadżdżadż ibn Abi Usman, opowiedział mi Abu Radża’, z rodziny Abu Kilaby, opowiedział mi Abu Kilaba: Pewnego dnia Umar ibn Abdul Aziz wystawił swój tron przed ludzi, a następnie pozwolił im wejść. Gdy weszli, zapytał:

«Co powiecie o al-Kasama?». Odpowiedzieli: «Mówimy, że al-Kasama jest prawem do zastosowania kisasu (odwetu), i poprzedni kalifowie ją stosowali». Wtedy zwrócił się do mnie: «A co ty powiesz, o Abu Kilabo?», i wyróżnił mnie wobec zgromadzonych. Powiedziałem: «O Wodzu Wiernych! Masz przy sobie dowódców wojska i szlachciców arabskich. Gdyby pięćdziesięciu z nich zeznało przeciwko żonatemu mężczyźnie w Damaszku, że popełnił cudzołóstwo, ale nie widzieli go przy tym, czy ukamienowałbyś go?». Odpowiedział: «Nie». Zapytałem: «Gdyby pięćdziesięciu z nich zeznało przeciwko mężczyźnie w Hims, że dokonał kradzieży, czy obciąłbyś mu rękę, choć go nie widzieli?». Odpowiedział: «Nie». Rzekłem: «Na Allaha, Wysłannik Allaha ﷺ nigdy nikogo nie stracił, z wyjątkiem trzech przypadków: człowieka, który zabił niesprawiedliwie i został stracony w odwecie; żonatego człowieka, który dopuścił się cudzołóstwa; lub człowieka, który walczył przeciwko Allahowi i Jego Wysłannikowi, odstąpił od islamu i zbuntował się». Ludzie powiedzieli wtedy: «Czyż Anas ibn Malik nie przekazał, że Wysłannik Allaha ﷺ obciął ręce złodziejom, wypalił im oczy i wrzucił ich na słońce?». Odpowiedziałem: «Opowiem wam hadis Anasa. Anas przekazał mi, że ośmiu mężczyzn z plemienia ’Ukl przybyło do Wysłannika Allaha ﷺ i przysięgło mu wierność w islamie. Klimat Medyny im nie służył i zachorowali, więc poskarżyli się Wysłannikowi Allaha ﷺ. On rzekł do nich: »Czy nie wyjdziecie z naszym pasterzem wielbłądów i nie napijecie się jego mleka i moczu?«. Powiedzieli: »Tak«. Wyszedłszy, pili mleko i mocz wielbłądów i wyzdrowieli. Lecz potem zabili pasterza Wysłannika Allaha ﷺ i uprowadzili stado. Gdy wieść dotarła do Wysłannika Allaha ﷺ, wysłał kogoś ich śladem; zostali schwytani i przyprowadzeni do niego. Rozkazał obciąć im ręce i nogi, wypalić oczy rozżarzonym żelazem i wrzucić ich na słońce, aż umarli». Powiedziałem: «Czy jest coś gorszego niż to, co uczynili ci ludzie? Odstąpili od islamu, zabili i ukradli». Wtedy Anbasa ibn Sa’id zawołał: «Na Allaha, nigdy dziś nie słyszałem takiej opowieści!». Zapytałem go: «Czy odrzucasz moją opowieść, o Anbaso?». Odpowiedział: «Nie, lecz przedstawiłeś hadis dokładnie tak, jak powinien być przekazany. Na Allaha, to wojsko będzie w dobrem stanie, dopóki ten starzec żyje wśród nich». Kontynuowałem: «Zaprawdę, istnieje Sunna Wysłannika Allaha ﷺ związana z tą sprawą. Grupa Ansarów odwiedziła Proroka ﷺ i rozmawiała z nim. Jeden z nich wyszedł przed nimi i został zamordowany. Gdy wyszli za nim, znaleźli swego towarzysza tonącego we krwi. Wrócili do Wysłannika Allaha ﷺ i powiedzieli: »O Wysłanniku Allaha! Nasz towarzysz rozmawiał z nami i wyszedł przed nami, a teraz znaleźliśmy go tonącego we krwi«. Wysłannik Allaha ﷺ wyszedł i zapytał: »Kogo podejrzewacie lub kto waszym zdaniem go zabił?«. Powiedzieli: »Uważamy, że Żydzi go zabili«. Prorok ﷺ wezwał Żydów i zapytał ich: »Czy zabiliście tego człowieka?«. Odpowiedzieli: »Nie«. Wtedy zapytał Ansarów: »Czy zgodzicie się, by pięćdziesięciu Żydów przysięgło, że go nie zabili?«. Powiedzieli: »Żydom nie zależałoby na zabiciu nas wszystkich i fałszywym przysięganiu«. Zapytał: »Czy zatem chcecie otrzymać diję (odszkodowanie) poprzez przysięgę pięćdziesięciu z was?«. Odpowiedzieli: »Nie będziemy przysięgać«. Wówczas Prorok ﷺ sam wypłacił diję ze swojej kieszeni». Dodałem: «Również plemię Hudhajl odrzuciło jednego ze swoich ludzi w czasach przedislamskiej niewiedzy. Człowiek ten napadł w nocy na rodzinę z Jemenu w al-Batha’, by ich okraść, lecz jeden z domowników go zauważył i uderzył mieczem, zabijając go. Hudhajlici przyszli, schwytali Jemeńczyka i zaprowadzili go do Umara w sezonie pielgrzymki, mówiąc: »Zabił naszego towarzysza«. Jemeńczyk powiedział: »Ale ci ludzie go odrzucili«. Umar rzekł: »Niech pięćdziesięciu mężów z Hudhajl przysięgnie, że go nie odrzucili«. Czterdziestu dziewięciu z nich przysięgło, a gdy przybył mężczyzna z ich plemienia z Szamu, poproszono go o przysięgę, lecz on wykupił się tysiącem dirhamów. Wstawiono innego mężczyznę na jego miejsce i oddano go bratu zabitego, który chwycił go za rękę. Mówi się, że wyruszyli wraz z pięćdziesięcioma, którzy przysięgli. Gdy dotarli nach-Nachla, zaskoczyła ich burza i schronili się w jaskini w górach. Jaskinia zawaliła się nad pięćdziesięcioma, którzy złożyli fałszywą przysięgę, i wszyscy zginęli. Dwóch mężczyzn, którzy podali sobie ręce, ocalało, lecz kamień spadł na nogę brata zabitego i ją złamał; przeżył jeszcze rok, po czym zmarł». Na koniec powiedziałem: «Abdul Malik ibn Marwan stracił człowieka na podstawie al-Kasama, lecz później żałował swojego czynu. Nakazał wykreślić z rejestru pięćdziesięciu, którzy przysięgli, i zesłał ich do Szamu».

Tłumaczenie i objaśnienie: Khutba World, przetłumaczone z arabskiego.

Główne przesłanie

Al-Qasama wymaga starannego postępowania dowodowego w sprawach o morderstwo i odszkodowanie za krew.

Objaśnienie trudnych słów
Al-Qasama

Procedura stosowana w niektórych sprawach o morderstwo, w której składa się określoną liczbę przysiąg.

Qisas

Prawnie ustanowiony odwet za przestępstwo, stosowany pod ścisłymi warunkami i przez właściwy organ sądowy.

Diyya

Prawnie określone odszkodowanie finansowe wypłacane rodzinie zabitej osoby.

Wnioski uczonych

Klasyczni uczeni omawiali na podstawie tych przekazów sposób stosowania al-Qasama w sprawach o morderstwo oraz skutki składanych przysiąg. Poszczególne szkoły prawa różnią się w kwestii niektórych elementów procedury, w tym tego, kto składa przysięgi i w jakich okolicznościach stosuje się qisas lub diyya. Porównanie Abu Qilaby podkreśla, że oskarżenie nie może prowadzić do kary bez przestrzegania wymaganych zasad dowodowych. Relacja o Ansarach pokazuje również, że Prorok ﷺ nie zmuszał niechętnej strony do składania przysiąg i sam zapłacił diyya.

Lekcje na dziś
  1. Nie oskarżaj nikogo o poważne przestępstwo bez starannego zbadania dowodów i obowiązującej procedury.
  2. Pozostaw sprawy o morderstwo i wymierzanie kar właściwym sądom; nigdy nie bierz odwetu we własne ręce.
  3. Traktuj przysięgi jako poważną odpowiedzialność i nie składaj przysięgi bez rzetelnej wiedzy o prawdzie.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Codziennie hadis w Twoim języku

Aplikacja codziennie prezentuje Ci hadis z objaśnieniem, również jako widżet na telefonie. Korzystaj za darmo.